در این مجموعِ پراکنده
مانی سپهری: «دروازه» رمانی است از جواد مجابی که در نشر ثالث منتشر شده است. این رمان ماجرای نویسندهای است که با مراجعه به داستانهایی که نوشته و در کامپیوترش ذخیره کرده متوجه اتفاقی غریب میشود. قضیه از این قرار است که کامپیوتر به دلخواه تغییراتی را در داستان او ایجاد کرده و قسمتهایی را حذف کرده است بهنحویکه داستانها در مسیری متفاوت از آنچه نویسنده میخواسته افتادهاند. مداخله کامپیوتر اما به همینجا ختم نمیشود و کمکم ابعاد وسیعتر و هولناکتری به خود میگیرد بهنحویکه اندیشههای نویسنده نیز توسط کامپیوتر ثبت و منتشر میشوند و نویسنده کمکم خود را گرفتار سلطه کامپیوتر مییابد و جایی نیست که از آن رهایی داشته باشد. حتی هویت او توسط این کامپیوتر دستکاری میشود و او درمییابد که بازیچه شده است و راه گریزی هم ندارد. در ادامه، این بازیچهشدن شکلهای دیگری به خود میگیرد و از حیطه اعمالِ قدرتِ کامپیوتر فراتر میرود و نویسنده را به سفرهایی در زمان و مکان میکشاند. در این بین نویسنده خود نیز با غیبشدنش شاهد زندگیهای پنهانی دیگران میشود و به جاهایی که پیش از این از چشم او مخفی بودهاند
سرک میکشد. رمان ساختاری سیال و طنزآمیز و بازیگوشانه دارد و نگاه طنزاندیش مجابی اینجا هم مانند بسیاری از آثارش حضوری پررنگ دارد.
طنز او در این رمان خود ساختار متعارف رماننویسی را نیز به بازی گرفته است و از خلال این بازی موقعیت انسان در جهان و تاریخ به عرصه تأمل بدل میشود. در ساختار سیال و بازیگوشانه این رمان، گذشته و اکنون همزمان میشوند و زمان تقویمی و خطی دستخوش آشوب میشود، بهنحویکه گویی شخصیت داستان در زمانها و مکانهای گوناگون تکهتکه و منتشر شده است و وحدت زمان و مکان برای او از میان رفته است و زاویه دید رمان نیز مدام از من - راوی به سومشخص تغییر میکند. اما در این پراکندگی و قرارگرفتن در موقعیتهایی که گاه بهظاهر نامرتبط مینمایند ارتباطی نیز نهفته است. در توضیح پشت جلد کتاب درباره موقعیتی که شخصیت رمان در آن قرار گرفته و معنای پنهان آن و همچنین ساختار رمان و وجه تسمیه عنوان آن آمده است: «رمان دروازه شباهتی شگرف به زندگی انسان دارد. اتفاقاتی برای شخص روی میدهد که ظاهرا جداجدا و مستقل از یکدیگر است، اما در طول عمر، وقایع نامرتبط کل سرگذشت آن آدم را میسازد. دروازه نیز از وقایع جدا و متفاوت اما در باطن بههمپیوسته حکایت دارد. فرم و مضمون، هر دو از شکلی پازلگونه پیروی میکنند. طنز ساختاری اثر، با مضامین ریشخندآمیز غنا
یافته است. اسم دروازه را میتوان به صور فعلی هم خواند که در باز است و میتوان خواست که لطفا درب را ببندید! مخاطب در این روند شریک خالق اثر است». شخصیت رمان «دروازه» حینِ سرککشیدنش به زمانها و مکانهای مختلف، جایی هم سر از دنیای ادبیات کلاسیک درمیآورد که نمود آن فصل پایانی رمان با عنوان «ورود به دبستان بوستان» است که در آن ارجاعاتی است به بوستان سعدی. آنچه در ادامه میآید سطرهای آغازین این رمان است: «سام اگر هوس مطالعه کند، داستان هم میخواند؛ البته همانها را میخواند که پیش از آن نوشته است. برای یک داستان عالی تحسین یک خواننده عالی هم کفایت میکند. همین حالا که یکی از داستانهای پیشین خود را روی مونیتور میخواند، دید اسم، حالات و حرکات یکی از قهرمانهای داستانش پاک شده است و بقیه آدمها و ماجراهاشان با تمامی جزئیات بهجا ماندهاند. اول فکر کرد داستانش چنین قهرمانی نداشته، اما در متن باقیمانده، اشاره میشد به کسی که نبود و میتوانست باشد و پیدا نبود که چرا نیست. شاید در یک ویراستاری مستانه زده بود چیزی را که نباید بزند. بعد، احتمال ضعیفی داد که علت این درهمریختگی، فراموشی حرفهای باشد. پس از تردیدهای
سوزانی عاقبت پذیرفت که پی.سی آن شخصیت را ضبط کرده اما به حافظه نسپرده است. این فرض آسانتر بود و به غرور کسی هم برنمیخورد. میتوانست از خیر آن داستان بگذرد اما دید داستانهای دیگرش هم بهگونهای، دچار پاکشدگی گشته است. در داستان آن شب عاشق چه کسی بود؟ چرا عاشق بود؟ اصلا عاشقی در کار بود؟ عاشقی که نیست مضحکتر از کسی است که عاشق نباشد. داستان چیزی از این بابت به خواننده نمیداد. فقط حرفها و حرکات هیجانزده معشوقه بهجا مانده بود که در جایی روی خوش نشان نمیداد، جوابهای چکشی میداد به هیچ، به فضای خالی. بعد سطرهای پریشانی میآمد که معشوقه با جنگلی درگیر بود و قضیه طوری پیش میرفت که معلوم نبود این یک جنگل است یا مردی جنگلی...».
