آرمانهاي انقلاب به روايت جنتي هاشمي، غرضي، كدخدايي و مصباحيزدي
هدف انقلاب چه بود؟
اينروزها كه در آستانه سالروز پيروزي انقلاب اسلامي قرار داريم، اظهارنظرهاي شخصيتهاي سياسي درباره اهداف انقلاب فزوني يافته است و برخي از آنها اهداف انقلاب را با پيوند به مسائل روز بازخواني ميكنند. نكته جالب در بازخواني اهداف انقلاب از زبان شخصيتها تفاوت ديدگاه آنان است؛ به نحوي كه برخي از آنها هدف انقلاب را توسعه و رفاه اجتماعي ميدانند و برخي ديگر ميگويند كه هدف از انقلاب رفع فقر نبوده است؛ چنانكه احمد جنتي، دبير شوراي نگهبان به مناسبت سالروز 12 بهمن گفته است: «مردم تحمل گرسنگی و تشنگی را دارند، ولی تحمل شکست انقلاب را ندارند».
اهداف انقلاب به روايت جنتي
احمد جنتي يادآور شد: «مشکلات اقتصادی برای مردم ایجاد میکنند تا این فرهنگ را به مردم و مسئولان ما القا کنند که قدرت ما تمام شده و اگر آب، نان و صنعت میخواهیم، غربیها هستند که راه صنعت را به ما نشان میدهند اما خبر ندارند مردم ما حاضرند از جانشان بگذرند ولی از دینشان نمیگذرند». وی با تأكيد بر اینکه برخی مسئولان امروز یا بیش از اینکه به فکر مردم باشند، به فکر خود هستند یا اینکه عرضه مدیریت و حل مشکلات را ندارند، تصریح کرد: «امروز میبینیم که دنیاطلبی بر خیلی از مسئولان غلبه کرده است. لعنت به این فکرهای غلط که در برخی مسئولان وجود دارد که احساس میکنند آمریکاییها و غربیها هستند که میتوانند مشکلات ما را حل کنند». جنتي چنديپيش نيز در خطبههاي نماز جمعه گفته بود: «ممکن است زمانی فرابرسد که ما روزی دو وعده غذا بخوریم؛ چه اشکالی دارد حتی اگر شرایط بدتر شود ما روزی یک وعده غذا بخوریم؟» جنتی در ادامه با اشاره به اینکه گرسنگیکشیدن بدتر از داغ از دستدادن عزیزان و جوانان نیست، اظهار كرده بود: «آیا آن کسی که جوان و عزیزش را داده است حال برای انقلاب، اسلام و نظام حاضر نیست قدری گرسنگی بخورد؟».
اهداف انقلاب به روايت هاشمي
در برابر ديدگاه احمد جنتي، محمد هاشميرفسنجاني باور دارد كه هدف انقلاب اسلامي مفاهيمي چون عدالت، معيشت مردم، ارزشهاي اسلامي و ثبات خانواده بوده است كه اكنون به طور كامل محقق نشده است. او در گفتوگو با «ايلنا» گفت: «انتظاری که از جامعه اسلامی داریم تا ارزشهای اسلام در جامعه وجود داشته باشد، محقق نشده است. بحث عدالت، معیشت مردم، ثبات خانواده و فساد شایسته جامعه اسلامی نیست. البته ظواهر اسلام نیز امروز در جامعه ما آنطور که باید جاری نیست. بنابراین در این بخش هنوز فاصله زیادی با آرمانهای انقلاب وجود دارد».
