درباره بازيگري حسين محباهري
آغوش تئاتر براي او باز بود
كاظم هژيرآزاد . بازيگر و منتقد
سال 1353 نمايشي را به کارگرداني (ع- ر) تمرين ميکرديم. کارگردان در خلال يکي از تمرينها به ما گفت شما سوبلس نداريد و بازيگران بستهاي هستيد. کلمه سوبلس براي ما سنگين بود و قابل فهم نبود. تلاش او براي فهماندن اين کلمه و مترادفش مانند نرمش، رهايي از ترمز و قيدوبند و از اين قبيل فهم اين واژه را براي ما سختتر ميکرد. او ميگفت مترادفي مانند «نرمش» بازيگر هم مفهوم سوبلس را افاده نميکند. آن روز بحث بالا گرفت. فکر اينکه او دارد فضلفروشي ميکند هم در بعضي از ما وجود داشت. سرآخر کارگردان به اين نتيجه رسيد که نميتواند کلمه سوبلس يا نرمش بازيگر را به طور شفاهي به ما بفهماند. پس تصميم گرفت به طور عملي مفهوم اين واژه را به ما نشان دهد.
در تمرين روز بعد جواني را با خود آورد که همسنوسال خود ما، اما دانشجوي هنرهاي زيبا و همشاگردي کارگردانمان بود. او را حسين محباهري معرفي کرد. به او گفت حسين سگ شو... و حسين شروع کرد چهاردستوپا راهرفتن و مانند سگ عوعوکردن و بعد گفت حسين شمپانزه شو و او اداي شمپانزه را درآورد. ژست و اداي چندين حيوان را به خواست کارگردان ما درآورد. کارگردان رو کرد به ما و گفت حالا معني سوبلس بازيگر را فهميديد. بازيگر بايد ترمزهايي را که مانع بدنش ميشود رها کند و هر موجودي را که کارگردان گفت از واقعيت و رؤيا و تخيل و هر چيزي کمک بگيرد و بسازد و به عمل درآورد. به آقاي حسين محباهري ميگويند بازيگر باسوبلس.
خدايش بيامرزد. بعد از آن ملاقات حسين را در نمايشهاي صحنهاي دانشجويي ميديدم. بعد از انقلاب، فعاليتش در تلويزيون متمرکز شد؛ شايد اگر اشتباه نکنم (محله برو بيا) شروع کارش در تلويزيون بود. به عبارتي تلويزيون او را از صحنه قاپيد. ديگر کمتر او را در صحنه تئاتر ميديدم؛ او يکي از پرکارترين بازيگران عرصه تلويزيون شد و در نمايشهاي کودک و نوجوان، کمدي، درام، تراژدي، ملودرام، تاريخي و مذهبي ديده ميشد. بيشک يکي از امتيازاتي که حسين را به بازيگري همهفنحريف و مقبول کارگردانهاي تلويزيون تبدیل کرده بود، همان سوبلسي بود که کارگردان ما به آن اشاره داشت.
نميدانم چطور شد که در چندسال اخير، حضور او در تلويزيون کمرنگ شد. شايد براي حضور چهرههاي نو و سوژههاي جديد، ولي آغوش صحنه تئاتر براي پذيرفتن او همچنان باز بود. آنقدر فعال بود که به نظر ميرسيد برايش فرقي نميکند چه نمايشي با چه کارگرداني و در چه ژانري کار کند، زيرا براي همه آنها بهقدر کافي آبديده و تناور شده بود. در بازيگري صحنه تئاتر همچنان خستگيناپذير ادامه ميداد و گاهي هم در تلويزيون و سينما او را در نقشهاي فرعي ميديديم.
محباهري از بازيگري در صحنه و جلوي دوربين جان ميگرفت. ميگفت من به بازي زندهام. موقعي که بازي ميکنم، همه دردهاي خودم و روزگارم را فراموش ميکنم و من زماني به صحت اين گفتارش يقين کردم که اين اقبال را يافتم که در کنار و رودررويش در نمايش «رامکردن زن سرکش»، به کارگرداني «مريم کاظمي» بازي کنم. به چشم ديدم که کوچکترين اثري از درد جانکاه عارضهاي که سالها او را ذرهذره رنج ميداد و ذوب ميکرد در اندام و چهرهاش پديدار نبود. بعد از اين نمايش بود که پي بردم حسين علاوهبر سوبلس، از مهارت ديگري نيز برخوردار است که در کمتر بازيگري وجود دارد و آن عنصر ارتباط و گرفتن نبض تماشاگر بود، فراموشنکردن تماشاگر و انرژيگرفتن از او و دادن انرژي به او از شگردهاي محباهري بود که من در اين نمايش و نمايش «خسيس» به آن پي بردم.
