|

بی‌اعتمادی، ایده ملی روسیه

نادژيدا آژگينا . سخنگوي فدراسيون روزنامه‌نگاران اروپايي

در گزارش مؤسسه اعتبارسنجی ادلمن، روسیه در زمینه اعتماد عمومی به حکومت در پایین‌ترین رده‌ها قرار داشت. روزنامه ام‌کی در تفسیر این خبر، به ‌طعنه نوشته است: «ایده ملی جدید روسیه حالا بی‌اعتمادی عمومی است»؛ این طعنه در واقع اشاره‌ای است به تلاش‌های بی‌ثمر برای تدوین «ایده ملی» در دوران یلتسین. جامعه‌شناسان روسیه نیز از فقدان اعتماد به نهادهای دولتی و عمومی می‌نویسند. نظرسنجی اخیر مرکز مستقل لوادا نیز نشان داد بیش از نیمی از شرکت‌کنندگان در نظرسنجی (53 درصد) احساس می‌کنند دولت مسئولیت‌هایش را در قبال شهروندان انجام نمی‌دهد و باید استعفا دهد. طبق گزارش مرکز لوادا، در اواخر سال 2018، 45 درصد شرکت‌کنندگان در نظرسنجی معتقد بودند کشور در مسیر نادرستی قرار دارد، 11 درصد اصلا نظری نداشتند و 44 درصد نیز از روند کنونی کشور حمایت می‌کردند. تعداد افراد آماده پیوستن به اعتراض‌ها علیه کاهش استانداردهای زندگی نیز 30 درصد بود. محبوبیت رئیس‌جمهور از اواسط سال 2018 سقوط کرد. در ماه ژانویه سال جاری، مرکز تحقیقات افکار عمومی روسیه گزارش داد میزان مقبولیت ولادیمیر پوتین در ماه دسامبر به 33.4 درصد کاهش یافته (بنیاد افکار عمومی این رقم را 46 درصد و مرکز لوادا آن را 66 درصد برآورد کرده است) است. به ‌گفته رئیس مرکز تحقیقات افکار عمومی روسیه، این میزان پایین‌ترین درصد مقبولیت پوتین در 15 سال گذشته بوده است.شهروندان در گذشته هم تقصیر مشکلات کشور را گردن دولت و مقامات می‌انداختند؛ اما این‌بار آنها رئیس‌جمهوری را هم مقصر می‌دانند. مشخص است که پیمان بین مردم و رژیم که ظاهرا سال‌ها نقض نشده بود، حالا سست شده است.متوسط امید به زندگی برای مردان در روسیه 65.9 و برای زنان 76.5 سال است؛ این اعداد با توجه به منطقه، به میزان زیادی تغییر می‌کند؛ در مسکو، هم زنان و هم مردان خیلی بیشتر عمر می‌کنند؛ یعنی اغلب به اندازه مردم ساکن کشورهای توسعه‌یافته غربی؛ در‌حالی‌که عمر مردم ساکن مناطق فقیر شمالی، بسیار کمتر است. بدیهی است بسیاری از مردها تا سن بازنشستگی عمر نمی‌کنند؛ اما این همه مشکل نیست. در مناطقی که رکود اقتصادی و بی‌کاری شدیدی حاکم است، به‌خصوص در روستاها، حقوق بازنشستگی اغلب تنها «پول در دسترس» خانواده‌هاست که می‌توان روی آن حساب کرد. از این پول (که در مقایسه با حقوق بازنشستگی کشورهای اروپایی و ایالات ‌متحده بسیار ناچیز است) برای درمان، گاز و برق و ذخیره‌کردن برای تحصیلات بچه‌ها استفاده می‌شود. اصلاحات جدید، برنامه زندگی بسیاری از مردم را نابود کرده و تعداد افراد زیر خط فقر را نیز افزایش می‌دهد؛ در‌حال‌حاضر بیش از 20 میلیون نفر از مردم روسیه زیر خط فقر هستند.