|

شام غریبان

مهدي حجواني

آن شب، برای مجروحان شب سختی بود؛ مجروحانی که خودشان نمی‌توانستند به عقب برگردند و وضع هم به شکلی بود که دیگران نمی‌توانستند کاری برایشان انجام دهند. آنها باید تا صبح درد می‌کشیدند، به‌علاوه هر لحظه آتش عراقی‌ها هم روی سرشان بود و از آن گذشته باید خود را برای اسیرشدن هم حاضر می‌کردند، چراکه جنگ همه‌چیز دارد؛ هم پیشروی و پیروزی و هم عقب‌نشینی و شکست. اگر دستور می‌آمد که عقب بنشینیم، در آن صورت مجروحان می‌ماندند و به دست عراقی‌ها می‌افتادند. عراقی‌ها هم وقتی بالای سر مجروحان برسند ممکن است همه را با «تیر خلاص» شهید کنند. فقط اگر خیالشان از ماندن و مستقرشدن در آن منطقه راحت باشد و احساس خطر نکنند مجروحان را به پشت جبهه منتقل و بعد از مداوا به اردوگاه اسرا منتقل می‌کنند. خیلی از بچه‌های ما این‌طور اسیر شده‌اند، نه‌اینکه در مقابل عراقی‌ها دستشان را بالا ببرند و خود را تسلیم کنند.
یکی از این مجروحان که تا صبح درد زیادی کشید، «ابراهیمی» بود. یکی از برادران دسته نجف بود. باید این را زودتر می‌نوشتم که دسته نجف و دسته نینوا و دسته کربلا -‌دسته ما‌- مجموعا گروهان حُر را تشکیل می‌دادند و گروهان حر و گروهان قیس و گروهان عابس مجموعا می‌شدند گردان حبیب‌ابن‌مظاهر و گردان حبیب و مالک و عمار و دیگر گردان‌ها با هم لشکر 27 محمد رسول‌الله (ص) را شکل می‌دادند. ابراهیمی را اول در حالی دیدم که دستش مجروح شده بود و بعد از پانسمان‌کردن، با پای خودش در حال برگشت بود. داد زدم چی شده؟ دستش را که پانسمان شده بود بالا گرفت و گفت: «همین، چیزی نیست» و رفت. فکر کردم رفته، اما کمی که گذشت برای کاری از سنگر بیرون آمدم و در همان مسیری که ابراهیمی برگشته بود به راه افتادم. کمی جلوتر دیدم به زمین افتاده و ناله می‌کند. فهمیدم که یک‌بار دیگر ترکش خورده. ترکش به جای ناجوری از بدنش اصابت کرده بود: زیر شکم، بالای ران و نزدیک بیضه. بی‌تفاوت شلوار و زیرشلواری و خلاصه هرچه را که پایش بود پایین کشیدم. دادش به هوا رفت. با حالتی شوخی و جدی داد زدم: «حرف نباشه. من فقط می‌خواهم ببندمت به زخمت دست نمی‌زنم...». بعد هم برای دادن روحیه گفتم: «... بلند شو بابا! تو هم شوخیت گرفته. واسه همین زخم کوچولو این‌همه هوار می‌زنی؟ پاشو پاشو خجالت بکش...»، اما می‌دانستم که چه دردی می‌کشد. پانسمان‌کردن آن قسمت خیلی سخت بود، به‌خصوص که او هم کمی سنگین بود و من برای ردکردن باند از زیر باسنش مجبور بودم تمام بدنش را بلند کنم. بالاخره با کمک یک نفر این کار انجام شد. بعد هم یکی دیگر به کمک آمد و سه‌نفری او را توی یک سنگر گذاشتیم. سنگر کوچک بود و درازکشیدن در آن ممکن نبود. از طرفی خم‌شدن کمر یا پا، دردش را شدت می‌داد. چاره‌ای نبود. نمی‌‌توانستیم او را خارج از سنگر بخوابانیم. در همان حال که داشتیم او را توی سنگر می‌گذاشتیم، متوجه شدم که این سنگر، توالت بچه‌هاست. بچه‌ها بعضی از سنگرهای خاکریز را برای توالت تعیین کرده بودند. تا آمدم کاری کنم، ابراهیمی را توی سنگر گذاشته بودیم. چاره‌ای نبود. بغل‌دستی‌ام گفت: «وااای! حواسمان نبود. چرا آوردیمش اینجا؟...» دوست دیگرمان به شوخی گفت: «عیب نداره، عوضش برای توالت‌رفتن دیگه مشکلی نداره!». پاهای ابراهیمی توی سنگر خم شد و ناله‌اش درآمد. از شدت درد حتی نمی‌توانست با صدای بلند ناله کند. گفتم: «ابراهیمی‌جان اصلا فکرش را نکن. می‌فرستمت بروی عقب. وضع خوبه. پدر عراقی‌ها درآمده...». او را گذاشتیم و دنبال کارهایمان رفتیم.
