|

بحث داغ پول‌های مشکوک در سینما و پرسشگری اصحاب رسانه

گروه هنر: ورود به بحث پول‌های مشکوک به سینما بدون‌شک یکی از حواشی پررنگ جشنواره سی‌وهفتم فیلم فجر بود؛ اتفاقی که پرداختن به آن از پیش از جشنواره سی‌وهفتم فیلم فجر آغاز شد و ابراهیم داروغه‌زاده، دبیر جشنواره فیلم فجر، نیز به آن ورود و اعلام کرد: «اسامی سرمایه‌گذاران فیلم‌های جشنواره را بعد از جشنواره منتشر خواهیم کرد. سازوکار تشخیص سلامت سرمایه فیلم‌ها در حیطه اختیارات وزارت ارشاد نیست. دادستان کشور اگر فیلم موردنظر را به ما اعلام کند، ما طبق حکم جلوی آنها را خواهیم گرفت. حکم‌دادن وظیفه ما نیست». بحث پول‌های مشکوک در سینما در تمامی روزهای برگزاری جشنواره در گفت‌وگو با عوامل و تهیه‌کنندگان آثار در نشست‌های خبری ادامه داشت. در نخستین روز از جشنواره فیلم فجر سازندگان فیلم «غلامرضا تختی» پیش‌قدم شدند و به تمامی سؤالات درباره مسائل مالی پروژه پاسخ دادند و در واکنش به برخی ادعاهای مطرح‌شده درباره منابع مالی این فیلم سینمایی بیانیه‌ای منتشر کردند. در بخشی از این بیانیه آمده: «همین‌جا صراحتا اعلام می‌کنیم بودجه پروژه تختی هشت‌ونیم میلیارد تومان بوده که 60 درصد آن را سعید ملکان و 40 درصد را بنیاد سینمایی فارابی تأمین کرده‌اند. صراحتا از هر شخص یا ارگانی که مدعی داشتن سهمی در این پروژه است یا هر رسانه‌ای که سندی مبنی‌بر مشارکت نهادها یا افرادی دیگر در تولید این فیلم دارند، می‌خواهیم اسناد ادعایی‌شان را بدون پرده‌پوشی منتشر کنند. در غیر این صورت پیگیری قضائی تهمت‌ها و ادعاهای بدون مبنا و مدرک را بر خود محفوظ می‌دانیم و تلاش‌های غیرمنصفانه‌ای را که به نظر می‌رسد با هدف حاشیه‌سازی برای پروژه غلامرضا تختی انجام می‌شود بی‌پاسخ نخواهیم گذاشت. در پایان از تمام رسانه‌هایی که نقد و پرسشگری را به اغراض شخصی نمی‌آمیزند و تحقیق را پیش‌نیاز طرح ادعا می‌بینند، تشکر می‌کنیم».
به فاصله چندساعت بنیاد سینمایی فارابی به منظور شفاف‌سازی حمایت‌هایش از آثار سینمایی فهرستی را منتشر کرد و از 12 عنوان فیلم از آثار حاضر در سی‌وهفتمین جشنواره فیلم فجر نام برد که با حمایت این بنیاد در قالب «مشارکت» و «اعطای وام» به تولید رسیده‌اند. در این گزارش فیلم‌هایی مانند «غلامرضا تختی»، «ماجرای نیمروز2: رد خون»، «قصر شیرین»، «مردی بدون سایه»، «سمفونی نهم»، «بنفشه آفریقایی» و «خون خدا» توسط فارابی در قالب مشارکت حمایت شده‌اند. همچنین فیلم‌های «طلا» و «پالتو شتری» با اعطای وام به تولید رسیده‌اند و همگی در بخش مسابقه سینمای ایران (سودای سیمرغ) حضور دارند. همچنین در بخش نگاه نو (فیلم اول) نیز فارابی با فیلم‌های «سونامی» و «یلدا» مشارکت و فیلم «پالتو شتری» را با اعطای وام حمایت کرده است.
