|

مرهمي براي زخم‌ها

زهرا عمراني

بهمن‌ماه و تعطيلات پيش‌رو، معمولا ما اهالي پايتخت و استان‌هاي شمالي و غرب کشور را به فکر سفر به جنوب و کشف طبيعت بي‌نظير آن خطه، همدم‌شدن با مردم خونگرم و تن‌زدن به زلال آب خليج‌فارس مي‌اندازد. مواجهه با مردمان جنوب از خرمشهرِ خوزستان تا چابهارِ سيستان‌وبلوچستان، براي من هميشه مواجهاتي بوده استثنائي و سرشار از زناني با لباس‌هاي محلي، دلي پاک و عزمي سرشار براي ساختن زندگي. انگار رنگ و طرح لباس‌ها، نشاني است از اين‌همه شور زندگي که در اين زنان جاري است، جالب آنکه، زنان جنوب هنگام حضور در جلسات جدي پايتخت نيز، با همان لباس‌هاي رنگي محلي، زمختي و خشکي جلسات را با رنگ و شور زندگي تلطيف مي‌کنند. همين رنگ و شور بود که اول‌بار توجه مرا به زينت جلب کرد، وقتي با لباسي سرتاپا صورتي با زري‌دوزي‌هاي براق، در جلسه‌اي که در دانشگاه علامه‌طباطبايي درخصوص کارآفريني برگزار شده بود، حاضر شد. دست بالا کرد و از سهل‌شدن چالش‌ها در مقابل عزم و پشتکار حرف زد. اصرار داشت که کارکردن آن‌قدرها هم سخت نيست، بايد تلاش کني و مصمم باشي، همين!

زينت از دل خليج‌فارس آمده، روستاي سلخ در قشم، جواني پرماجرايي داشته و حالا که 50 را پشت‌سر گذاشته، انگار آرام‌تر و پخته‌تر، اما همچنان پرشور و مصمم، مي‌کوشد تا بر محيط اطرافش تأثير بگذارد. مانند بسياري از روستاهاي ديگر کشور، در دهه 50، روستاي زينت تنها يک دبستان داشت و بچه‌هاي روستا ناچار بودند براي تحصيلات راهنمايي و دبيرستان، به روستاهاي مجاور بروند. از طرفي نزديک‌ترين درمانگاه هم تا روستاي زينت، 65 کيلومتر فاصله داشت، براي همين، زينت در همان خردسالي، به تشويق پدرش که به طب سنتي مشغول بود، تزريقات و پانسمان را فراگرفت تا وردستي باشد براي پدر و کمکي براي اهالي روستا. بعد از پايان دبستان، در 11 سالگي، زينت هر روز ساعت چهار صبح در روستاي سلخ، کنار جاده مي‌ايستاد تا با موتور، کاميون يا هرچه مي‌شد خود را به مدرسه روستاي لافت برساند؛ يک مدرسه راهنمايي پسرانه که زينت تنها دختر آن بود، هرچند شاگرد اول و درس‌خوان بود، اما در نيمه‌هاي زمستان، سختي مسير باعث شد از خير مدرسه بگذرد، خصوصا که خواستگاري هم پيدا شده بود و زينت عيد همان سال در 12 سالگي به خانه شوهر رفت. با وجود مخالفت‌هاي خانواده‌ همسر با کارکردن زينت، او همچنان به درمان سرپايي بيماران مي‌پرداخت و رفته‌رفته مامايي را فراگرفت. 14 ساله بود که پسر اول و در 18 سالگي فرزند سومش به دنيا آمد. در همان سال يک پزشک، از شهر به روستاي سلخ رفته بود و از آنجا که زينت، مجوز و تحصيلات مربوط به درمان را نداشت، او را از تزريقات يا هر کار درماني ديگري منع کرد، اما هم‌زمان به زينت پيشنهاد مي‌کند که براي ادامه كار دوره‌ آموزشي بهورزي را بگذراند. طبيعتا زينت با همت بلندي که داشته، مي‌پذيرد و با وجود داشتن سه فرزند کوچک در خانه، به تنهايي سوار قايق شده براي گذراندن دوره به بندرعباس مي‌رود و به‌اين‌ترتيب تبديل مي‌شود به بهورز منطقه سلخ و 60 روستاي ديگر قشم. پوشيدن لباس سفيد فرم در بهداري، سبب مي‌شود که زينت اولين زني در منطقه باشد که برقع از صورت برمي‌دارد و اين اقدام، سرآغازي است براي طردشدن و چالش‌هاي او در مواجهه با محيط سنتي که از يک طرف در محل کار خدمات زينت را قدر مي‌دانسته و از طرفي در جامعه و رفت‌وآمدهاي خانوادگي، او فردي طردشده و سرکش به شمار مي‌آمده[1]. اين جدال 10 سالي طول مي‌کشد؛ 10 سال زمان تا جامعه محلي زينت را همان‌گونه که هست بپذيرد و ارج نهد؛ 10 سالي که زينت با وجود طعنه‌ها و بي‌مهري‌هاي هرروزه، هر صبح سر کارش حاضر مي‌شد و مي‌کوشيد تا مرهمي بر زخم‌هاي مردم جامعه بگذارد. حاصل اين صبوري، اقبال مردم به زينت در انتخابات شوراي شهر و روستا در سال 1377 بود. او‌ اولين زن جزيره قشم است که وارد شورا مي‌شود و تا امروز تنها زن جزيره قشم است که از ميان 230 مرد كانديدا و در 62 روستاي قشم، بيشترين رأي را بين همه کانديداها مي‌آورد. از آن سال تا امروز 20 سال گذشته است؛ 20 سالي که براي زينت، مهاجرت از روستا و بازگشت داشته، فرزندانش ازدواج کرده‌اند و او حالا چون مادر جزيره، خانه‌اش را به مهمانسرايي براي گردشگران تبديل کرده است؛ 20 سالي که ذکرش در ستوني و نوشته‌اي ديگر خواهد آمد.
زينت همچنان رنگي مي‌پوشد، جسور است و لحظه‌اي نمي‌نشيند. مدام به دنبال ايده‌هاي جديد؛ از ساخت باغ‌هاي آييني تا توليد و فروش صنايع دستي زنان جنوب است. بهورزي که روزي در شوراي شهر خدمت مي‌کرده و اکنون اقامتگاه بوم‌گردي راه انداخته، حتما چشم‌اندازهاي متنوعي براي آينده پيش‌رو دارد. آنچه در تمام مسير نسبت به آن ثابت‌قدم بوده همين يک جمله است: «کارکردن آن‌قدرها هم سخت نيست، بايد تلاش کني و مصمم باشي، همين!»
1- ذکر اين جدال به خوبي در کتاب گرگ‌وميش راه به قلم ابراهيم مختاري آمده است.

