|

درباره «طلا» كار پرويز شهبازي

تنها یک اثر درخشان

فرانك آرتا

«پرویز شهبازی» یکی از فیلم‌سازان بین‌المللی سینمای ایران است که از تجربه خوبی در شناخت سینمای اجتماعی برخوردار است! او جزء معدود کارگردانانی است که آثارش، هم در داخل ایران و هم در جشنواره‌های بزرگی مانند ونیز، پوسان، شیکاگو، توکیو، تورینو، آنونی و داکا نمایش داده شده و‌ مورد تقدیر قرار گرفته است!

«طلا»، آخرین ساخته «پرویز شهبازی» که این روزها در «سی‌وهفتمین جشنواره فیلم فجر» آماده نمایش است، از عیار کمتری نسبت به آثار پیشین این فیلم‌ساز برخوردار است! شتاب‌زدگی در میزانسن‌های قوام‌نیافته فیلم از همان سکانس‌های اولیه تدریجا برای مخاطب آشکار می‌شود! داستان حول رستورانی می‌گردد که چند شریک در پی جمع‌آوری پولی برای راه‌اندازی آن هستند و بیننده از همان ابتدا با فیلم‌نامه‌ای مواجه می‌شود که باورپذیری خوبی در اجرا ندارد! معرفی شخصیت‌ها و ستیز آنها برای به‌دست‌آوردن منابع مالی به بهانه راه‌اندازی کسب‌وکاری جدید با نام بزرگی مانند «طلا» این فیلم را مثل انگشتری کرده که تنها «روکشی از طلا» دربر دارد! شاید یکی از صحنه‌های خوب فیلم که با چاشنی طنز خوبی در «نقد نظام دیوان‌سالاری یا همان کاغذبازی اداری»جان‌دار شده، سکانس بازی در سکوت و امضاکردن درخواست مجوز کار بدون ردوبدل‌شدن دیالوگ باشد! اما سایر سکانس‌های فیلم سازماندهی خوبی در کارگردانی ندارند! به‌ویژه سکانس‌های انتهایی فیلم که بدون هیچ‌گونه تحقیقی در شناخت آدم‌پران‌ها از یک نقطه مرزی با دکوپاژی قوام‌نیافته و شخصیت‌هایی سیاه‌وسفید ناپخته صورت گرفته، طوری که صحنه تیرخوردن آنتی‌گونیست این فیلم به‌عنوان نقطه اوج داستان قابل حدس است و شوک و تأثیرگذاری چندانی ندارد!
این در حالی است که روایت و کارگردانی در آثار پیشین شهبازی اغلب از تعلیق خوب و جان‌داری برخوردار بوده است! به نظر می‌رسد که انتخاب فیلم‌نامه‌ای که در ساختار حرف تازه‌ای برای گفتن ندارد و نیز بازیگرانی که مشخص است در کشف جوهره نقش و ابلاغ آن به مخاطب کوشا نیستند، این فیلم را در سراشیبی قرار داده است! شهبازی کارگردان کاربلدی است که فیلم‌های درخشانی مانند نفس عمیق، مسافر جنوب، دربند و مالاریا را در کارنامه خود دارد که هرکدام از آنها توانایی این فیلم‌ساز را به خوبی در شناخت سینما نشان می‌دهند! البته این فرازوفرودها در آثار فیلم‌سازان موفق تاریخ سینما همیشه مشاهده شده است!
«اورسون ولز»، کارگردان فقید سینما که خود جزء فیلم‌سازانی است که یک فيلم شاخص او؛ «همشهری‌کین» گناهان فیلم‌های ناموفق بعدی او را بر دوش کشیده است، معتقد بود «فیلم‌سازی که تنها یک اثر درخشان در کارنامه‌اش داشته باشد نباید نگران آثار ناموفق خود باشد!» شهبازی نیز تنها با همان فیلم «نفس عمیق» نشان داد که هم‌نفس با دردها و مسائل جامعه‌ خویش است! به‌ویژه معضلات نسل جدیدی که در ناملایمات و بحران‌های جامعه یا «تک افتاده» یا مانند فیلم «دربند» در بند خویش گرفتارند!