هاشمیرفسنجاني با بيان اينكه برخلاف استقلال اما آزادی آنطور که باید محقق نشده است، خاطرنشان کرد: «البته اقتضای جامعه این است که محدودیتهایی وجود داشته باشد ولی باز هم اگر با ۴۰ سال قبل مقایسه کنیم، تفاوت زیادی وجود دارد». هاشمی در پاسخ به این سؤال که چرا هنوز پس از گذشت ۴۰ سال از انقلاب مردم به دنبال تحقق شفافیت و مبارزه با فساد هستند، گفت: «متأسفانه فساد هم امروز در جامعه ما زیاد است که این هم شامل فساد اخلاقی و هم فساد اقتصادی میشود. ادارات ما امروز مطابق با نهادهای جامعه اسلامی نیست. رشوه و عدم شایستهسالاری بدون درنظرگرفتن ضوابط رواج دارد. اینها مواردی است که ما با یک جامعه اسلامی فاصله داریم. بحث شفافیت و رانت خیلی مهم است. اینهایی که توقع نداریم در جامعه اسلامی مشاهده کنیم».
اهداف انقلاب به روايت كدخدايي
عباسعلی کدخدایی نيز در هفتم ماه جاري با روايت تاريخي رويدادهاي انقلاب اسلامي گفت: «در زمان انقلاب، خیلی از افراد در نقاط مختلف در مایحتاج خود مشکل داشتند، اما مردم خودجوش این مسائل را حل میکردند. اگر در جایی نقصی به وجود میآمد، مردم برای رفع آن دست به کار میشدند تا مشکلی وجود نداشته باشد». عضو حقوقدان شورای نگهبان یادآور شد: «گرانیها، نابسامانیها، ظلم در منطقه و... وجود داشت، ولی وقتی این عوامل خرد تجمیع میشد، در نگاه بلند حضرت امام بود که نظام سیاسی جدیدی ایجاد شود. این نگاه بود که حضرت امام هیچگاه اجازه ندادند با تعبیراتِ شکلیِ ساده، انقلاب به انحراف کشیده شود». كدخدايي افزود: «اگر قبل از پیروزی انقلاب هم از مردم سؤال پرسیده میشد که چرا قصد انقلاب دارید و علیه رژیم مبارزه میکنید، هدفشان مشخص بود، اینطور نبود که هدف تنها حل مشکلات اقتصادی و آزادی زندانیان آن زمان باشد، اهداف فراتر بود که همه این مسائل را دربر میگرفت».
اهداف انقلاب به روايت غرضي
محمد غرضی نيز جزء كساني است كه باور دارد «تنگشدن سفره مردم» با آرمانهاي انقلاب مغاير است. او درباره اهداف انقلاب يادآور شد: «اینکه در طول سالهای بعد از پیروزی انقلاب نتوانستیم حقوق عامه را بر حقوق خاصه ترجیح دهیم مهمترین ناکامی است. واقع امر این است که مدیریت کشور حقوق خاصه را بر حقوق عامه ترجیح داده و هرچه پیش رفته، وضعیت بدتر شده است. حال آنکه اگر دولتی، حقوق خود را بر حقوق عامه ترجیح دهد، از مدار عدالت خارج شده است». وي اظهار كرد: «تأكيد میکنم که مایههای انقلاب؛ یعنی روحیه عدالتطلبی مردم و پایداری در اجرای عدالت هیچگاه به پایان نمیرسد و در جای خود باقی است، اما مدیریتها در کشور کم آوردند». او مشکلات کشور را ناشی از مدیریتهای امتیازطلب خواند و تأكيد کرد: «امروز شاهدیم که تدبیریها، اصلاحطلبان و اصولگرایان در دولت و مجلس بودجهای را تصویب میکنند که سفره فقرا کمرنگتر شود؛ یعنی بودجه تورمی بسیار شدید را بر جامعه تحمیل میکنند. این در حالی است که دولت نباید بیش از درآمد هزینه کند، دولت نباید تورم را بر جامعه تحمیل و مجلس هم نباید با دولت همراهی کند».
