|

ترامپ و پمپئو در آغوش اتوكرات‌ها

مارک لندلر. خبرنگار نيويورك‌تايمز در كاخ ‌سفيد

رئیس‌جمهور آمریکا مدت‌هاست که ادعا می‌کند در سیاست خارجی خود اولویت را بر منافع ایالات متحده قرار داده است. اما در روزهای اخیر دو بیانیه دونالد ترامپ و مایک پمپئو، وزیر خارجه‌اش، به‌صراحت از حمایت واشنگتن از رهبران مستبد در برابر رهبران منتخب آمریکایی حکایت می‌کرد. پمپئو در روزهای گذشته به قاهره، پایتخت مصر رفته بود. شهری که باراک اوباما در سال 2009 از آنجا جهان اسلام را خطاب قرار داد و خواستار توسعه دموکراسی در کشورهای اسلامی شده بود؛ اما پمپئو در سخنرانی خود در قاهره به حمایت از عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور اقتدارگرای مصر پرداخت و پشتیبانی سیسی از رویکرد متفاوت ترامپ در مقایسه با اوباما را ستود. حدود یک ساعت پس از حمایت وزیر خارجه ایالات متحده از یک رهبر مستبد در خاورمیانه، دونالد ترامپ در کاخ سفید به تمجید از رهبران حزب کمونیست چین پرداخت. رئیس‌جمهور آمریکا، رهبران حکومت کمونیستی چین را مذاکره‌کنندگانی باصداقت‌تر و قابل اعتمادتر نسبت به رهبران حزب دموکرات در کنگره آمریکا دانست. بن‌بست در مذاکرات ترامپ و رهبران حزب دموکرات بر سر بودجه احداث دیوار مرزی باعث تعطیلی بخش‌هایی از دولت فدرال شده و این تعطیلی سومین هفته خود را سپری کرده است. ترامپ در مقایسه چینی‌ها و دموکرات‌ها گفت: «به‌وضوح، مذاکره‌کنندگان چینی را روراست‌تر از چاک شومر و نانسی پلوسی دیدم. با چینی‌ها راحت‌تر می‌توان به توافق رسید اما حصول توافق با رهبران حزب رقیب تقریبا غیرممکن می‌نماید».
رئیس‌جمهور آمریکا در حالی این‌گونه از چینی‌ها تمجید می‌کند که این کشور به‌تازگی در استراتژی امنیت ملی ترامپ در صدر کشورهای تهدیدکننده منافع آمریکا قرار گرفته است. «قدرتی نوظهور که امنیت و منافع ایالات متحده را به خطر می‌اندازد، در تجارت شیوه‌های کلاهبردارانه در پیش می‌گیرد، در حوزه نظامی رویکردی تهاجمی دارد و در داخل هم به سرکوب مردم خود ادامه می‌دهد و هم‌زمان ارزش‌های دموکراسی آمریکایی را زیر سؤال می‌برد». این توصیف استراتژی امنیت ملی ترامپ از حکومت چین بود؛ حکومتی که اکنون رئیس‌جمهور آمریکا آنها را بهتر از رهبران حزب دموکرات می‌داند.
حمایت ترامپ از رهبران و حکومت‌های مستبد نکته تازه‌ای نیست. از دوران کمپین انتخاباتی 2016 تاکنون تقریبا تمام تمجید‌های ترامپ نثار رهبران اقتدارگرا و مستبد در نقاط مختلف جهان شده است. رابرت دالک، مورخ ریاست‌جمهوری آمریکا، این رویکرد ترامپ را برخلاف سنت‌های تمام رؤسای جمهور آمریکا می‌داند. «رویکرد ترامپ در دو سال اخیر برخلاف سنت همیشگی رؤسای جمهور ایالات متحده از هر دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه است. رؤسای جمهور آمریکا همواره کشور را در برابر رقیب خارجی متحد می‌کردند و در برابر رقبای داخلی هم تعاملی مؤدبانه در پیش می‌گرفتند».