«پرویز شهبازی» یکی از فیلم‌سازان بین‌المللی سینمای ایران است که از تجربه خوبی در شناخت سینمای اجتماعی برخوردار است! او جزء معدود کارگردانانی است که آثارش، هم در داخل ایران و هم در جشنواره‌های بزرگی مانند ونیز، پوسان، شیکاگو، توکیو، تورینو، آنونی و داکا نمایش داده شده و‌ مورد تقدیر قرار گرفته است!

«طلا»، آخرین ساخته «پرویز شهبازی» که این روزها در «سی‌وهفتمین جشنواره فیلم فجر» آماده نمایش است، از عیار کمتری نسبت به آثار پیشین این فیلم‌ساز برخوردار است! شتاب‌زدگی در میزانسن‌های قوام‌نیافته فیلم از همان سکانس‌های اولیه تدریجا برای مخاطب آشکار می‌شود! داستان حول رستورانی می‌گردد که چند شریک در پی جمع‌آوری پولی برای راه‌اندازی آن هستند و بیننده از همان ابتدا با فیلم‌نامه‌ای مواجه می‌شود که باورپذیری خوبی در اجرا ندارد! معرفی شخصیت‌ها و ستیز آنها برای به‌دست‌آوردن منابع مالی به بهانه راه‌اندازی کسب‌وکاری جدید با نام بزرگی مانند «طلا» این فیلم را مثل انگشتری کرده که تنها «روکشی از طلا» دربر دارد! شاید یکی از صحنه‌های خوب فیلم که با چاشنی طنز خوبی در «نقد نظام دیوان‌سالاری یا همان کاغذبازی اداری»جان‌دار شده، سکانس بازی در سکوت و امضاکردن درخواست مجوز کار بدون ردوبدل‌شدن دیالوگ باشد! اما سایر سکانس‌های فیلم سازماندهی خوبی در کارگردانی ندارند! به‌ویژه سکانس‌های انتهایی فیلم که بدون هیچ‌گونه تحقیقی در شناخت آدم‌پران‌ها از یک نقطه مرزی با دکوپاژی قوام‌نیافته و شخصیت‌هایی سیاه‌وسفید ناپخته صورت گرفته، طوری که صحنه تیرخوردن آنتی‌گونیست این فیلم به‌عنوان نقطه اوج داستان قابل حدس است و شوک و تأثیرگذاری چندانی ندارد!
این در حالی است که روایت و کارگردانی در آثار پیشین شهبازی اغلب از تعلیق خوب و جان‌داری برخوردار بوده است! به نظر می‌رسد که انتخاب فیلم‌نامه‌ای که در ساختار حرف تازه‌ای برای گفتن ندارد و نیز بازیگرانی که مشخص است در کشف جوهره نقش و ابلاغ آن به مخاطب کوشا نیستند، این فیلم را در سراشیبی قرار داده است! شهبازی کارگردان کاربلدی است که فیلم‌های درخشانی مانند نفس عمیق، مسافر جنوب، دربند و مالاریا را در کارنامه خود دارد که هرکدام از آنها توانایی این فیلم‌ساز را به خوبی در شناخت سینما نشان می‌دهند! البته این فرازوفرودها در آثار فیلم‌سازان موفق تاریخ سینما همیشه مشاهده شده است!
«اورسون ولز»، کارگردان فقید سینما که خود جزء فیلم‌سازانی است که یک فيلم شاخص او؛ «همشهری‌کین» گناهان فیلم‌های ناموفق بعدی او را بر دوش کشیده است، معتقد بود «فیلم‌سازی که تنها یک اثر درخشان در کارنامه‌اش داشته باشد نباید نگران آثار ناموفق خود باشد!» شهبازی نیز تنها با همان فیلم «نفس عمیق» نشان داد که هم‌نفس با دردها و مسائل جامعه‌ خویش است! به‌ویژه معضلات نسل جدیدی که در ناملایمات و بحران‌های جامعه یا «تک افتاده» یا مانند فیلم «دربند» در بند خویش گرفتارند!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.