بهمن‌ماه و تعطيلات پيش‌رو، معمولا ما اهالي پايتخت و استان‌هاي شمالي و غرب کشور را به فکر سفر به جنوب و کشف طبيعت بي‌نظير آن خطه، همدم‌شدن با مردم خونگرم و تن‌زدن به زلال آب خليج‌فارس مي‌اندازد. مواجهه با مردمان جنوب از خرمشهرِ خوزستان تا چابهارِ سيستان‌وبلوچستان، براي من هميشه مواجهاتي بوده استثنائي و سرشار از زناني با لباس‌هاي محلي، دلي پاک و عزمي سرشار براي ساختن زندگي. انگار رنگ و طرح لباس‌ها، نشاني است از اين‌همه شور زندگي که در اين زنان جاري است، جالب آنکه، زنان جنوب هنگام حضور در جلسات جدي پايتخت نيز، با همان لباس‌هاي رنگي محلي، زمختي و خشکي جلسات را با رنگ و شور زندگي تلطيف مي‌کنند. همين رنگ و شور بود که اول‌بار توجه مرا به زينت جلب کرد، وقتي با لباسي سرتاپا صورتي با زري‌دوزي‌هاي براق، در جلسه‌اي که در دانشگاه علامه‌طباطبايي درخصوص کارآفريني برگزار شده بود، حاضر شد. دست بالا کرد و از سهل‌شدن چالش‌ها در مقابل عزم و پشتکار حرف زد. اصرار داشت که کارکردن آن‌قدرها هم سخت نيست، بايد تلاش کني و مصمم باشي، همين!