اما این‌بار، نه ترامپ بلکه مایک پمپئو، وزیر خارجه دولتش هم به تحقیر یک رئیس‌جمهور سابق آمریکا پرداخت. لحن و بیان پمپئو در قاهره دقیقا به‌گونه‌ای بود که هر آنچه اوباما در سال 2009 قصد ایجادش را داشت، زیر سؤال ببرد. اوباما در سخنرانی معروف خود در قاهره خواستار «آغازی دوباره» در رابطه میان ایالات متحده و ملت‌های مسلمان شده بود اما 9 سال پس از آن سخنرانی، مایک پمپئو با اشاره به رویکرد اوباما، او را به نادیده‌گرفتن خطر اسلام رادیکالی و رهبران مستبد اغلب کشورهای خاورمیانه متهم کرد. پمپئو با اشاره به «موشک‌پرانی‌های حزب‌الله به‌سوی اسرائیل و نیز استفاده حکومت بشار اسد از گاز سارین علیه مردم خود» که در دوران اوباما رخ داد، رئیس‌جمهور آمریکا را فردی دانست که در برابر اقدامات خشونت‌آمیز در خاورمیانه چشم خود را بسته بود. پمپئو در بخشی دیگر از سخنرانی خود تأکید کرد که «دیگر دوران شرمساری آمریکا ناشی از سیاست‌های اشتباه رهبرانش به سر رسیده و چنین سیاست‌هایی هرگز اعمال نخواهد شد. اکنون زمان آغاز دوره‌ای جدید فرارسیده است».
وزیر خارجه آمریکا در همین سخنرانی از عربستان برای همراهی با ایالات متحده در کاهش نفوذ ایران در منطقه تقدیر کرد. اما پمپئو هیچ اشاره‌ای به نقض حقوق بشر و قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار منتقد عربستانی، در ترکیه نکرد. سخنرانی پمپئو نه‌تنها با واکنش منفی تحلیلگران نزدیک به حزب دموکرات آمریکا روبه‌رو شد، بلکه تحلیلگران سرشناس جمهوری‌خواه هم به انتقاد تند از این سخنرانی پرداختند. ویلیام کریستول، تحلیلگر سیاسی نزدیک به نئو‌محافظه‌کاران آمریکا، در واکنش به سخنان وزیر خارجه این کشور در قاهره می‌گوید: «اظهارات پمپئو بیش از آنکه نقشه راهی برای سیاست ایالات متحده در خاورمیانه باشد، تلاشی بود برای اعتباربخشی به دونالد ترامپ و سیاست‌های جنجالی‌اش. اگر پمپئو قصد داشت سخنرانی اوباما در قاهره را زیر سؤال ببرد ایراد چنین سخنرانی‌ای او را به این هدف نرساند. باید این نکته را در نظر داشته باشیم که اظهارات اوباما در قاهره در سال 2009 ، ملامت و سرزنش سیاست‌های جورج بوش پسر و تأکید او بر استفاده از تاکتیک‌های مختلف شکنجه برای اعتراف‌گیری از مظنونان عملیات‌های تروریستی بود. اما اوباما مخالفت خود با سیاست‌های رئیس‌جمهور پیشین آمریکا را با نرمی و ظرافت بیان کرد و این باعث تأثیرگذاری آن سخنرانی شده بود. سخنان پمپئو نه‌تنها نمی‌تواند موقعیت دولت ترامپ را ارتقا ببخشد، بلکه چالش‌ها و تقابل‌های بیشتری برای ایالات متحده در خاورمیانه ایجاد می‌کند». از سوی دیگر دونالد ترامپ در حالی مذاکره با چینی‌ها را به دموکرات‌ها ترجیح می‌دهد که چشم‌انداز توافق جدید تجاری با پکن هنوز روشن نیست. تعطیلی دولت فدرال باعث شده آمریکا از حضور در اجلاس سالانه اقتصادی داووس سوئیس انصراف دهد و غیبت ایالات متحده در این اجلاس می‌تواند روند توافق با پکن را طولانی‌تر کند.