تا پیش از اعلام رسمی بنیاد سینمایی فارابی، فیلم‌سازانی که نامشان در این فهرست بود و تا پیش از این صحبتی از سرمایه‌گذاری فارابی در پروژه‌هایشان نکرده بودند، مورد پرسش اصحاب رسانه در نشست‌های خبری قرار گرفتند و باب گفت‌وگو درباره هزینه‌های تمام‌شده ساخت فیلم‌ها باز شد. نشست خبری فیلم «جان‌دار» از جمله نشست‌های خبری بود که کامران مجیدی، تهیه‌کننده این اثر سینمایی، مورد پرسش خبرنگاران درباره هزینه‌های ساخت فیلمش قرار گرفت. او در‌این‌باره گفت: «چرا از من درباره اعتمادم به دو کارگردان خوب و خوش‌آتیه سؤال نمی‌کنند؟ همه‌چیز شفاف است. 50 درصد سرمایه این فیلم توسط خود من تهیه شده و 50 درصد باقی هزینه‌ها را هم آقای اسد‌زاده تأمین کرده است. اگر تهمتی زده شود ما می‌توانیم از مراجع ذی‌صلاح پیگیری کنیم».
حامد بهداد هم در پاسخ به این پرسش گفت: «ابتدا به ساکن با فیلم‌نامه مواجه می‌شوم. از مسائل اقتصادی و روابط پیچیده و پنهان بی‌خبرم و خیلی لذت می‌برم صرفا از هنر فیلم‌نامه و کارکردن در پروژه‌ای که دغدغه‌هایم را در آن می‌بینم».
مهناز افشار هم در نشست پرسش‌وپاسخ فیلم «قسم»، به کارگردانی محسن تنابنده که ماجرای ورود سازمان اوج در ساخت این فیلم مطرح شده بود، خطاب به خبرنگاران گفت: «آیا هیچ‌وقت فکر کرده‌اید مخاطبان شما می‌توانند از شما بپرسند خبرگزاری‌ها پول‌هایشان از کجا تأمین می‌شود؟ اما برای من خروجی قلم شما مهم است».
کیوان کثیریان نیز درباره اظهارنظرهای متفاوت در زمینه ورود پول‌های مشکوک به سینما در طول جشنواره فیلم فجر در یادداشت کوتاهی نوشت: «یکی از اتفاقات خوب جشنواره، شفاف‌سازی عوامل سازنده فیلم «تختی» درباره هزینه‌ها، شرکا، سهامداران و منابع تأمین سرمایه فیلمشان بود. کاری که به گمانم از ضروری‌ترین و مفیدترین اقدامات برای اصلاح روند غیرشفافی است که در سینمای ما حاکم شده ‌است. این کار همچنین می‌تواند کم‌کم بساط سوءتفاهم‌ها، اتهام‌زنی‌ها و حاشیه‌سازی‌ها را جمع کند. طبیعتا حضور پول‌های نامشخص و مشکل‌دار در سینما به‌شدت مضر است و باید هرچه سریع‌تر سینما از شر این آسیب رها شود. اما ادامه فضای غیرشفاف و مه‌آلود فعلی این خطر را به همراه خواهد داشت که سرمایه‌گذاران خصوصی وحشت کنند و قید ورود به حوزه سینما را بزنند. سینما هنرِ گرانی است و به حامیان مالی خصوصی نیاز دارد. اگر همه سرمایه‌گذاران خصوصی را دزد بدانیم و صاحبان پول کثیف بنامیم و همه‌شان را با یک چوب برانیم، دیگر کدام سرمایه‌گذار جرئت و تمایل ورود به سینما را خواهد داشت؟ خود من هم درباره پولشویی در سینما و خطر سرمایه‌های مشکوک نوشته‌ام اما معتقدم اکثر هم‌وطنان متمول ما پول‌هایشان کثیف نیست. پس تفاوت پول‌های تمیز و کثیف را از کجا می‌شود فهمید؟ به گمانم وجود یک مرجع رسمی و قانونی برای تشخیص سلامت پول‌ها لازم است تا فیلمساز و تهیه‌کننده و البته هنرمندان و اهل رسانه نیز تکلیفشان را در این میانه بدانند. اگر تمامی پروژه‌ها هزینه‌ها و منابع خود را - به شرط درستی و صحت- رسما اعلام کنند، می‌توان امیدوار بود به‌تدریج تکلیف پول‌های نامشخص که در سینما حضور دارند روشن شود و بحران پول‌های کثیف در سینما جای خود را به امنیت سرمایه‌گذاری بدهد».