یوگنی گونتماخر، استاد دانشکده اقتصاد و عضو هیئت کمیته نوآوری‌های شهری، به همراه همکارانش، پیشنهاد دادند هم‌زمان با بهبود خدمات اجتماعی و بهداشتی، آنها چندین سال، تا سال 2020، روی این اصلاحات کار کنند. برخی مقامات به‌طرز نیشخندآمیزی به نارضایتی عمومی پاسخ دادند و به بازنشستگان گفتند به خوردن ماکارونی قناعت کنند و به آنها یادآوری می‌کنند که مردمی گرسنه‌ای که در لنینگراد محاصره شده بودند، شکایتی نمی‌کردند یا به‌راحتی می‌گویند دولت هیچ تعهدی در قبال شهروندانش ندارد. شبکه‌های اجتماعی منفجر شد؛ هم در واکنش به این صحبت‌ها و هم در واکنش به گزارش‌هایی درباره اینکه این قانون‌گذاران درآمد‌ها و دارایی‌هایی دارند که با دستمزد رسمی‌شان جور درنمی‌آید. جو روسیه شبیه سال‌های پیش از اصلاحات اقتصادی پرسترویکا در زمان اتحاد جماهیر شوروی است؛ چراکه مردم از رهبران کشور، فساد، ریاکاری و سیاست‌های ژئوپلیتیکی که به نفع نخبگان است، جان‌به‌لب شده و به‌روشنی دنبال تغییرند.محققان در اوایل سال 2018 به این تغییر در حال‌و‌هوای مردم اشاره کرده بودند. کمیته نوآوری‌های مدنی و مرکز لوادا به خشم مردم از فقدان گفت‌و‌گو در تصمیم‌گیری‌ها و آزردگی آنها از پروپاگاندای سرکوبگرانه اشاره کرده بود. غرور حاصل از الحاق کریمه، جای خود را به ترس از جنگی جدید داد. اصلاحات بازنشستگی هرگونه خیال پایداری پیمان اجتماعی میان نخبگان حاکم و جامعه را بر باد داد. در اوایل سال‌های 2000، مردم در ازای لوازم رفاه، به همه تصمیمات استراتژیک رئیس‌جمهوری و دولت اعتماد می‌کردند. شهروندان شوروی سابق، پیش از دوره پوتین هرگز به بسیاری از این امکانات رفاهی دسترسی نداشتند. در زمان اتحاد جماهیر شوروی، این امکانات رفاهی به‌شدت محدود شده بود و مالکیت خصوصی وجود نداشت. فضای شخصی مفهوم جدیدی بود و تا مدت زیادی، جامعه‌، دولت را ضامن رفاه خویش تلقی می‌کرد.
الحاق کریمه به روسیه، موجب افزایش حسن وطن‌پرستی شد و تحریم‌های ضد‌ روسیه نیز این حس را تقویت کرد؛ ولی در پی آن، سرخوردگی در سیاست‌های اجتماعی، قیمت‌های بالاتر و پایین‌آمدن سطح زندگی رخ داد. به نظر می‌رسد که آنها به‌زودی آماده تغییر در پیمان موجود خود با دولت باشند. نادیده‌گرفتن واقعیت از سوی دولت، بستن بیشتر فضا به‌جای شروع گفت‌و‌گوهای مورد نیاز، در کنار افزایش قیمت‌ها و مالیات، مردم را رادیکال کرده است. یاولنسکی به‌تازگی درباره ونزوئلا نوشته بود: «ما باید از کشورمان مراقبت کنیم، نه مادورو». این همان چیزی است که میلیون‌ها نفر در روسیه انتظار دارند.
منبع: The Nation