رئیس‌جمهور آمریکا مدت‌هاست که ادعا می‌کند در سیاست خارجی خود اولویت را بر منافع ایالات متحده قرار داده است. اما در روزهای اخیر دو بیانیه دونالد ترامپ و مایک پمپئو، وزیر خارجه‌اش، به‌صراحت از حمایت واشنگتن از رهبران مستبد در برابر رهبران منتخب آمریکایی حکایت می‌کرد. پمپئو در روزهای گذشته به قاهره، پایتخت مصر رفته بود. شهری که باراک اوباما در سال 2009 از آنجا جهان اسلام را خطاب قرار داد و خواستار توسعه دموکراسی در کشورهای اسلامی شده بود؛ اما پمپئو در سخنرانی خود در قاهره به حمایت از عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور اقتدارگرای مصر پرداخت و پشتیبانی سیسی از رویکرد متفاوت ترامپ در مقایسه با اوباما را ستود. حدود یک ساعت پس از حمایت وزیر خارجه ایالات متحده از یک رهبر مستبد در خاورمیانه، دونالد ترامپ در کاخ سفید به تمجید از رهبران حزب کمونیست چین پرداخت. رئیس‌جمهور آمریکا، رهبران حکومت کمونیستی چین را مذاکره‌کنندگانی باصداقت‌تر و قابل اعتمادتر نسبت به رهبران حزب دموکرات در کنگره آمریکا دانست. بن‌بست در مذاکرات ترامپ و رهبران حزب دموکرات بر سر بودجه احداث دیوار مرزی باعث تعطیلی بخش‌هایی از دولت فدرال شده و این تعطیلی سومین هفته خود را سپری کرده است. ترامپ در مقایسه چینی‌ها و دموکرات‌ها گفت: «به‌وضوح، مذاکره‌کنندگان چینی را روراست‌تر از چاک شومر و نانسی پلوسی دیدم. با چینی‌ها راحت‌تر می‌توان به توافق رسید اما حصول توافق با رهبران حزب رقیب تقریبا غیرممکن می‌نماید».
رئیس‌جمهور آمریکا در حالی این‌گونه از چینی‌ها تمجید می‌کند که این کشور به‌تازگی در استراتژی امنیت ملی ترامپ در صدر کشورهای تهدیدکننده منافع آمریکا قرار گرفته است. «قدرتی نوظهور که امنیت و منافع ایالات متحده را به خطر می‌اندازد، در تجارت شیوه‌های کلاهبردارانه در پیش می‌گیرد، در حوزه نظامی رویکردی تهاجمی دارد و در داخل هم به سرکوب مردم خود ادامه می‌دهد و هم‌زمان ارزش‌های دموکراسی آمریکایی را زیر سؤال می‌برد». این توصیف استراتژی امنیت ملی ترامپ از حکومت چین بود؛ حکومتی که اکنون رئیس‌جمهور آمریکا آنها را بهتر از رهبران حزب دموکرات می‌داند.
حمایت ترامپ از رهبران و حکومت‌های مستبد نکته تازه‌ای نیست. از دوران کمپین انتخاباتی 2016 تاکنون تقریبا تمام تمجید‌های ترامپ نثار رهبران اقتدارگرا و مستبد در نقاط مختلف جهان شده است. رابرت دالک، مورخ ریاست‌جمهوری آمریکا، این رویکرد ترامپ را برخلاف سنت‌های تمام رؤسای جمهور آمریکا می‌داند. «رویکرد ترامپ در دو سال اخیر برخلاف سنت همیشگی رؤسای جمهور ایالات متحده از هر دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه است. رؤسای جمهور آمریکا همواره کشور را در برابر رقیب خارجی متحد می‌کردند و در برابر رقبای داخلی هم تعاملی مؤدبانه در پیش می‌گرفتند».
