|

آرامش بعد از توفان

مهدی حجوانی

با آرایش و استقامت برادران در مقابل عراق به لطف خداوند کم‌کم اوضاع آرام‌تر شد و همه بر اعصابشان مسلط شدند. با غروب آفتاب ارتش عراق هم انگار که ساعت اداری‌اش تمام شده باشد، دست از ادامه پاتک کشید و هرچه بود بچه‌ها ایستادند و خاکریز را حفظ کردند، اما همه آماده بودند. بعدها شنیدیم که این پاتک‌ ناکام، پاتک گارد ریاست‌جمهوری عراق بوده است. شب، هم برادران گردان مالک‌اشتر عملیات کردند و هم برادران لشکر سیدالشهدای کرج. ما حدود 14 کیلومتر با شهر بصره فاصله داشتیم. عراق در این منطقه نیروهای زبده و کیفی‌اش را مستقر کرده بود و برای همین عمل‌کردن در این منطقه خاص -‌شلمچه- سخت‌تر بود. تازه کمی اوضاع آرام شد و آتش عراقی کاهش پیدا کرد. بچه‌ها کمی به امور شخصی‌شان رسیدند؛ رفتن به دستشویی و شستن دست‌ها در دریاچه، نماز و شام. در قسمتی از لب دریاچه مقدار زیادی علف و گیاه بلند و وحشی روییده بود. به‌خاطر تماس با مجروحان و شهدا، پوتین و شلوار و دست ‌و صورتم همه خونی بود. فضا بوی خون پخته می‌داد.
سنگرهای زخمی
شب در اطراف سنگرها همه‌چیز ریخته بود؛ کوله، فانوسقه، قمقمه، کیسه ماسک، نارنجک، فشنگ کلاش و تیربار، کاغذ بیسکویت، قوطی کمپوت، همه‌چیز... همه‌چیز هم خاکی و گلی بود. کم‌کم فرصتی بود که به شهدا و مجروحان فکر کنیم. شهدا را لب دریاچه روی گل خوابانده و پتو یا گونی رویشان کشیده بودند. لبه پتویی کنار رفته بود و پای شهیدی بیرون افتاده بود. قوزک پایش تقریبا از پایش جدا شده بود و سفیدی‌اش بیرون زده بود. صحنه‌ای که ناراحتم کرد این بود که پایم را روی شکم شهیدی گذاشتم. آن‌قدر در گل فرورفته بود که تقریبا دیده نمی‌شد یا من توی تاریک و ‌روشن ندیدمش. لگدکردن شهید باز هم برایم معنای نمادین داشت. بدی‌اش این بود که هیچ‌کس نمی‌توانست کارش را کنار بگذارد و جنازه او را که توی آب‌وگل، لابد سنگین‌تر هم شده بود به ‌جای بهتری منتقل کند. واقعیت این است که آدم در شب‌های عملیات یا پدافندهای سخت، دلش مثل سنگ و به‌شدت بی‌رحم می‌شود. نمی‌دانم شاید هم واقعیت چیز دیگری باشد. به این معنا که وقتی چندین مجروح روی زمین افتاده‌اند و کسی نیست که آنها را به عقب منتقل کند، طبیعی است که زدودن گل از دهان و صورت یک شهید و انتقال او به یک جای مناسب‌تر اولویت ندارد و نباید این را به حساب بی‌رحمی گذاشت. اگر مجروحی یک پایش قطع شده باشد و مجروح دیگری انگشتش قطع شده باشد طبیعی است که امدادگر اصلا به ناله آنکه انگشتش قطع شده اعتنا نکند و سراغ آن دیگری برود، اما بااین‌همه وقتی من از کنار شهیدی که کاسه سرش خرد شده بود و به طرز فجیعی زیر آب‌وگل و علف فرو رفته بود نگاه کردم، یک‌آن با خودم گفتم اینکه اینجا افتاده و کسی نیست که حتی برایش اشکی بریزد، در شهر و دیار و خانواده‌اش جگرگوشه و عزیز است. با خودم می‌گفتم اینها مادر دارند. چه دل‌هایی که پشت جبهه برای همین شهید می‌تپد و چه چشم‌هایی که اشکبار به در دوخته شده... و بالاخره بعد از این‌همه شهید، اشکی هم به چشم بنده آمد!گفتم اگر خدا را از جنگ یا درواقع دفاع حذف کنیم، هیچ‌یک از این مصائب قابل تحمل نیست و درگیری به کشتاری وحشیانه تبدیل می‌شود. گفتم شهید عزیزم من تو را نمی‌شناسم، از لباس غواصی‌ات پیداست که از لشکر مازندرانی، اما کاش مادرت اینجا بود و با دستمال حداقل صورتت را پاک می‌کرد و برایت قطره‌ای اشک می‌ریخت. آخرسر هم به خودم نهیب زدم که «بلند شو بابا، جنگه!».