شب توی سنگر از طرفی به‌شدت خوابم می‌آمد و از طرفی مایل بودم کمی بیدار بنشینم و برای پیروزی رزمندگان «امن یجیب...» و «آیه‌الکرسی» بخوانم، اما به وسط‌های آیه‌الکرسی که می‌رسیدم خوابم می‌برد و بعد از چند لحظه باز با صدای انفجاری که نزدیک سنگر بود از خواب می‌پریدم و یادم می‌افتاد که داشتم آیه‌الکرسی می‌خواندم. از خودم خجالت می‌کشیدم. درعین‌حال به‌خاطر کارم؛ یعنی امدادگری نمی‌توانستم راحت بخوابم، چون هر لحظه ممکن بود کسی مجروح شود و صدای... امدادگر! امدادگر! بلند شود. بااین‌همه تا صبح -‌هرچند سبک و قطعه‌قطعه‌- استراحت کردم و خوابیدم.

آن شب، برای مجروحان شب سختی بود؛ مجروحانی که خودشان نمی‌توانستند به عقب برگردند و وضع هم به شکلی بود که دیگران نمی‌توانستند کاری برایشان انجام دهند. آنها باید تا صبح درد می‌کشیدند، به‌علاوه هر لحظه آتش عراقی‌ها هم روی سرشان بود و از آن گذشته باید خود را برای اسیرشدن هم حاضر می‌کردند، چراکه جنگ همه‌چیز دارد؛ هم پیشروی و پیروزی و هم عقب‌نشینی و شکست. اگر دستور می‌آمد که عقب بنشینیم، در آن صورت مجروحان می‌ماندند و به دست عراقی‌ها می‌افتادند. عراقی‌ها هم وقتی بالای سر مجروحان برسند ممکن است همه را با «تیر خلاص» شهید کنند. فقط اگر خیالشان از ماندن و مستقرشدن در آن منطقه راحت باشد و احساس خطر نکنند مجروحان را به پشت جبهه منتقل و بعد از مداوا به اردوگاه اسرا منتقل می‌کنند. خیلی از بچه‌های ما این‌طور اسیر شده‌اند، نه‌اینکه در مقابل عراقی‌ها دستشان را بالا ببرند و خود را تسلیم کنند.