در نمايش خسيس، مريم کاظمي بهعنوان کارگردان و تنظيمکننده نمايش به من رل قاضي آنسلم را پيشنهاد کرد و من رل هارپاگون را از او خواستم، ولي کاظمي هارپاگون را در کنار بقيه بازيگرانش به قامت حسين ديده و دوخته بود. بعد از ديدن سهباره نمايش تازه فهميدم که کاظمي چه ميخواسته و من شايد نميتوانستم آن بازي را که حسين در خسيس کرد بکنم يا دستکم به مدت زيادي تمرين نياز داشتم، اما نقش هارپاگون براي حسين مانند همه کارهايش حلواشکري نرم و راحتالحلقوم بود. اميد که خدايش بيامرزد و راهش ادامه يابد.
فقدان او را به خانواده و دوستان و آشنايان محترمش و به همه بازيگران و کارگردانان عرصه تئاتر، تلويزيون و سينما تسليت ميگويم.
در سوگ حسين محباهري
بايد كاردرماني شود
عباس جهانگيريان، نويسنده و پژوهشگر: گويند مرگ، گاه ارابهاي است که بر دو ريل بيکاري و بيماري، با شتاب به سوي نيستي ميرود. هنرمندان بسياري در اين روزهاي سخت، اين دو عنصر جانکاه مرگ تدريجي را
تجربه ميکنند.
در اين سالها، هرگاه از حسين حالش را پرسيدم، يک پاسخ آشنا داشت: «وقتي کار ميکنم حالم خوب است، تو گويي بيماري جن است و کار بسمالله! لاکردار به محض بيکاري به سراغم ميآيد». درست ميگفت حسين، بيکاري براي کسي که ميتواند خلق کند و بيافريند، شبح مرگ است! مريم کاظمي اين را فهميده بود که حسين بايد کاردرماني بشود! در هر فرصتي در اين سالها حسين را با خود به درمانگاه صحنه برد. شهرام کرمي و بسياري دوستان ديگر هم آشکار و پنهان هوايش را داشتند، اما ديو بيکاري و سرطان زورش از همه بيشتر است!
سال 1353 نمايشي را به کارگرداني (ع- ر) تمرين ميکرديم. کارگردان در خلال يکي از تمرينها به ما گفت شما سوبلس نداريد و بازيگران بستهاي هستيد. کلمه سوبلس براي ما سنگين بود و قابل فهم نبود. تلاش او براي فهماندن اين کلمه و مترادفش مانند نرمش، رهايي از ترمز و قيدوبند و از اين قبيل فهم اين واژه را براي ما سختتر ميکرد. او ميگفت مترادفي مانند «نرمش» بازيگر هم مفهوم سوبلس را افاده نميکند. آن روز بحث بالا گرفت. فکر اينکه او دارد فضلفروشي ميکند هم در بعضي از ما وجود داشت. سرآخر کارگردان به اين نتيجه رسيد که نميتواند کلمه سوبلس يا نرمش بازيگر را به طور شفاهي به ما بفهماند. پس تصميم گرفت به طور عملي مفهوم اين واژه را به ما نشان دهد.
در تمرين روز بعد جواني را با خود آورد که همسنوسال خود ما، اما دانشجوي هنرهاي زيبا و همشاگردي کارگردانمان بود. او را حسين محباهري معرفي کرد. به او گفت حسين سگ شو... و حسين شروع کرد چهاردستوپا راهرفتن و مانند سگ عوعوکردن و بعد گفت حسين شمپانزه شو و او اداي شمپانزه را درآورد. ژست و اداي چندين حيوان را به خواست کارگردان ما درآورد. کارگردان رو کرد به ما و گفت حالا معني سوبلس بازيگر را فهميديد. بازيگر بايد ترمزهايي را که مانع بدنش ميشود رها کند و هر موجودي را که کارگردان گفت از واقعيت و رؤيا و تخيل و هر چيزي کمک بگيرد و بسازد و به عمل درآورد. به آقاي حسين محباهري ميگويند بازيگر باسوبلس.