زينت از دل خليج‌فارس آمده، روستاي سلخ در قشم، جواني پرماجرايي داشته و حالا که 50 را پشت‌سر گذاشته، انگار آرام‌تر و پخته‌تر، اما همچنان پرشور و مصمم، مي‌کوشد تا بر محيط اطرافش تأثير بگذارد. مانند بسياري از روستاهاي ديگر کشور، در دهه 50، روستاي زينت تنها يک دبستان داشت و بچه‌هاي روستا ناچار بودند براي تحصيلات راهنمايي و دبيرستان، به روستاهاي مجاور بروند. از طرفي نزديک‌ترين درمانگاه هم تا روستاي زينت، 65 کيلومتر فاصله داشت، براي همين، زينت در همان خردسالي، به تشويق پدرش که به طب سنتي مشغول بود، تزريقات و پانسمان را فراگرفت تا وردستي باشد براي پدر و کمکي براي اهالي روستا. بعد از پايان دبستان، در 11 سالگي، زينت هر روز ساعت چهار صبح در روستاي سلخ، کنار جاده مي‌ايستاد تا با موتور، کاميون يا هرچه مي‌شد خود را به مدرسه روستاي لافت برساند؛ يک مدرسه راهنمايي پسرانه که زينت تنها دختر آن بود، هرچند شاگرد اول و درس‌خوان بود، اما در نيمه‌هاي زمستان، سختي مسير باعث شد از خير مدرسه بگذرد، خصوصا که خواستگاري هم پيدا شده بود و زينت عيد همان سال در 12 سالگي به خانه شوهر رفت. با وجود مخالفت‌هاي خانواده‌ همسر با کارکردن زينت، او همچنان به درمان سرپايي بيماران مي‌پرداخت و رفته‌رفته مامايي را فراگرفت. 14 ساله بود که پسر اول و در 18 سالگي فرزند سومش به دنيا آمد. در همان سال يک پزشک، از شهر به روستاي سلخ رفته بود و از آنجا که زينت، مجوز و تحصيلات مربوط به درمان را نداشت، او را از تزريقات يا هر کار درماني ديگري منع کرد، اما هم‌زمان به زينت پيشنهاد مي‌کند که براي ادامه كار دوره‌ آموزشي بهورزي را بگذراند. طبيعتا زينت با همت بلندي که داشته، مي‌پذيرد و با وجود داشتن سه فرزند کوچک در خانه، به تنهايي سوار قايق شده براي گذراندن دوره به بندرعباس مي‌رود و به‌اين‌ترتيب تبديل مي‌شود به بهورز منطقه سلخ و 60 روستاي ديگر قشم. پوشيدن لباس سفيد فرم در بهداري، سبب مي‌شود که زينت اولين زني در منطقه باشد که برقع از صورت برمي‌دارد و اين اقدام، سرآغازي است براي طردشدن و چالش‌هاي او در مواجهه با محيط سنتي که از يک طرف در محل کار خدمات زينت را قدر مي‌دانسته و از طرفي در جامعه و رفت‌وآمدهاي خانوادگي، او فردي طردشده و سرکش به شمار مي‌آمده[1]. اين جدال 10 سالي طول مي‌کشد؛ 10 سال زمان تا جامعه محلي زينت را همان‌گونه که هست بپذيرد و ارج نهد؛ 10 سالي که زينت با وجود طعنه‌ها و بي‌مهري‌هاي هرروزه، هر صبح سر کارش حاضر مي‌شد و مي‌کوشيد تا مرهمي بر زخم‌هاي مردم جامعه بگذارد. حاصل اين صبوري، اقبال مردم به زينت در انتخابات شوراي شهر و روستا در سال 1377 بود. او‌ اولين زن جزيره قشم است که وارد شورا مي‌شود و تا امروز تنها زن جزيره قشم است که از ميان 230 مرد كانديدا و در 62 روستاي قشم، بيشترين رأي را بين همه کانديداها مي‌آورد. از آن سال تا امروز 20 سال گذشته است؛ 20 سالي که براي زينت، مهاجرت از روستا و بازگشت داشته، فرزندانش ازدواج کرده‌اند و او حالا چون مادر جزيره، خانه‌اش را به مهمانسرايي براي گردشگران تبديل کرده است؛ 20 سالي که ذکرش در ستوني و نوشته‌اي ديگر خواهد آمد.
زينت همچنان رنگي مي‌پوشد، جسور است و لحظه‌اي نمي‌نشيند. مدام به دنبال ايده‌هاي جديد؛ از ساخت باغ‌هاي آييني تا توليد و فروش صنايع دستي زنان جنوب است. بهورزي که روزي در شوراي شهر خدمت مي‌کرده و اکنون اقامتگاه بوم‌گردي راه انداخته، حتما چشم‌اندازهاي متنوعي براي آينده پيش‌رو دارد. آنچه در تمام مسير نسبت به آن ثابت‌قدم بوده همين يک جمله است: «کارکردن آن‌قدرها هم سخت نيست، بايد تلاش کني و مصمم باشي، همين!»
1- ذکر اين جدال به خوبي در کتاب گرگ‌وميش راه به قلم ابراهيم مختاري آمده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.