|

اهميت حفظ برجام

زهره آقاياني

تعلل يا عدم موفقيت اروپا در ايجاد يک مکانيسم مالي تجارت با ايران روزبه‌روز بر فاصله تهران و اتحاديه اروپا مي‌افزايد و حوادث هم يکي پس از ديگري از راه مي‌رسند. شوراي اروپا در اقدامي غيرمترقبه از تحريم دو شهروند و همچنين نهادي در وزارت اطلاعات ايران خبر داد؛ اقدامي که مايک پمپئو، وزير خارجه آمريکا، از آن حمايت کرد. اروپا مدعي شده است ايران در سال ميلادي گذشته حملاتي را در فرانسه و دانمارک طراحي کرده و اين تحريم‌ها از اين بابت است. اين در حالي است که اعلام تحريم نهادي در وزارت اطلاعات از سوي اتحاديه اروپا حرکتي بر خلاف ادعاي اين اتحاديه بود که اصرار دارد ايران را با چنگ و دندان در برجام نگه دارد. بر اين اساس، قرار بود اتحاديه اروپا سازوکار ويژه مالي را ايجاد و تا حدودي زمينه تعهدات خود را در برجام تأمين كند تا از اين طريق ايران را مجاب کند که از اين توافق‌نامه خارج نشود. حالا اگرچه اتحاديه اروپا اعلام کرد که اين تحريم‌ها ربطي به برجام ندارد اما اقدام فوق مغاير با روح تعامل سازنده در روابط دوجانبه است و واکنش تهران را در پي داشت. اما نکته بسيار مهم در تحولات اخير در روابط ايران و اروپا در قالب برجام، فاصله‌اي است که اين تحولات مي‌تواند ايجاد کند؛ فاصله‌اي که يقينا با استقبال واشنگتن مواجه خواهد شد. حالا بايد ديد روند فاصله‌افتادن ميان ايران و اروپا روندي محتوم و طبيعي است يا حوادث و رويدادهاي چند روز گذشته، اين روند را به وجود آورده‌اند؟ سؤالي که مهدي مطهرنيا، استاد دانشگاه تهران در حوزه بين‌الملل، در پاسخ به آن مي‌گويد: «آنچه بر روابط ايران و اروپا تأثير مي‌گذارد در چهار سطح تحليل قابل ارزيابي است. در سطح اول تحليل روندها، اوضاع و احوال نشان‌دهنده سيگنال‌هاي بسيار قدرتمندي براي ايجاد يک اجماع مجدد عليه ايران بين اروپا و ايالات متحده آمريکا بر سر پرونده حقوق بشر و همچنين موشکي است. از يک طرف مسائل مربوط به تروريسم اکنون بين ايران اروپا مطرح است که در پهنه پديده خود مسائل حقوق بشر را مورد توجه قرار خواهد داد و در کنار آن مسئله موشکي که به هر تقدير مورد توجه آمريکا نيز هست».

تعلل يا عدم موفقيت اروپا در ايجاد يک مکانيسم مالي تجارت با ايران روزبه‌روز بر فاصله تهران و اتحاديه اروپا مي‌افزايد و حوادث هم يکي پس از ديگري از راه مي‌رسند. شوراي اروپا در اقدامي غيرمترقبه از تحريم دو شهروند و همچنين نهادي در وزارت اطلاعات ايران خبر داد؛ اقدامي که مايک پمپئو، وزير خارجه آمريکا، از آن حمايت کرد. اروپا مدعي شده است ايران در سال ميلادي گذشته حملاتي را در فرانسه و دانمارک طراحي کرده و اين تحريم‌ها از اين بابت است. اين در حالي است که اعلام تحريم نهادي در وزارت اطلاعات از سوي اتحاديه اروپا حرکتي بر خلاف ادعاي اين اتحاديه بود که اصرار دارد ايران را با چنگ و دندان در برجام نگه دارد. بر اين اساس، قرار بود اتحاديه اروپا سازوکار ويژه مالي را ايجاد و تا حدودي زمينه تعهدات خود را در برجام تأمين كند تا از اين طريق ايران را مجاب کند که از اين توافق‌نامه خارج نشود. حالا اگرچه اتحاديه اروپا اعلام کرد که اين تحريم‌ها ربطي به برجام ندارد اما اقدام فوق مغاير با روح تعامل سازنده در روابط دوجانبه است و واکنش تهران را در پي داشت. اما نکته بسيار مهم در تحولات اخير در روابط ايران و اروپا در قالب برجام، فاصله‌اي است که اين تحولات مي‌تواند ايجاد کند؛ فاصله‌اي که يقينا با استقبال واشنگتن مواجه خواهد شد. حالا بايد ديد روند فاصله‌افتادن ميان ايران و اروپا روندي محتوم و طبيعي است يا حوادث و رويدادهاي چند روز گذشته، اين روند را به وجود آورده‌اند؟ سؤالي که مهدي مطهرنيا، استاد دانشگاه تهران در حوزه بين‌الملل، در پاسخ به آن مي‌گويد: «آنچه بر روابط ايران و اروپا تأثير مي‌گذارد در چهار سطح تحليل قابل ارزيابي است. در سطح اول تحليل روندها، اوضاع و احوال نشان‌دهنده سيگنال‌هاي بسيار قدرتمندي براي ايجاد يک اجماع مجدد عليه ايران بين اروپا و ايالات متحده آمريکا بر سر پرونده حقوق بشر و همچنين موشکي است. از يک طرف مسائل مربوط به تروريسم اکنون بين ايران اروپا مطرح است که در پهنه پديده خود مسائل حقوق بشر را مورد توجه قرار خواهد داد و در کنار آن مسئله موشکي که به هر تقدير مورد توجه آمريکا نيز هست».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.