اما این‌بار، نه ترامپ بلکه مایک پمپئو، وزیر خارجه دولتش هم به تحقیر یک رئیس‌جمهور سابق آمریکا پرداخت. لحن و بیان پمپئو در قاهره دقیقا به‌گونه‌ای بود که هر آنچه اوباما در سال 2009 قصد ایجادش را داشت، زیر سؤال ببرد. اوباما در سخنرانی معروف خود در قاهره خواستار «آغازی دوباره» در رابطه میان ایالات متحده و ملت‌های مسلمان شده بود اما 9 سال پس از آن سخنرانی، مایک پمپئو با اشاره به رویکرد اوباما، او را به نادیده‌گرفتن خطر اسلام رادیکالی و رهبران مستبد اغلب کشورهای خاورمیانه متهم کرد. پمپئو با اشاره به «موشک‌پرانی‌های حزب‌الله به‌سوی اسرائیل و نیز استفاده حکومت بشار اسد از گاز سارین علیه مردم خود» که در دوران اوباما رخ داد، رئیس‌جمهور آمریکا را فردی دانست که در برابر اقدامات خشونت‌آمیز در خاورمیانه چشم خود را بسته بود. پمپئو در بخشی دیگر از سخنرانی خود تأکید کرد که «دیگر دوران شرمساری آمریکا ناشی از سیاست‌های اشتباه رهبرانش به سر رسیده و چنین سیاست‌هایی هرگز اعمال نخواهد شد. اکنون زمان آغاز دوره‌ای جدید فرارسیده است».
وزیر خارجه آمریکا در همین سخنرانی از عربستان برای همراهی با ایالات متحده در کاهش نفوذ ایران در منطقه تقدیر کرد. اما پمپئو هیچ اشاره‌ای به نقض حقوق بشر و قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار منتقد عربستانی، در ترکیه نکرد. سخنرانی پمپئو نه‌تنها با واکنش منفی تحلیلگران نزدیک به حزب دموکرات آمریکا روبه‌رو شد، بلکه تحلیلگران سرشناس جمهوری‌خواه هم به انتقاد تند از این سخنرانی پرداختند. ویلیام کریستول، تحلیلگر سیاسی نزدیک به نئو‌محافظه‌کاران آمریکا، در واکنش به سخنان وزیر خارجه این کشور در قاهره می‌گوید: «اظهارات پمپئو بیش از آنکه نقشه راهی برای سیاست ایالات متحده در خاورمیانه باشد، تلاشی بود برای اعتباربخشی به دونالد ترامپ و سیاست‌های جنجالی‌اش. اگر پمپئو قصد داشت سخنرانی اوباما در قاهره را زیر سؤال ببرد ایراد چنین سخنرانی‌ای او را به این هدف نرساند. باید این نکته را در نظر داشته باشیم که اظهارات اوباما در قاهره در سال 2009 ، ملامت و سرزنش سیاست‌های جورج بوش پسر و تأکید او بر استفاده از تاکتیک‌های مختلف شکنجه برای اعتراف‌گیری از مظنونان عملیات‌های تروریستی بود. اما اوباما مخالفت خود با سیاست‌های رئیس‌جمهور پیشین آمریکا را با نرمی و ظرافت بیان کرد و این باعث تأثیرگذاری آن سخنرانی شده بود. سخنان پمپئو نه‌تنها نمی‌تواند موقعیت دولت ترامپ را ارتقا ببخشد، بلکه چالش‌ها و تقابل‌های بیشتری برای ایالات متحده در خاورمیانه ایجاد می‌کند». از سوی دیگر دونالد ترامپ در حالی مذاکره با چینی‌ها را به دموکرات‌ها ترجیح می‌دهد که چشم‌انداز توافق جدید تجاری با پکن هنوز روشن نیست. تعطیلی دولت فدرال باعث شده آمریکا از حضور در اجلاس سالانه اقتصادی داووس سوئیس انصراف دهد و غیبت ایالات متحده در این اجلاس می‌تواند روند توافق با پکن را طولانی‌تر کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.