طبعا بازشدن این موضوع در جشنواره سی‌وهفتم فیلم فجر و پیگیری آن توسط اصحاب رسانه به منظور شفاف‌سازی بیشتر، بحث‌های بیشتری را به همراه خواهد داشت و باید دید پاسخ مدیران فرهنگی و عملکرد آنها در ادامه نسبت به این موضوع چه خواهد بود؟

گروه هنر: ورود به بحث پول‌های مشکوک به سینما بدون‌شک یکی از حواشی پررنگ جشنواره سی‌وهفتم فیلم فجر بود؛ اتفاقی که پرداختن به آن از پیش از جشنواره سی‌وهفتم فیلم فجر آغاز شد و ابراهیم داروغه‌زاده، دبیر جشنواره فیلم فجر، نیز به آن ورود و اعلام کرد: «اسامی سرمایه‌گذاران فیلم‌های جشنواره را بعد از جشنواره منتشر خواهیم کرد. سازوکار تشخیص سلامت سرمایه فیلم‌ها در حیطه اختیارات وزارت ارشاد نیست. دادستان کشور اگر فیلم موردنظر را به ما اعلام کند، ما طبق حکم جلوی آنها را خواهیم گرفت. حکم‌دادن وظیفه ما نیست». بحث پول‌های مشکوک در سینما در تمامی روزهای برگزاری جشنواره در گفت‌وگو با عوامل و تهیه‌کنندگان آثار در نشست‌های خبری ادامه داشت. در نخستین روز از جشنواره فیلم فجر سازندگان فیلم «غلامرضا تختی» پیش‌قدم شدند و به تمامی سؤالات درباره مسائل مالی پروژه پاسخ دادند و در واکنش به برخی ادعاهای مطرح‌شده درباره منابع مالی این فیلم سینمایی بیانیه‌ای منتشر کردند. در بخشی از این بیانیه آمده: «همین‌جا صراحتا اعلام می‌کنیم بودجه پروژه تختی هشت‌ونیم میلیارد تومان بوده که 60 درصد آن را سعید ملکان و 40 درصد را بنیاد سینمایی فارابی تأمین کرده‌اند. صراحتا از هر شخص یا ارگانی که مدعی داشتن سهمی در این پروژه است یا هر رسانه‌ای که سندی مبنی‌بر مشارکت نهادها یا افرادی دیگر در تولید این فیلم دارند، می‌خواهیم اسناد ادعایی‌شان را بدون پرده‌پوشی منتشر کنند. در غیر این صورت پیگیری قضائی تهمت‌ها و ادعاهای بدون مبنا و مدرک را بر خود محفوظ می‌دانیم و تلاش‌های غیرمنصفانه‌ای را که به نظر می‌رسد با هدف حاشیه‌سازی برای پروژه غلامرضا تختی انجام می‌شود بی‌پاسخ نخواهیم گذاشت. در پایان از تمام رسانه‌هایی که نقد و پرسشگری را به اغراض شخصی نمی‌آمیزند و تحقیق را پیش‌نیاز طرح ادعا می‌بینند، تشکر می‌کنیم».
به فاصله چندساعت بنیاد سینمایی فارابی به منظور شفاف‌سازی حمایت‌هایش از آثار سینمایی فهرستی را منتشر کرد و از 12 عنوان فیلم از آثار حاضر در سی‌وهفتمین جشنواره فیلم فجر نام برد که با حمایت این بنیاد در قالب «مشارکت» و «اعطای وام» به تولید رسیده‌اند. در این گزارش فیلم‌هایی مانند «غلامرضا تختی»، «ماجرای نیمروز2: رد خون»، «قصر شیرین»، «مردی بدون سایه»، «سمفونی نهم»، «بنفشه آفریقایی» و «خون خدا» توسط فارابی در قالب مشارکت حمایت شده‌اند. همچنین فیلم‌های «طلا» و «پالتو شتری» با اعطای وام به تولید رسیده‌اند و همگی در بخش مسابقه سینمای ایران (سودای سیمرغ) حضور دارند. همچنین در بخش نگاه نو (فیلم اول) نیز فارابی با فیلم‌های «سونامی» و «یلدا» مشارکت و فیلم «پالتو شتری» را با اعطای وام حمایت کرده است.