خدايش بيامرزد. بعد از آن ملاقات حسين را در نمايشهاي صحنهاي دانشجويي ميديدم. بعد از انقلاب، فعاليتش در تلويزيون متمرکز شد؛ شايد اگر اشتباه نکنم (محله برو بيا) شروع کارش در تلويزيون بود. به عبارتي تلويزيون او را از صحنه قاپيد. ديگر کمتر او را در صحنه تئاتر ميديدم؛ او يکي از پرکارترين بازيگران عرصه تلويزيون شد و در نمايشهاي کودک و نوجوان، کمدي، درام، تراژدي، ملودرام، تاريخي و مذهبي ديده ميشد. بيشک يکي از امتيازاتي که حسين را به بازيگري همهفنحريف و مقبول کارگردانهاي تلويزيون تبدیل کرده بود، همان سوبلسي بود که کارگردان ما به آن اشاره داشت.
نميدانم چطور شد که در چندسال اخير، حضور او در تلويزيون کمرنگ شد. شايد براي حضور چهرههاي نو و سوژههاي جديد، ولي آغوش صحنه تئاتر براي پذيرفتن او همچنان باز بود. آنقدر فعال بود که به نظر ميرسيد برايش فرقي نميکند چه نمايشي با چه کارگرداني و در چه ژانري کار کند، زيرا براي همه آنها بهقدر کافي آبديده و تناور شده بود. در بازيگري صحنه تئاتر همچنان خستگيناپذير ادامه ميداد و گاهي هم در تلويزيون و سينما او را در نقشهاي فرعي ميديديم.
محباهري از بازيگري در صحنه و جلوي دوربين جان ميگرفت. ميگفت من به بازي زندهام. موقعي که بازي ميکنم، همه دردهاي خودم و روزگارم را فراموش ميکنم و من زماني به صحت اين گفتارش يقين کردم که اين اقبال را يافتم که در کنار و رودررويش در نمايش «رامکردن زن سرکش»، به کارگرداني «مريم کاظمي» بازي کنم. به چشم ديدم که کوچکترين اثري از درد جانکاه عارضهاي که سالها او را ذرهذره رنج ميداد و ذوب ميکرد در اندام و چهرهاش پديدار نبود. بعد از اين نمايش بود که پي بردم حسين علاوهبر سوبلس، از مهارت ديگري نيز برخوردار است که در کمتر بازيگري وجود دارد و آن عنصر ارتباط و گرفتن نبض تماشاگر بود، فراموشنکردن تماشاگر و انرژيگرفتن از او و دادن انرژي به او از شگردهاي محباهري بود که من در اين نمايش و نمايش «خسيس» به آن پي بردم.
در نمايش خسيس، مريم کاظمي بهعنوان کارگردان و تنظيمکننده نمايش به من رل قاضي آنسلم را پيشنهاد کرد و من رل هارپاگون را از او خواستم، ولي کاظمي هارپاگون را در کنار بقيه بازيگرانش به قامت حسين ديده و دوخته بود. بعد از ديدن سهباره نمايش تازه فهميدم که کاظمي چه ميخواسته و من شايد نميتوانستم آن بازي را که حسين در خسيس کرد بکنم يا دستکم به مدت زيادي تمرين نياز داشتم، اما نقش هارپاگون براي حسين مانند همه کارهايش حلواشکري نرم و راحتالحلقوم بود. اميد که خدايش بيامرزد و راهش ادامه يابد.
فقدان او را به خانواده و دوستان و آشنايان محترمش و به همه بازيگران و کارگردانان عرصه تئاتر، تلويزيون و سينما تسليت ميگويم.
در سوگ حسين محباهري
بايد كاردرماني شود
عباس جهانگيريان، نويسنده و پژوهشگر: گويند مرگ، گاه ارابهاي است که بر دو ريل بيکاري و بيماري، با شتاب به سوي نيستي ميرود. هنرمندان بسياري در اين روزهاي سخت، اين دو عنصر جانکاه مرگ تدريجي را
تجربه ميکنند.
در اين سالها، هرگاه از حسين حالش را پرسيدم، يک پاسخ آشنا داشت: «وقتي کار ميکنم حالم خوب است، تو گويي بيماري جن است و کار بسمالله! لاکردار به محض بيکاري به سراغم ميآيد». درست ميگفت حسين، بيکاري براي کسي که ميتواند خلق کند و بيافريند، شبح مرگ است! مريم کاظمي اين را فهميده بود که حسين بايد کاردرماني بشود! در هر فرصتي در اين سالها حسين را با خود به درمانگاه صحنه برد. شهرام کرمي و بسياري دوستان ديگر هم آشکار و پنهان هوايش را داشتند، اما ديو بيکاري و سرطان زورش از همه بيشتر است!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.