مانی سپهری: «دروازه» رمانی است از جواد مجابی که در نشر ثالث منتشر شده است. این رمان ماجرای نویسندهای است که با مراجعه به داستانهایی که نوشته و در کامپیوترش ذخیره کرده متوجه اتفاقی غریب میشود. قضیه از این قرار است که کامپیوتر به دلخواه تغییراتی را در داستان او ایجاد کرده و قسمتهایی را حذف کرده است بهنحویکه داستانها در مسیری متفاوت از آنچه نویسنده میخواسته افتادهاند. مداخله کامپیوتر اما به همینجا ختم نمیشود و کمکم ابعاد وسیعتر و هولناکتری به خود میگیرد بهنحویکه اندیشههای نویسنده نیز توسط کامپیوتر ثبت و منتشر میشوند و نویسنده کمکم خود را گرفتار سلطه کامپیوتر مییابد و جایی نیست که از آن رهایی داشته باشد. حتی هویت او توسط این کامپیوتر دستکاری میشود و او درمییابد که بازیچه شده است و راه گریزی هم ندارد. در ادامه، این بازیچهشدن شکلهای دیگری به خود میگیرد و از حیطه اعمالِ قدرتِ کامپیوتر فراتر میرود و نویسنده را به سفرهایی در زمان و مکان میکشاند. در این بین نویسنده خود نیز با غیبشدنش شاهد زندگیهای پنهانی دیگران میشود و به جاهایی که پیش از این از چشم او مخفی بودهاند
سرک میکشد. رمان ساختاری سیال و طنزآمیز و بازیگوشانه دارد و نگاه طنزاندیش مجابی اینجا هم مانند بسیاری از آثارش حضوری پررنگ دارد.
طنز او در این رمان خود ساختار متعارف رماننویسی را نیز به بازی گرفته است و از خلال این بازی موقعیت انسان در جهان و تاریخ به عرصه تأمل بدل میشود. در ساختار سیال و بازیگوشانه این رمان، گذشته و اکنون همزمان میشوند و زمان تقویمی و خطی دستخوش آشوب میشود، بهنحویکه گویی شخصیت داستان در زمانها و مکانهای گوناگون تکهتکه و منتشر شده است و وحدت زمان و مکان برای او از میان رفته است و زاویه دید رمان نیز مدام از من - راوی به سومشخص تغییر میکند. اما در این پراکندگی و قرارگرفتن در موقعیتهایی که گاه بهظاهر نامرتبط مینمایند ارتباطی نیز نهفته است. در توضیح پشت جلد کتاب درباره موقعیتی که شخصیت رمان در آن قرار گرفته و معنای پنهان آن و همچنین ساختار رمان و وجه تسمیه عنوان آن آمده است: «رمان دروازه شباهتی شگرف به زندگی انسان دارد. اتفاقاتی برای شخص روی میدهد که ظاهرا جداجدا و مستقل از یکدیگر است، اما در طول عمر، وقایع نامرتبط کل سرگذشت آن آدم را میسازد. دروازه نیز از وقایع جدا و متفاوت اما در باطن بههمپیوسته حکایت دارد. فرم و مضمون، هر دو از شکلی پازلگونه پیروی میکنند. طنز ساختاری اثر، با مضامین ریشخندآمیز غنا
یافته است. اسم دروازه را میتوان به صور فعلی هم خواند که در باز است و میتوان خواست که لطفا درب را ببندید! مخاطب در این روند شریک خالق اثر است». شخصیت رمان «دروازه» حینِ سرککشیدنش به زمانها و مکانهای مختلف، جایی هم سر از دنیای ادبیات کلاسیک درمیآورد که نمود آن فصل پایانی رمان با عنوان «ورود به دبستان بوستان» است که در آن ارجاعاتی است به بوستان سعدی. آنچه در ادامه میآید سطرهای آغازین این رمان است: «سام اگر هوس مطالعه کند، داستان هم میخواند؛ البته همانها را میخواند که پیش از آن نوشته است. برای یک داستان عالی تحسین یک خواننده عالی هم کفایت میکند. همین حالا که یکی از داستانهای پیشین خود را روی مونیتور میخواند، دید اسم، حالات و حرکات یکی از قهرمانهای داستانش پاک شده است و بقیه آدمها و ماجراهاشان با تمامی جزئیات بهجا ماندهاند. اول فکر کرد داستانش چنین قهرمانی نداشته، اما در متن باقیمانده، اشاره میشد به کسی که نبود و میتوانست باشد و پیدا نبود که چرا نیست. شاید در یک ویراستاری مستانه زده بود چیزی را که نباید بزند. بعد، احتمال ضعیفی داد که علت این درهمریختگی، فراموشی حرفهای باشد. پس از تردیدهای
سوزانی عاقبت پذیرفت که پی.سی آن شخصیت را ضبط کرده اما به حافظه نسپرده است. این فرض آسانتر بود و به غرور کسی هم برنمیخورد. میتوانست از خیر آن داستان بگذرد اما دید داستانهای دیگرش هم بهگونهای، دچار پاکشدگی گشته است. در داستان آن شب عاشق چه کسی بود؟ چرا عاشق بود؟ اصلا عاشقی در کار بود؟ عاشقی که نیست مضحکتر از کسی است که عاشق نباشد. داستان چیزی از این بابت به خواننده نمیداد. فقط حرفها و حرکات هیجانزده معشوقه بهجا مانده بود که در جایی روی خوش نشان نمیداد، جوابهای چکشی میداد به هیچ، به فضای خالی. بعد سطرهای پریشانی میآمد که معشوقه با جنگلی درگیر بود و قضیه طوری پیش میرفت که معلوم نبود این یک جنگل است یا مردی جنگلی...».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.