چگونه از اتيوپي فانتوم خريديم؟
حسن علي بخشي*
در سال 1366 بهعنوان سفير در کشور آفريقايي اتيوپي انتخاب شدم. آن زمان اوج جنگ تحميلي عراق عليه ايران بود. کشورهاي غربي و عربي پشت سر صدام عليه کشورمان صف کشيده و توطئه ميکردند. آنها انواع و اقسام سلاحهاي پيشرفته را به عراق ميدادند. در مقابل ما مجبور بوديم با استفاده از سلاحهاي بهجامانده از دوران رژيم پهلوي با صداميان مبارزه کنيم. طبيعتا هواپيماهاي جنگي ما به دليل نداشتن قطعات با مشکل روبهرو بود و نهادهاي مسئول در اداره جنگ از وزارت امور خارجه درخواست کمک داشتند. نقش ديپلماتها در دوران جنگ، نقشي انکارناپذیر است... اما در اينجا ميخواهم به موضوعي اشاره کنم تا افکار عمومي کشور عزيزم بيشتر با زحمات سخت و طاقتفرساي دستگاه ديپلماسي در آن برهه حساس آشنا شوند.من از دوران نوجواني به ورزش تنيس علاقهمند بودم و زمان مأموريتم در کشور اتيوپي به اين ورزش ادامه دادم؛ اما اين مشکل وجود داشت که محل بازي تنيس واقع در هتل هيلتون براي زنان و مردان به صورت مشترک بود. بههميندليل نميتوانستم به آنجا بروم يا ورزش تنيس را ترک کنم. بههمينخاطر يک روز از معاون وزير امور خارجه اتيوپي خواستم که اجازه دهند تا از زمين تنيس ويژه شخصيتهاي سياسي و دولتي آن کشور استفاده کنم. ايشان يک هفته وقت خواست تا موضوع را با مقامات بالاتر خود هماهنگ کند. پس از يک هفته اعلام کرد که ميتوانم به زمين مخصوص به بازي تنيس بروم. بهاينترتيب توانستم مجوز ورود به اين محل را کسب کنم... . بنده با کسب مجوز ورود به باشگاه تنيس مقامات دولتي، تنها سفيري بودم که بين مقامات عاليرتبه اتيوپي به آنجا رفتوآمد ميکردم. ازاينرو چندين بار با نخستوزير آن زمان اتيوپي تنيس بازي کردم و اين سبب برقراري رابطه نزديک بين من و او شد. همچنين در اين محل توانستم ارتباطات نزديکتري با ديگر مقامات بلندپايه و رهبران حزب کمونيست برقرار کنم. آن زمان دولت اتيوپي دولتي کمونيستي بود؛ ولي قبل از دولت کمونيستي، دولتي آمريکايي در اين کشور بر سر کار بود که با واشنگتن رابطه بسيار خوبي برقرار و تسليحات نظامي پيشرفته از آن خريداري کرده بود. در گفتوگوهايم با مقامات مختلف، خصوصا ژنرالهاي ارتش در زمين تنيس اطلاع پيدا کردم که دولت قبلي اتيوپي قبلا چند فروند جنگنده اف4 و اف5 از آمريکا خريداري کرده و الان بلااستفاده مانده است. با توجه به نياز کشور و شرايط حاکم بر جنگ، تلاش کردم که باب مذاکره را براي خريد اين جنگندهها بازکنم. در اين چارچوب بيش از 9 بار با آقاي هايله ماريام، رئيسجمهور آن زمان اتيوپي، ديدار و گفتوگو کردم که از سال 1897 تا 1991 در رأس قدرت بود. بهاينترتيب درخواست خريد جنگندهها را به مقامات ذيربط آن کشور ارائه دادم. متعاقب آن آقاي هايله ماريام، شخصا به همراه تعدادي از ژنرالهاي ارتش در مذاکره با بنده شرکت کردند. در طول مذاکرات رابط به من اطلاع ميداد چگونه و در کجا چانهزني کنيم. البته براي انتقال پول خريد جنگندهها با مشکل مواجه بوديم؛ ولي در مذاکرات چنين وانمود ميکردم که مشکلي نيست و سعي ميکردم توپ را به زمين مقامات اتيوپيايي بيندازم.پس از اتمام مذاکرات سخت و طولاني که در شرايطي کاملا محرمانه و بسته انجام ميشد، سرانجام موفق شدم اين جنگندهها را به نصف قيمت از دولت اتيوپي خريداري کنم. درنهايت چهار فروند اف4، يک فروند اف5 و چهار عدد موتور اين جنگنده را خريداري کرده و به ايران فرستادم. اندکي بعد، آيتالله هاشميرفسنجاني که آن زمان رياست مجلس شوراي اسلامي را برعهده داشت، هنگام نماز جمعه تهران به اين مسئله اشاره کرده و گفت: «به کوري چشم آمريکا ما جنگنده اف4 و اف5 هم خريديم».
منبع: خاطرات آنکارا (بهمن حسينپور).
