آتشبازی در آسمان
مهدی حجوانی
از سنگرهای اجتماعی که راه افتاده بودیم، از دور گلولههای نورانی رسام و توپ فرانسوی در آسمان ردوبدل میشدند. توپ فرانسوی کمی اعصابخردکن بود، چرا؟ چون بعد از شلیک، خطی روشن در دل آسمان میکشید و خطونشان میکشید که من دارم میآیم. بعد یکدفعه آن خط خاموش میشد و ما بدون آنکه بتوانیم رد توپ را بگیریم، میدانستیم توپ چند ثانیه بعد یکجایی از زمین خدا -شاید بغل دست ما- به زمین مینشیند. خلاصه تا توپ به زمین نمینشست، نمیتوانستم به چیز دیگری فکر کنم. آن شب منورهای رنگی و منورهای لوستری همهجا را روشن کرده بودند. هنوز منور قبلی خاموش نشده منورهای بعدی شلیک میشدند. انگار ماه و مهتاب در آسمان، بیمعنی شده و کاربرد خود را از دست داده بودند. ما هنوز از معرکه دور بودیم ولی تکوتوک با خمپاره پذیرایی میشدیم. البته گوشها خیلی زود به صدا عادت میکنند و اگر رزمنده بخواهد همه حواسش را متوجه آمدن خمپاره یا توپ یا هواپیما کند، باید کارش را تعطیل کند، گوشهای بنشیند و عزا بگیرد، اما فضا در آنجا طوری است که همه مجبور میشوند به صداها و انفجارها عادت کنند و خیلی هم قضیه را جدی نگیرند.
دستور آمد که سریع برگردیم و مسیرمان را عوض کنیم. برگشتیم و وارد جاده دیگری شدیم. باز با انبوهی از سنگر و جنازه و سلاح و مهمات روبهرو شدیم. سنگرها در دو طرف جاده که یک طرفش آب بود، مستقر بودند. نور مهتاب، رنگ زیبایی به سرتاسر آب زده بود. نسیم ملایمی میوزید. آسمان پر از ستاره بود. جز صدای پای پوتینهای بسیجیها هیچ صدایی شنیده نمیشد. ردپای تانکها روی جاده مرطوب دیده میشد. انگار یک صیحه یا صاعقه آسمانی این همه سرباز و افسر عراقی را به خاک انداخته بود. یک طرف کلاهآهنی دیده میشد، یک طرف انبوه گلولههای آرپیجی؛ یک طرف جنازههایی که از پهلو یا پشت یا طاقباز در هم لولیده بودند و یک طرف لاشه خودرویی که سوخته و در گل فرو شده بود.
رفتیم و باز رفتیم. کمکم آتش عراقی بیشتر میشد. در حقیقت جادهای که کمکم وارد آن میشدیم، جاده اصلی تدارکاتی ما بود که زیر آتش خمپاره عراقی بود. باز قضیه قبل تکرار شد یعنی به خاکریزی رسیدیم که فتح شده بود و برادران لشکر عاشورای آذربایجان در آنجا مستقر بودند؛ ظاهرا باز اشتباه آمده بودیم. شاید هم
- آنطور که مسئولان میگفتند- برادران لشکر عاشورا حد ما را هم فتح کرده بودند، یعنی علاوهبر انجام وظیفه خودشان، کار ما را هم انجام داده بودند. کمی آن طرفتر از برادران آذری مستقر شدیم. دستور آمد که سریع سنگر بکنیم. افتادیم به کار. بالا سرمان سنگرهای عراقی بود ولی اجازه نداشتیم که وارد آنها شویم. من و یکی دیگر زیر یکی از سنگرها بودیم. من با بیلچه زمین را میکندم و او هم گونیهای سنگر عراقی را میکشید و میآورد تا دورتادورمان بچینیم. خاک زیر پایمان بوی نامطبوعی میداد احتمالا سنگر بالا سر، توالت بود. البته زمین به دلیل مجاورت با دریاچه مصنوعی بههرحال مرطوب بود. در جبهه -و بهویژه خط مقدم- این مشکلات هم طبیعی است و هم تا حد زیادی قابل تحمل. کسانی که جبهه و خط مقدم را تجربه کرده باشند، در دفعات بعد خود را برای نجسشدن و خونیشدن و طهارتنداشتن و خاکی و گلیشدن حاضر میکنند. این یعنی قدرت شگفت آدمها برای تطبیق با شرایط سخت.
سنگرمان تازه داشت شکل میگرفت که دستور حرکت داده شد. آن همه کندیم و آخر هم هیچ. البته کلا نیمهکارهماندن سنگرها مشکلی ایجاد نمیکرد چراکه اولا با رفتن ما احتمالا نیروهای دیگری که خودی بودند و بعد از ما میرسیدند، سنگر نیمهکاره را تکمیل میکردند. درثانی همین حالت برای خود ما هم بود، یعنی گاهی به محل تازهای میرسیدیم و میدیدیم محلهایی از خاکریز گود شده و حالا کار ما فقط تکمیلکردن این جانپناه یا سنگر است. خلاصه همان حکایت دیگران کاشتند و ما خوردیم...
کمکم هوا داشت روشن میشد و ما هنوز عملیاتمان شروع نشده بود. باز راه آمده را تا حدی برگشتیم.