اهداف انقلاب به روايت مصباحيزدي
اما مصباحيزدي باور دارد كه رفاه اجتماعي در زمره اهداف انقلاب نبود. او دراينباره اظهار كرد: چرا انقلاب شد؟ آیا هدف پیشرفت نظامی و علمی بود یا هدف از انقلاب، شامل دین و فرهنگ نیز میشد؟ امروز بهگونهای وانمود میشود که خواسته ما، تنها رفاه مادی است؛ همان خواستهای که در کشورهایی که با خدا هیچ رابطهای ندارند نیز مطرح است. مگر مارکسیستها چه میخواستند؟ آیا انقلاب اسلامی با انقلابهای مارکسیستی هیچ تفاوتی ندارد؟ آیا فقط دغدغه ما این بود که بهجای شاه، دیگری حکومت کند یا این انقلاب با هدف اصلی احیای ارزشهای دینی در کنار حل مشکلات معیشتی تحقق یافت؟ امام وقتی خیلی احساس خطر میکرد و میخواست خطر عظیمی را به مردم گوشزد کند، میفرمود من برای اسلام احساس خطر میکنم، اما نهایت خطری که ما احساس میکنیم، تورم و گرانی است. آیا تقدیم اینهمه شهید برای همین مسئله بود که مقداری رفاه بیشتر شده و تورم کمتر شود؟ هرچند وظیفه حکومت، قطعا رسیدگی به وضع معیشتی مردم است، اما سخن در این است که هدف اصلی هم همان بود؟»
توسعه اقتصادي علاوهبر آنكه به گفته برخي از شخصيتهاي سياسي يك هدف مسلم انقلاب اسلامي بوده است، از حيث اداره كشور و مقتضيات سياسي يك مسئله غيرقابلانكار است و دولتمردان وظيفه دارند به اين موضوع جامه عمل بپوشانند. همانطور كه ملاحظه شد، برخي باور دارند كه هدف انقلاب اسلامي تنها رفع مشكلات اقتصادي نبوده است؛ شايد بخشي از اين گزاره قابل تأمل و حتي پذيرش باشد، اما نميتوان گفت كه بههيچوجه مردم نبايد در پي رفع مشكلات معيشتي خود باشند، زيرا در گفتار امام همواره رسيدگي به مشكلات طبقات محروم اجتماعي مورد تأكيد بوده است، ازاينرو ضرورت دارد با بازخواني دقيق و جامع اهداف انقلاب اسلامي به وضعيت مردم و خواستههاي آنان در كنار تبيين ارزشهاي ديني و بالابردن فضايل اخلاقي جامعه توجه شود.
اينروزها كه در آستانه سالروز پيروزي انقلاب اسلامي قرار داريم، اظهارنظرهاي شخصيتهاي سياسي درباره اهداف انقلاب فزوني يافته است و برخي از آنها اهداف انقلاب را با پيوند به مسائل روز بازخواني ميكنند. نكته جالب در بازخواني اهداف انقلاب از زبان شخصيتها تفاوت ديدگاه آنان است؛ به نحوي كه برخي از آنها هدف انقلاب را توسعه و رفاه اجتماعي ميدانند و برخي ديگر ميگويند كه هدف از انقلاب رفع فقر نبوده است؛ چنانكه احمد جنتي، دبير شوراي نگهبان به مناسبت سالروز 12 بهمن گفته است: «مردم تحمل گرسنگی و تشنگی را دارند، ولی تحمل شکست انقلاب را ندارند».
اهداف انقلاب به روايت جنتي
احمد جنتي يادآور شد: «مشکلات اقتصادی برای مردم ایجاد میکنند تا این فرهنگ را به مردم و مسئولان ما القا کنند که قدرت ما تمام شده و اگر آب، نان و صنعت میخواهیم، غربیها هستند که راه صنعت را به ما نشان میدهند اما خبر ندارند مردم ما حاضرند از جانشان بگذرند ولی از دینشان نمیگذرند». وی با تأكيد بر اینکه برخی مسئولان امروز یا بیش از اینکه به فکر مردم باشند، به فکر خود هستند یا اینکه عرضه مدیریت و حل مشکلات را ندارند، تصریح کرد: «امروز میبینیم که دنیاطلبی بر خیلی از مسئولان غلبه کرده است. لعنت به این فکرهای غلط که در برخی مسئولان وجود دارد که احساس میکنند آمریکاییها و غربیها هستند که میتوانند مشکلات ما را حل کنند». جنتي چنديپيش نيز در خطبههاي نماز جمعه گفته بود: «ممکن است زمانی فرابرسد که ما روزی دو وعده غذا بخوریم؛ چه اشکالی دارد حتی اگر شرایط بدتر شود ما روزی یک وعده غذا بخوریم؟» جنتی در ادامه با اشاره به اینکه گرسنگیکشیدن بدتر از داغ از دستدادن عزیزان و جوانان نیست، اظهار كرده بود: «آیا آن کسی که جوان و عزیزش را داده است حال برای انقلاب، اسلام و نظام حاضر نیست قدری گرسنگی بخورد؟».