*رئيس بخش تاريخ شفاهي وزارت امور خارجه
در سال 1366 بهعنوان سفير در کشور آفريقايي اتيوپي انتخاب شدم. آن زمان اوج جنگ تحميلي عراق عليه ايران بود. کشورهاي غربي و عربي پشت سر صدام عليه کشورمان صف کشيده و توطئه ميکردند. آنها انواع و اقسام سلاحهاي پيشرفته را به عراق ميدادند. در مقابل ما مجبور بوديم با استفاده از سلاحهاي بهجامانده از دوران رژيم پهلوي با صداميان مبارزه کنيم. طبيعتا هواپيماهاي جنگي ما به دليل نداشتن قطعات با مشکل روبهرو بود و نهادهاي مسئول در اداره جنگ از وزارت امور خارجه درخواست کمک داشتند. نقش ديپلماتها در دوران جنگ، نقشي انکارناپذیر است... اما در اينجا ميخواهم به موضوعي اشاره کنم تا افکار عمومي کشور عزيزم بيشتر با زحمات سخت و طاقتفرساي دستگاه ديپلماسي در آن برهه حساس آشنا شوند.من از دوران نوجواني به ورزش تنيس علاقهمند بودم و زمان مأموريتم در کشور اتيوپي به اين ورزش ادامه دادم؛ اما اين مشکل وجود داشت که محل بازي تنيس واقع در هتل هيلتون براي زنان و مردان به صورت مشترک بود. بههميندليل نميتوانستم به آنجا بروم يا ورزش تنيس را ترک کنم. بههمينخاطر يک روز از معاون وزير امور خارجه اتيوپي خواستم که اجازه دهند تا از زمين تنيس ويژه شخصيتهاي سياسي و دولتي آن کشور استفاده کنم. ايشان يک هفته وقت خواست تا موضوع را با مقامات بالاتر خود هماهنگ کند. پس از يک هفته اعلام کرد که ميتوانم به زمين مخصوص به بازي تنيس بروم. بهاينترتيب توانستم مجوز ورود به اين محل را کسب کنم... . بنده با کسب مجوز ورود به باشگاه تنيس مقامات دولتي، تنها سفيري بودم که بين مقامات عاليرتبه اتيوپي به آنجا رفتوآمد ميکردم. ازاينرو چندين بار با نخستوزير آن زمان اتيوپي تنيس بازي کردم و اين سبب برقراري رابطه نزديک بين من و او شد. همچنين در اين محل توانستم ارتباطات نزديکتري با ديگر مقامات بلندپايه و رهبران حزب کمونيست برقرار کنم. آن زمان دولت اتيوپي دولتي کمونيستي بود؛ ولي قبل از دولت کمونيستي، دولتي آمريکايي در اين کشور بر سر کار بود که با واشنگتن رابطه بسيار خوبي برقرار و تسليحات نظامي پيشرفته از آن خريداري کرده بود. در گفتوگوهايم با مقامات مختلف، خصوصا ژنرالهاي ارتش در زمين تنيس اطلاع پيدا کردم که دولت قبلي اتيوپي قبلا چند فروند جنگنده اف4 و اف5 از آمريکا خريداري کرده و الان بلااستفاده مانده است. با توجه به نياز کشور و شرايط حاکم بر جنگ، تلاش کردم که باب مذاکره را براي خريد اين جنگندهها بازکنم. در اين چارچوب بيش از 9 بار با آقاي هايله ماريام، رئيسجمهور آن زمان اتيوپي، ديدار و گفتوگو کردم که از سال 1897 تا 1991 در رأس قدرت بود. بهاينترتيب درخواست خريد جنگندهها را به مقامات ذيربط آن کشور ارائه دادم. متعاقب آن آقاي هايله ماريام، شخصا به همراه تعدادي از ژنرالهاي ارتش در مذاکره با بنده شرکت کردند. در طول مذاکرات رابط به من اطلاع ميداد چگونه و در کجا چانهزني کنيم. البته براي انتقال پول خريد جنگندهها با مشکل مواجه بوديم؛ ولي در مذاکرات چنين وانمود ميکردم که مشکلي نيست و سعي ميکردم توپ را به زمين مقامات اتيوپيايي بيندازم.پس از اتمام مذاکرات سخت و طولاني که در شرايطي کاملا محرمانه و بسته انجام ميشد، سرانجام موفق شدم اين جنگندهها را به نصف قيمت از دولت اتيوپي خريداري کنم. درنهايت چهار فروند اف4، يک فروند اف5 و چهار عدد موتور اين جنگنده را خريداري کرده و به ايران فرستادم. اندکي بعد، آيتالله هاشميرفسنجاني که آن زمان رياست مجلس شوراي اسلامي را برعهده داشت، هنگام نماز جمعه تهران به اين مسئله اشاره کرده و گفت: «به کوري چشم آمريکا ما جنگنده اف4 و اف5 هم خريديم».
منبع: خاطرات آنکارا (بهمن حسينپور).
*رئيس بخش تاريخ شفاهي وزارت امور خارجه
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.