از سنگرهای اجتماعی که راه افتاده بودیم، از دور گلولههای نورانی رسام و توپ فرانسوی در آسمان ردوبدل میشدند. توپ فرانسوی کمی اعصابخردکن بود، چرا؟ چون بعد از شلیک، خطی روشن در دل آسمان میکشید و خطونشان میکشید که من دارم میآیم. بعد یکدفعه آن خط خاموش میشد و ما بدون آنکه بتوانیم رد توپ را بگیریم، میدانستیم توپ چند ثانیه بعد یکجایی از زمین خدا -شاید بغل دست ما- به زمین مینشیند. خلاصه تا توپ به زمین نمینشست، نمیتوانستم به چیز دیگری فکر کنم. آن شب منورهای رنگی و منورهای لوستری همهجا را روشن کرده بودند. هنوز منور قبلی خاموش نشده منورهای بعدی شلیک میشدند. انگار ماه و مهتاب در آسمان، بیمعنی شده و کاربرد خود را از دست داده بودند. ما هنوز از معرکه دور بودیم ولی تکوتوک با خمپاره پذیرایی میشدیم. البته گوشها خیلی زود به صدا عادت میکنند و اگر رزمنده بخواهد همه حواسش را متوجه آمدن خمپاره یا توپ یا هواپیما کند، باید کارش را تعطیل کند، گوشهای بنشیند و عزا بگیرد، اما فضا در آنجا طوری است که همه مجبور میشوند به صداها و انفجارها عادت کنند و خیلی هم قضیه را جدی نگیرند.
دستور آمد که سریع برگردیم و مسیرمان را عوض کنیم. برگشتیم و وارد جاده دیگری شدیم. باز با انبوهی از سنگر و جنازه و سلاح و مهمات روبهرو شدیم. سنگرها در دو طرف جاده که یک طرفش آب بود، مستقر بودند. نور مهتاب، رنگ زیبایی به سرتاسر آب زده بود. نسیم ملایمی میوزید. آسمان پر از ستاره بود. جز صدای پای پوتینهای بسیجیها هیچ صدایی شنیده نمیشد. ردپای تانکها روی جاده مرطوب دیده میشد. انگار یک صیحه یا صاعقه آسمانی این همه سرباز و افسر عراقی را به خاک انداخته بود. یک طرف کلاهآهنی دیده میشد، یک طرف انبوه گلولههای آرپیجی؛ یک طرف جنازههایی که از پهلو یا پشت یا طاقباز در هم لولیده بودند و یک طرف لاشه خودرویی که سوخته و در گل فرو شده بود.
رفتیم و باز رفتیم. کمکم آتش عراقی بیشتر میشد. در حقیقت جادهای که کمکم وارد آن میشدیم، جاده اصلی تدارکاتی ما بود که زیر آتش خمپاره عراقی بود. باز قضیه قبل تکرار شد یعنی به خاکریزی رسیدیم که فتح شده بود و برادران لشکر عاشورای آذربایجان در آنجا مستقر بودند؛ ظاهرا باز اشتباه آمده بودیم. شاید هم
- آنطور که مسئولان میگفتند- برادران لشکر عاشورا حد ما را هم فتح کرده بودند، یعنی علاوهبر انجام وظیفه خودشان، کار ما را هم انجام داده بودند. کمی آن طرفتر از برادران آذری مستقر شدیم. دستور آمد که سریع سنگر بکنیم. افتادیم به کار. بالا سرمان سنگرهای عراقی بود ولی اجازه نداشتیم که وارد آنها شویم. من و یکی دیگر زیر یکی از سنگرها بودیم. من با بیلچه زمین را میکندم و او هم گونیهای سنگر عراقی را میکشید و میآورد تا دورتادورمان بچینیم. خاک زیر پایمان بوی نامطبوعی میداد احتمالا سنگر بالا سر، توالت بود. البته زمین به دلیل مجاورت با دریاچه مصنوعی بههرحال مرطوب بود. در جبهه -و بهویژه خط مقدم- این مشکلات هم طبیعی است و هم تا حد زیادی قابل تحمل. کسانی که جبهه و خط مقدم را تجربه کرده باشند، در دفعات بعد خود را برای نجسشدن و خونیشدن و طهارتنداشتن و خاکی و گلیشدن حاضر میکنند. این یعنی قدرت شگفت آدمها برای تطبیق با شرایط سخت.
سنگرمان تازه داشت شکل میگرفت که دستور حرکت داده شد. آن همه کندیم و آخر هم هیچ. البته کلا نیمهکارهماندن سنگرها مشکلی ایجاد نمیکرد چراکه اولا با رفتن ما احتمالا نیروهای دیگری که خودی بودند و بعد از ما میرسیدند، سنگر نیمهکاره را تکمیل میکردند. درثانی همین حالت برای خود ما هم بود، یعنی گاهی به محل تازهای میرسیدیم و میدیدیم محلهایی از خاکریز گود شده و حالا کار ما فقط تکمیلکردن این جانپناه یا سنگر است. خلاصه همان حکایت دیگران کاشتند و ما خوردیم...
کمکم هوا داشت روشن میشد و ما هنوز عملیاتمان شروع نشده بود. باز راه آمده را تا حدی برگشتیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.