اهداف انقلاب به روايت هاشمي
در برابر ديدگاه احمد جنتي، محمد هاشميرفسنجاني باور دارد كه هدف انقلاب اسلامي مفاهيمي چون عدالت، معيشت مردم، ارزشهاي اسلامي و ثبات خانواده بوده است كه اكنون به طور كامل محقق نشده است. او در گفتوگو با «ايلنا» گفت: «انتظاری که از جامعه اسلامی داریم تا ارزشهای اسلام در جامعه وجود داشته باشد، محقق نشده است. بحث عدالت، معیشت مردم، ثبات خانواده و فساد شایسته جامعه اسلامی نیست. البته ظواهر اسلام نیز امروز در جامعه ما آنطور که باید جاری نیست. بنابراین در این بخش هنوز فاصله زیادی با آرمانهای انقلاب وجود دارد».
هاشمیرفسنجاني با بيان اينكه برخلاف استقلال اما آزادی آنطور که باید محقق نشده است، خاطرنشان کرد: «البته اقتضای جامعه این است که محدودیتهایی وجود داشته باشد ولی باز هم اگر با ۴۰ سال قبل مقایسه کنیم، تفاوت زیادی وجود دارد». هاشمی در پاسخ به این سؤال که چرا هنوز پس از گذشت ۴۰ سال از انقلاب مردم به دنبال تحقق شفافیت و مبارزه با فساد هستند، گفت: «متأسفانه فساد هم امروز در جامعه ما زیاد است که این هم شامل فساد اخلاقی و هم فساد اقتصادی میشود. ادارات ما امروز مطابق با نهادهای جامعه اسلامی نیست. رشوه و عدم شایستهسالاری بدون درنظرگرفتن ضوابط رواج دارد. اینها مواردی است که ما با یک جامعه اسلامی فاصله داریم. بحث شفافیت و رانت خیلی مهم است. اینهایی که توقع نداریم در جامعه اسلامی مشاهده کنیم».
اهداف انقلاب به روايت كدخدايي
عباسعلی کدخدایی نيز در هفتم ماه جاري با روايت تاريخي رويدادهاي انقلاب اسلامي گفت: «در زمان انقلاب، خیلی از افراد در نقاط مختلف در مایحتاج خود مشکل داشتند، اما مردم خودجوش این مسائل را حل میکردند. اگر در جایی نقصی به وجود میآمد، مردم برای رفع آن دست به کار میشدند تا مشکلی وجود نداشته باشد». عضو حقوقدان شورای نگهبان یادآور شد: «گرانیها، نابسامانیها، ظلم در منطقه و... وجود داشت، ولی وقتی این عوامل خرد تجمیع میشد، در نگاه بلند حضرت امام بود که نظام سیاسی جدیدی ایجاد شود. این نگاه بود که حضرت امام هیچگاه اجازه ندادند با تعبیراتِ شکلیِ ساده، انقلاب به انحراف کشیده شود». كدخدايي افزود: «اگر قبل از پیروزی انقلاب هم از مردم سؤال پرسیده میشد که چرا قصد انقلاب دارید و علیه رژیم مبارزه میکنید، هدفشان مشخص بود، اینطور نبود که هدف تنها حل مشکلات اقتصادی و آزادی زندانیان آن زمان باشد، اهداف فراتر بود که همه این مسائل را دربر میگرفت».