تا پیش از اعلام رسمی بنیاد سینمایی فارابی، فیلم‌سازانی که نامشان در این فهرست بود و تا پیش از این صحبتی از سرمایه‌گذاری فارابی در پروژه‌هایشان نکرده بودند، مورد پرسش اصحاب رسانه در نشست‌های خبری قرار گرفتند و باب گفت‌وگو درباره هزینه‌های تمام‌شده ساخت فیلم‌ها باز شد. نشست خبری فیلم «جان‌دار» از جمله نشست‌های خبری بود که کامران مجیدی، تهیه‌کننده این اثر سینمایی، مورد پرسش خبرنگاران درباره هزینه‌های ساخت فیلمش قرار گرفت. او در‌این‌باره گفت: «چرا از من درباره اعتمادم به دو کارگردان خوب و خوش‌آتیه سؤال نمی‌کنند؟ همه‌چیز شفاف است. 50 درصد سرمایه این فیلم توسط خود من تهیه شده و 50 درصد باقی هزینه‌ها را هم آقای اسد‌زاده تأمین کرده است. اگر تهمتی زده شود ما می‌توانیم از مراجع ذی‌صلاح پیگیری کنیم».
حامد بهداد هم در پاسخ به این پرسش گفت: «ابتدا به ساکن با فیلم‌نامه مواجه می‌شوم. از مسائل اقتصادی و روابط پیچیده و پنهان بی‌خبرم و خیلی لذت می‌برم صرفا از هنر فیلم‌نامه و کارکردن در پروژه‌ای که دغدغه‌هایم را در آن می‌بینم».
مهناز افشار هم در نشست پرسش‌وپاسخ فیلم «قسم»، به کارگردانی محسن تنابنده که ماجرای ورود سازمان اوج در ساخت این فیلم مطرح شده بود، خطاب به خبرنگاران گفت: «آیا هیچ‌وقت فکر کرده‌اید مخاطبان شما می‌توانند از شما بپرسند خبرگزاری‌ها پول‌هایشان از کجا تأمین می‌شود؟ اما برای من خروجی قلم شما مهم است».
کیوان کثیریان نیز درباره اظهارنظرهای متفاوت در زمینه ورود پول‌های مشکوک به سینما در طول جشنواره فیلم فجر در یادداشت کوتاهی نوشت: «یکی از اتفاقات خوب جشنواره، شفاف‌سازی عوامل سازنده فیلم «تختی» درباره هزینه‌ها، شرکا، سهامداران و منابع تأمین سرمایه فیلمشان بود. کاری که به گمانم از ضروری‌ترین و مفیدترین اقدامات برای اصلاح روند غیرشفافی است که در سینمای ما حاکم شده ‌است. این کار همچنین می‌تواند کم‌کم بساط سوءتفاهم‌ها، اتهام‌زنی‌ها و حاشیه‌سازی‌ها را جمع کند. طبیعتا حضور پول‌های نامشخص و مشکل‌دار در سینما به‌شدت مضر است و باید هرچه سریع‌تر سینما از شر این آسیب رها شود. اما ادامه فضای غیرشفاف و مه‌آلود فعلی این خطر را به همراه خواهد داشت که سرمایه‌گذاران خصوصی وحشت کنند و قید ورود به حوزه سینما را بزنند. سینما هنرِ گرانی است و به حامیان مالی خصوصی نیاز دارد. اگر همه سرمایه‌گذاران خصوصی را دزد بدانیم و صاحبان پول کثیف بنامیم و همه‌شان را با یک چوب برانیم، دیگر کدام سرمایه‌گذار جرئت و تمایل ورود به سینما را خواهد داشت؟ خود من هم درباره پولشویی در سینما و خطر سرمایه‌های مشکوک نوشته‌ام اما معتقدم اکثر هم‌وطنان متمول ما پول‌هایشان کثیف نیست. پس تفاوت پول‌های تمیز و کثیف را از کجا می‌شود فهمید؟ به گمانم وجود یک مرجع رسمی و قانونی برای تشخیص سلامت پول‌ها لازم است تا فیلمساز و تهیه‌کننده و البته هنرمندان و اهل رسانه نیز تکلیفشان را در این میانه بدانند. اگر تمامی پروژه‌ها هزینه‌ها و منابع خود را - به شرط درستی و صحت- رسما اعلام کنند، می‌توان امیدوار بود به‌تدریج تکلیف پول‌های نامشخص که در سینما حضور دارند روشن شود و بحران پول‌های کثیف در سینما جای خود را به امنیت سرمایه‌گذاری بدهد».
طبعا بازشدن این موضوع در جشنواره سی‌وهفتم فیلم فجر و پیگیری آن توسط اصحاب رسانه به منظور شفاف‌سازی بیشتر، بحث‌های بیشتری را به همراه خواهد داشت و باید دید پاسخ مدیران فرهنگی و عملکرد آنها در ادامه نسبت به این موضوع چه خواهد بود؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.