یکی از این مجروحان که تا صبح درد زیادی کشید، «ابراهیمی» بود. یکی از برادران دسته نجف بود. باید این را زودتر می‌نوشتم که دسته نجف و دسته نینوا و دسته کربلا -‌دسته ما‌- مجموعا گروهان حُر را تشکیل می‌دادند و گروهان حر و گروهان قیس و گروهان عابس مجموعا می‌شدند گردان حبیب‌ابن‌مظاهر و گردان حبیب و مالک و عمار و دیگر گردان‌ها با هم لشکر 27 محمد رسول‌الله (ص) را شکل می‌دادند. ابراهیمی را اول در حالی دیدم که دستش مجروح شده بود و بعد از پانسمان‌کردن، با پای خودش در حال برگشت بود. داد زدم چی شده؟ دستش را که پانسمان شده بود بالا گرفت و گفت: «همین، چیزی نیست» و رفت. فکر کردم رفته، اما کمی که گذشت برای کاری از سنگر بیرون آمدم و در همان مسیری که ابراهیمی برگشته بود به راه افتادم. کمی جلوتر دیدم به زمین افتاده و ناله می‌کند. فهمیدم که یک‌بار دیگر ترکش خورده. ترکش به جای ناجوری از بدنش اصابت کرده بود: زیر شکم، بالای ران و نزدیک بیضه. بی‌تفاوت شلوار و زیرشلواری و خلاصه هرچه را که پایش بود پایین کشیدم. دادش به هوا رفت. با حالتی شوخی و جدی داد زدم: «حرف نباشه. من فقط می‌خواهم ببندمت به زخمت دست نمی‌زنم...». بعد هم برای دادن روحیه گفتم: «... بلند شو بابا! تو هم شوخیت گرفته. واسه همین زخم کوچولو این‌همه هوار می‌زنی؟ پاشو پاشو خجالت بکش...»، اما می‌دانستم که چه دردی می‌کشد. پانسمان‌کردن آن قسمت خیلی سخت بود، به‌خصوص که او هم کمی سنگین بود و من برای ردکردن باند از زیر باسنش مجبور بودم تمام بدنش را بلند کنم. بالاخره با کمک یک نفر این کار انجام شد. بعد هم یکی دیگر به کمک آمد و سه‌نفری او را توی یک سنگر گذاشتیم. سنگر کوچک بود و درازکشیدن در آن ممکن نبود. از طرفی خم‌شدن کمر یا پا، دردش را شدت می‌داد. چاره‌ای نبود. نمی‌‌توانستیم او را خارج از سنگر بخوابانیم. در همان حال که داشتیم او را توی سنگر می‌گذاشتیم، متوجه شدم که این سنگر، توالت بچه‌هاست. بچه‌ها بعضی از سنگرهای خاکریز را برای توالت تعیین کرده بودند. تا آمدم کاری کنم، ابراهیمی را توی سنگر گذاشته بودیم. چاره‌ای نبود. بغل‌دستی‌ام گفت: «وااای! حواسمان نبود. چرا آوردیمش اینجا؟...» دوست دیگرمان به شوخی گفت: «عیب نداره، عوضش برای توالت‌رفتن دیگه مشکلی نداره!». پاهای ابراهیمی توی سنگر خم شد و ناله‌اش درآمد. از شدت درد حتی نمی‌توانست با صدای بلند ناله کند. گفتم: «ابراهیمی‌جان اصلا فکرش را نکن. می‌فرستمت بروی عقب. وضع خوبه. پدر عراقی‌ها درآمده...». او را گذاشتیم و دنبال کارهایمان رفتیم.
شب توی سنگر از طرفی به‌شدت خوابم می‌آمد و از طرفی مایل بودم کمی بیدار بنشینم و برای پیروزی رزمندگان «امن یجیب...» و «آیه‌الکرسی» بخوانم، اما به وسط‌های آیه‌الکرسی که می‌رسیدم خوابم می‌برد و بعد از چند لحظه باز با صدای انفجاری که نزدیک سنگر بود از خواب می‌پریدم و یادم می‌افتاد که داشتم آیه‌الکرسی می‌خواندم. از خودم خجالت می‌کشیدم. درعین‌حال به‌خاطر کارم؛ یعنی امدادگری نمی‌توانستم راحت بخوابم، چون هر لحظه ممکن بود کسی مجروح شود و صدای... امدادگر! امدادگر! بلند شود. بااین‌همه تا صبح -‌هرچند سبک و قطعه‌قطعه‌- استراحت کردم و خوابیدم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.