اهداف انقلاب به روايت غرضي
محمد غرضی نيز جزء كساني است كه باور دارد «تنگشدن سفره مردم» با آرمانهاي انقلاب مغاير است. او درباره اهداف انقلاب يادآور شد: «اینکه در طول سالهای بعد از پیروزی انقلاب نتوانستیم حقوق عامه را بر حقوق خاصه ترجیح دهیم مهمترین ناکامی است. واقع امر این است که مدیریت کشور حقوق خاصه را بر حقوق عامه ترجیح داده و هرچه پیش رفته، وضعیت بدتر شده است. حال آنکه اگر دولتی، حقوق خود را بر حقوق عامه ترجیح دهد، از مدار عدالت خارج شده است». وي اظهار كرد: «تأكيد میکنم که مایههای انقلاب؛ یعنی روحیه عدالتطلبی مردم و پایداری در اجرای عدالت هیچگاه به پایان نمیرسد و در جای خود باقی است، اما مدیریتها در کشور کم آوردند». او مشکلات کشور را ناشی از مدیریتهای امتیازطلب خواند و تأكيد کرد: «امروز شاهدیم که تدبیریها، اصلاحطلبان و اصولگرایان در دولت و مجلس بودجهای را تصویب میکنند که سفره فقرا کمرنگتر شود؛ یعنی بودجه تورمی بسیار شدید را بر جامعه تحمیل میکنند. این در حالی است که دولت نباید بیش از درآمد هزینه کند، دولت نباید تورم را بر جامعه تحمیل و مجلس هم نباید با دولت همراهی کند».
اهداف انقلاب به روايت مصباحيزدي
اما مصباحيزدي باور دارد كه رفاه اجتماعي در زمره اهداف انقلاب نبود. او دراينباره اظهار كرد: چرا انقلاب شد؟ آیا هدف پیشرفت نظامی و علمی بود یا هدف از انقلاب، شامل دین و فرهنگ نیز میشد؟ امروز بهگونهای وانمود میشود که خواسته ما، تنها رفاه مادی است؛ همان خواستهای که در کشورهایی که با خدا هیچ رابطهای ندارند نیز مطرح است. مگر مارکسیستها چه میخواستند؟ آیا انقلاب اسلامی با انقلابهای مارکسیستی هیچ تفاوتی ندارد؟ آیا فقط دغدغه ما این بود که بهجای شاه، دیگری حکومت کند یا این انقلاب با هدف اصلی احیای ارزشهای دینی در کنار حل مشکلات معیشتی تحقق یافت؟ امام وقتی خیلی احساس خطر میکرد و میخواست خطر عظیمی را به مردم گوشزد کند، میفرمود من برای اسلام احساس خطر میکنم، اما نهایت خطری که ما احساس میکنیم، تورم و گرانی است. آیا تقدیم اینهمه شهید برای همین مسئله بود که مقداری رفاه بیشتر شده و تورم کمتر شود؟ هرچند وظیفه حکومت، قطعا رسیدگی به وضع معیشتی مردم است، اما سخن در این است که هدف اصلی هم همان بود؟»
توسعه اقتصادي علاوهبر آنكه به گفته برخي از شخصيتهاي سياسي يك هدف مسلم انقلاب اسلامي بوده است، از حيث اداره كشور و مقتضيات سياسي يك مسئله غيرقابلانكار است و دولتمردان وظيفه دارند به اين موضوع جامه عمل بپوشانند. همانطور كه ملاحظه شد، برخي باور دارند كه هدف انقلاب اسلامي تنها رفع مشكلات اقتصادي نبوده است؛ شايد بخشي از اين گزاره قابل تأمل و حتي پذيرش باشد، اما نميتوان گفت كه بههيچوجه مردم نبايد در پي رفع مشكلات معيشتي خود باشند، زيرا در گفتار امام همواره رسيدگي به مشكلات طبقات محروم اجتماعي مورد تأكيد بوده است، ازاينرو ضرورت دارد با بازخواني دقيق و جامع اهداف انقلاب اسلامي به وضعيت مردم و خواستههاي آنان در كنار تبيين ارزشهاي ديني و بالابردن فضايل اخلاقي جامعه توجه شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.