در گزارش مؤسسه اعتبارسنجی ادلمن، روسیه در زمینه اعتماد عمومی به حکومت در پایین‌ترین رده‌ها قرار داشت. روزنامه ام‌کی در تفسیر این خبر، به ‌طعنه نوشته است: «ایده ملی جدید روسیه حالا بی‌اعتمادی عمومی است»؛ این طعنه در واقع اشاره‌ای است به تلاش‌های بی‌ثمر برای تدوین «ایده ملی» در دوران یلتسین. جامعه‌شناسان روسیه نیز از فقدان اعتماد به نهادهای دولتی و عمومی می‌نویسند. نظرسنجی اخیر مرکز مستقل لوادا نیز نشان داد بیش از نیمی از شرکت‌کنندگان در نظرسنجی (53 درصد) احساس می‌کنند دولت مسئولیت‌هایش را در قبال شهروندان انجام نمی‌دهد و باید استعفا دهد. طبق گزارش مرکز لوادا، در اواخر سال 2018، 45 درصد شرکت‌کنندگان در نظرسنجی معتقد بودند کشور در مسیر نادرستی قرار دارد، 11 درصد اصلا نظری نداشتند و 44 درصد نیز از روند کنونی کشور حمایت می‌کردند. تعداد افراد آماده پیوستن به اعتراض‌ها علیه کاهش استانداردهای زندگی نیز 30 درصد بود. محبوبیت رئیس‌جمهور از اواسط سال 2018 سقوط کرد. در ماه ژانویه سال جاری، مرکز تحقیقات افکار عمومی روسیه گزارش داد میزان مقبولیت ولادیمیر پوتین در ماه دسامبر به 33.4 درصد کاهش یافته (بنیاد افکار عمومی این رقم را 46 درصد و مرکز لوادا آن را 66 درصد برآورد کرده است) است. به ‌گفته رئیس مرکز تحقیقات افکار عمومی روسیه، این میزان پایین‌ترین درصد مقبولیت پوتین در 15 سال گذشته بوده است.شهروندان در گذشته هم تقصیر مشکلات کشور را گردن دولت و مقامات می‌انداختند؛ اما این‌بار آنها رئیس‌جمهوری را هم مقصر می‌دانند. مشخص است که پیمان بین مردم و رژیم که ظاهرا سال‌ها نقض نشده بود، حالا سست شده است.متوسط امید به زندگی برای مردان در روسیه 65.9 و برای زنان 76.5 سال است؛ این اعداد با توجه به منطقه، به میزان زیادی تغییر می‌کند؛ در مسکو، هم زنان و هم مردان خیلی بیشتر عمر می‌کنند؛ یعنی اغلب به اندازه مردم ساکن کشورهای توسعه‌یافته غربی؛ در‌حالی‌که عمر مردم ساکن مناطق فقیر شمالی، بسیار کمتر است. بدیهی است بسیاری از مردها تا سن بازنشستگی عمر نمی‌کنند؛ اما این همه مشکل نیست. در مناطقی که رکود اقتصادی و بی‌کاری شدیدی حاکم است، به‌خصوص در روستاها، حقوق بازنشستگی اغلب تنها «پول در دسترس» خانواده‌هاست که می‌توان روی آن حساب کرد. از این پول (که در مقایسه با حقوق بازنشستگی کشورهای اروپایی و ایالات ‌متحده بسیار ناچیز است) برای درمان، گاز و برق و ذخیره‌کردن برای تحصیلات بچه‌ها استفاده می‌شود. اصلاحات جدید، برنامه زندگی بسیاری از مردم را نابود کرده و تعداد افراد زیر خط فقر را نیز افزایش می‌دهد؛ در‌حال‌حاضر بیش از 20 میلیون نفر از مردم روسیه زیر خط فقر هستند.یوگنی گونتماخر، استاد دانشکده اقتصاد و عضو هیئت کمیته نوآوری‌های شهری، به همراه همکارانش، پیشنهاد دادند هم‌زمان با بهبود خدمات اجتماعی و بهداشتی، آنها چندین سال، تا سال 2020، روی این اصلاحات کار کنند. برخی مقامات به‌طرز نیشخندآمیزی به نارضایتی عمومی پاسخ دادند و به بازنشستگان گفتند به خوردن ماکارونی قناعت کنند و به آنها یادآوری می‌کنند که مردمی گرسنه‌ای که در لنینگراد محاصره شده بودند، شکایتی نمی‌کردند یا به‌راحتی می‌گویند دولت هیچ تعهدی در قبال شهروندانش ندارد. شبکه‌های اجتماعی منفجر شد؛ هم در واکنش به این صحبت‌ها و هم در واکنش به گزارش‌هایی درباره اینکه این قانون‌گذاران درآمد‌ها و دارایی‌هایی دارند که با دستمزد رسمی‌شان جور درنمی‌آید. جو روسیه شبیه سال‌های پیش از اصلاحات اقتصادی پرسترویکا در زمان اتحاد جماهیر شوروی است؛ چراکه مردم از رهبران کشور، فساد، ریاکاری و سیاست‌های ژئوپلیتیکی که به نفع نخبگان است، جان‌به‌لب شده و به‌روشنی دنبال تغییرند.محققان در اوایل سال 2018 به این تغییر در حال‌و‌هوای مردم اشاره کرده بودند. کمیته نوآوری‌های مدنی و مرکز لوادا به خشم مردم از فقدان گفت‌و‌گو در تصمیم‌گیری‌ها و آزردگی آنها از پروپاگاندای سرکوبگرانه اشاره کرده بود. غرور حاصل از الحاق کریمه، جای خود را به ترس از جنگی جدید داد. اصلاحات بازنشستگی هرگونه خیال پایداری پیمان اجتماعی میان نخبگان حاکم و جامعه را بر باد داد. در اوایل سال‌های 2000، مردم در ازای لوازم رفاه، به همه تصمیمات استراتژیک رئیس‌جمهوری و دولت اعتماد می‌کردند. شهروندان شوروی سابق، پیش از دوره پوتین هرگز به بسیاری از این امکانات رفاهی دسترسی نداشتند. در زمان اتحاد جماهیر شوروی، این امکانات رفاهی به‌شدت محدود شده بود و مالکیت خصوصی وجود نداشت. فضای شخصی مفهوم جدیدی بود و تا مدت زیادی، جامعه‌، دولت را ضامن رفاه خویش تلقی می‌کرد.
الحاق کریمه به روسیه، موجب افزایش حسن وطن‌پرستی شد و تحریم‌های ضد‌ روسیه نیز این حس را تقویت کرد؛ ولی در پی آن، سرخوردگی در سیاست‌های اجتماعی، قیمت‌های بالاتر و پایین‌آمدن سطح زندگی رخ داد. به نظر می‌رسد که آنها به‌زودی آماده تغییر در پیمان موجود خود با دولت باشند. نادیده‌گرفتن واقعیت از سوی دولت، بستن بیشتر فضا به‌جای شروع گفت‌و‌گوهای مورد نیاز، در کنار افزایش قیمت‌ها و مالیات، مردم را رادیکال کرده است. یاولنسکی به‌تازگی درباره ونزوئلا نوشته بود: «ما باید از کشورمان مراقبت کنیم، نه مادورو». این همان چیزی است که میلیون‌ها نفر در روسیه انتظار دارند.
منبع: The Nation

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.