|

برهوتِ فراسوی کتاب‌های درسی

کامل حسینی. آموزگار

بر همگان آشکار است که به‌کارگیری وسایل کمک‌آموزشی در مدارس مستلزم تخصیص بودجه و اعتبار کافی است، اما مدت‌هاست که نظام آموزشی ما به سبب کمبود بودجه نمی‌تواند از عهده تأمین اعتبار کافی برای تهیه وسایل کمک‌آموزشی برآید. در این بزنگاه، کمبود پول و اعتبار برای تأمین وسایل آموزشی آسیب‌هایی وارد می‌کند که در آینده دوباره مجبور به تقبل هزینه‌های بالاتری خواهیم شد. شاید تنها راه مانده پیش‌ِروی ما تشویق و راهنمایی خود دانش‌آموزان به افزایش دانش و مهارت خود از طریق بهره‌گیری از برنامه‌های بی‌شمار آموزشی و تربیتی و علمی رسانه‌های جمعی، برخی شبکه‌های اجتماعی و سپس به‌کارگیری حاصل تلاش و یادگیری آنان در فرایند ارزشیابی در برخی موارد است. نکته دیگر اینکه، هرگاه متولیان گرامی آموزش و پرورش، سازمان‌های خیریه و مشارکت‌های مردمی در جهت تهیه وسایل کمک‌آموزشی متحمل هزینه شدند، بهتر است معیارهایی مانند اولویت‌بندی نیازهای دانش‌آموزان، میزان توانایی‌های استفاده دانش‌آموزان یک منطقه از آن وسایل مورد توجه قرار گیرد. حقیقت مهم دیگر این است که هر گونه تولید و پخش وسایل کمک‌آموزشی در مدارس باید معطوف به اهداف و مباحث مطرح‌شده در کتاب‌های درسی و متناسب با سطح دانش دانش‌آموزان باشد. در حقیقت به بهانه بهره‌گیری از وسایل کمک‌آموزشی در کلاس شاید چندان مفید نباشد که برخی فیلم‌های آموزشی را برای دانش‌آموزان استفاده کنیم که انبوهی اصطلاحات علمی پیچیده و مطالب سنگین را در خود جای داده‌اند زیرا تجربه چنین عملکردهایی سبب نقض غرض می‌شود. در پایان باید به حقیقت دیگر اشاره کرد؛ اینکه نمی‌توان به عنوان یک تکلیف حرفه‌ای از معلمان انتظار داشت که وسایل شخصی خود مانند لپ‌تاپ را به کلاس درس ببرند، بلکه باید آموزش و پرورش این‌گونه وسایل را برای معلمان تهیه کند تا در صورت لزوم از طریق پروژکتور از آن استفاده کنند اما اگر در شرایطی مثلا از لپ‌تاپ شخصی در کلاس استفاده کنند، عملکرد آنها گونه‌ای از ایثار است و در غیر این صورت، گلایه‌ای بر آنها نیست.

بر همگان آشکار است که به‌کارگیری وسایل کمک‌آموزشی در مدارس مستلزم تخصیص بودجه و اعتبار کافی است، اما مدت‌هاست که نظام آموزشی ما به سبب کمبود بودجه نمی‌تواند از عهده تأمین اعتبار کافی برای تهیه وسایل کمک‌آموزشی برآید. در این بزنگاه، کمبود پول و اعتبار برای تأمین وسایل آموزشی آسیب‌هایی وارد می‌کند که در آینده دوباره مجبور به تقبل هزینه‌های بالاتری خواهیم شد. شاید تنها راه مانده پیش‌ِروی ما تشویق و راهنمایی خود دانش‌آموزان به افزایش دانش و مهارت خود از طریق بهره‌گیری از برنامه‌های بی‌شمار آموزشی و تربیتی و علمی رسانه‌های جمعی، برخی شبکه‌های اجتماعی و سپس به‌کارگیری حاصل تلاش و یادگیری آنان در فرایند ارزشیابی در برخی موارد است. نکته دیگر اینکه، هرگاه متولیان گرامی آموزش و پرورش، سازمان‌های خیریه و مشارکت‌های مردمی در جهت تهیه وسایل کمک‌آموزشی متحمل هزینه شدند، بهتر است معیارهایی مانند اولویت‌بندی نیازهای دانش‌آموزان، میزان توانایی‌های استفاده دانش‌آموزان یک منطقه از آن وسایل مورد توجه قرار گیرد. حقیقت مهم دیگر این است که هر گونه تولید و پخش وسایل کمک‌آموزشی در مدارس باید معطوف به اهداف و مباحث مطرح‌شده در کتاب‌های درسی و متناسب با سطح دانش دانش‌آموزان باشد. در حقیقت به بهانه بهره‌گیری از وسایل کمک‌آموزشی در کلاس شاید چندان مفید نباشد که برخی فیلم‌های آموزشی را برای دانش‌آموزان استفاده کنیم که انبوهی اصطلاحات علمی پیچیده و مطالب سنگین را در خود جای داده‌اند زیرا تجربه چنین عملکردهایی سبب نقض غرض می‌شود. در پایان باید به حقیقت دیگر اشاره کرد؛ اینکه نمی‌توان به عنوان یک تکلیف حرفه‌ای از معلمان انتظار داشت که وسایل شخصی خود مانند لپ‌تاپ را به کلاس درس ببرند، بلکه باید آموزش و پرورش این‌گونه وسایل را برای معلمان تهیه کند تا در صورت لزوم از طریق پروژکتور از آن استفاده کنند اما اگر در شرایطی مثلا از لپ‌تاپ شخصی در کلاس استفاده کنند، عملکرد آنها گونه‌ای از ایثار است و در غیر این صورت، گلایه‌ای بر آنها نیست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.