با آرایش و استقامت برادران در مقابل عراق به لطف خداوند کم‌کم اوضاع آرام‌تر شد و همه بر اعصابشان مسلط شدند. با غروب آفتاب ارتش عراق هم انگار که ساعت اداری‌اش تمام شده باشد، دست از ادامه پاتک کشید و هرچه بود بچه‌ها ایستادند و خاکریز را حفظ کردند، اما همه آماده بودند. بعدها شنیدیم که این پاتک‌ ناکام، پاتک گارد ریاست‌جمهوری عراق بوده است. شب، هم برادران گردان مالک‌اشتر عملیات کردند و هم برادران لشکر سیدالشهدای کرج. ما حدود 14 کیلومتر با شهر بصره فاصله داشتیم. عراق در این منطقه نیروهای زبده و کیفی‌اش را مستقر کرده بود و برای همین عمل‌کردن در این منطقه خاص -‌شلمچه- سخت‌تر بود. تازه کمی اوضاع آرام شد و آتش عراقی کاهش پیدا کرد. بچه‌ها کمی به امور شخصی‌شان رسیدند؛ رفتن به دستشویی و شستن دست‌ها در دریاچه، نماز و شام. در قسمتی از لب دریاچه مقدار زیادی علف و گیاه بلند و وحشی روییده بود. به‌خاطر تماس با مجروحان و شهدا، پوتین و شلوار و دست ‌و صورتم همه خونی بود. فضا بوی خون پخته می‌داد.
سنگرهای زخمی
شب در اطراف سنگرها همه‌چیز ریخته بود؛ کوله، فانوسقه، قمقمه، کیسه ماسک، نارنجک، فشنگ کلاش و تیربار، کاغذ بیسکویت، قوطی کمپوت، همه‌چیز... همه‌چیز هم خاکی و گلی بود. کم‌کم فرصتی بود که به شهدا و مجروحان فکر کنیم. شهدا را لب دریاچه روی گل خوابانده و پتو یا گونی رویشان کشیده بودند. لبه پتویی کنار رفته بود و پای شهیدی بیرون افتاده بود. قوزک پایش تقریبا از پایش جدا شده بود و سفیدی‌اش بیرون زده بود. صحنه‌ای که ناراحتم کرد این بود که پایم را روی شکم شهیدی گذاشتم. آن‌قدر در گل فرورفته بود که تقریبا دیده نمی‌شد یا من توی تاریک و ‌روشن ندیدمش. لگدکردن شهید باز هم برایم معنای نمادین داشت. بدی‌اش این بود که هیچ‌کس نمی‌توانست کارش را کنار بگذارد و جنازه او را که توی آب‌وگل، لابد سنگین‌تر هم شده بود به ‌جای بهتری منتقل کند. واقعیت این است که آدم در شب‌های عملیات یا پدافندهای سخت، دلش مثل سنگ و به‌شدت بی‌رحم می‌شود. نمی‌دانم شاید هم واقعیت چیز دیگری باشد. به این معنا که وقتی چندین مجروح روی زمین افتاده‌اند و کسی نیست که آنها را به عقب منتقل کند، طبیعی است که زدودن گل از دهان و صورت یک شهید و انتقال او به یک جای مناسب‌تر اولویت ندارد و نباید این را به حساب بی‌رحمی گذاشت. اگر مجروحی یک پایش قطع شده باشد و مجروح دیگری انگشتش قطع شده باشد طبیعی است که امدادگر اصلا به ناله آنکه انگشتش قطع شده اعتنا نکند و سراغ آن دیگری برود، اما بااین‌همه وقتی من از کنار شهیدی که کاسه سرش خرد شده بود و به طرز فجیعی زیر آب‌وگل و علف فرو رفته بود نگاه کردم، یک‌آن با خودم گفتم اینکه اینجا افتاده و کسی نیست که حتی برایش اشکی بریزد، در شهر و دیار و خانواده‌اش جگرگوشه و عزیز است. با خودم می‌گفتم اینها مادر دارند. چه دل‌هایی که پشت جبهه برای همین شهید می‌تپد و چه چشم‌هایی که اشکبار به در دوخته شده... و بالاخره بعد از این‌همه شهید، اشکی هم به چشم بنده آمد!گفتم اگر خدا را از جنگ یا درواقع دفاع حذف کنیم، هیچ‌یک از این مصائب قابل تحمل نیست و درگیری به کشتاری وحشیانه تبدیل می‌شود. گفتم شهید عزیزم من تو را نمی‌شناسم، از لباس غواصی‌ات پیداست که از لشکر مازندرانی، اما کاش مادرت اینجا بود و با دستمال حداقل صورتت را پاک می‌کرد و برایت قطره‌ای اشک می‌ریخت. آخرسر هم به خودم نهیب زدم که «بلند شو بابا، جنگه!».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.