|

عمر البشیر در بحران داخلی

جواد ابو

17 دسامبر وقتی عمر البشیر، رئیس‌جمهوری سودان، حامل پیام اتحادیه عرب برای بشار اسد، همتای سوری خود، بود به تنها چیزی که فکر می‌کرد افزایش نقش منطقه‌ای سودان و تأثیرگذاری در روابط کشورهای عربی و بازی با مهره‌های مختلف از ترکیه و قطر گرفته تا عربستان و امارات بود. اما گذشت دو روز کافی بود تا رئیس‌جمهور برنده سودان در بازی‌های منطقه‌ای، در شرایط داخلی، خود را با بحران مواجه ببیند؛ مشکلی که با اعتراضات مردم نسبت به وضعیت بغرنج اقتصادی آغاز و به بحران امنیت داخلی سودان تبدیل شد. با گذشت حدود 20 روز از اعتراضات و برخوردهای نیروهای پلیس و امنیت، دامنه آن به اغلب شهرهای مهم سرایت کرده و به‌کلی ژست منطقه‌ای البشیر را به حاشیه رانده است. ویژگی این اعتراض‌ها این‌بار متفاوت از دوره‌های قبل است و به‌جرئت می‌توان گفت که در دوره 30ساله زمامداری البشیر تجربه نشده است. برای اولین‌بار قیام مردمی، خودجوش بوده و بسیاری از مناطق را فراگرفته است. مردم این‌بار نه در پاسخ به ندای احزاب و جریان‌ها، بلکه عکس این گروه‌های سیاسی بودند که بعد از مردم وارد میدان شدند. هم‌زمان نیز صادق المهدی، چهره محبوب مردمی و مغضوب حکومت، از تبعید به وطن بازگشته و در کنار مردم علیه حاکمیت ایستاده است. نکته مهم دیگر اینکه از حمایت‌های آن‌چنانی دوستان عرب سودان به‌نفع البشیر خبری نیست؛ همان‌هایی که سودان با اعزام سربازان جوان و نوجوان خود به یمن، وفاداری خود را به ائتلاف عربی نشان داد و حاصل آن ایجاد خشم و نفرت در دل مردم سودان بود. اما در عوض ‌چیزی عاید البشیر نشد و وضعیت اقتصادی کشور وارد مرحله فلاکت شد. ‌رئیس‌جمهور سودان برای خاموش‌کردن اعتراضات سراسری از زبان نرم و سخت و وعده و تهدید سخن گفته است. حتی نقش دشمن خارجی را برجسته کرد و اینکه برخی پیشنهاد داده‌اند در صورت عادی‌سازی روابط با اسرائیل مشکلات سودان حل خواهد شد. اما به نظر نمی‌رسد افکار عمومی سودان به‌راحتی تسلیم این توجیهات شوند. سؤال افکار عمومی این است که تقویت روابط با عربستان و امارات به‌ازای قطع کامل روابط با ایران، چه عوایدی نصیب سودان کرده است؟ از طرفی چه نیازی است که سودان وارد بازی‌های منطقه‌ای عربستان شده و هزینه‌های اضافی را بپذیرد؟البته نباید از نظر دور داشت که تلاش البشیر برای ماندن طولانی در قدرت و تصمیم به تغییر قانون اساسی با هدف کسب مجوز شرکت در انتخابات 2020، موجی از نارضایتی و عقده‌های اجتماعی را برانگیخته که در کاهش محبوبیت شخصی او نیز بی‌تأثیر نبوده است. شاید در این مرحله نیز حکومت با سلاح تهدید و سرکوب بتواند اعتراضات را خاموش کند اما بحران ناکارآمدی و مشروعیت همچنان باقی است. با این تفاوت که جنس جنبش مردمی اخیر متفاوت از گذشته است، مشارکت سودان در جنگ یمن به‌شدت افکار عمومی را منفی کرده، نشانی از حمایت‌های عربی از سودان نیست و محبوبیت البشیر نیز در داخل کاهش یافته است.

17 دسامبر وقتی عمر البشیر، رئیس‌جمهوری سودان، حامل پیام اتحادیه عرب برای بشار اسد، همتای سوری خود، بود به تنها چیزی که فکر می‌کرد افزایش نقش منطقه‌ای سودان و تأثیرگذاری در روابط کشورهای عربی و بازی با مهره‌های مختلف از ترکیه و قطر گرفته تا عربستان و امارات بود. اما گذشت دو روز کافی بود تا رئیس‌جمهور برنده سودان در بازی‌های منطقه‌ای، در شرایط داخلی، خود را با بحران مواجه ببیند؛ مشکلی که با اعتراضات مردم نسبت به وضعیت بغرنج اقتصادی آغاز و به بحران امنیت داخلی سودان تبدیل شد. با گذشت حدود 20 روز از اعتراضات و برخوردهای نیروهای پلیس و امنیت، دامنه آن به اغلب شهرهای مهم سرایت کرده و به‌کلی ژست منطقه‌ای البشیر را به حاشیه رانده است. ویژگی این اعتراض‌ها این‌بار متفاوت از دوره‌های قبل است و به‌جرئت می‌توان گفت که در دوره 30ساله زمامداری البشیر تجربه نشده است. برای اولین‌بار قیام مردمی، خودجوش بوده و بسیاری از مناطق را فراگرفته است. مردم این‌بار نه در پاسخ به ندای احزاب و جریان‌ها، بلکه عکس این گروه‌های سیاسی بودند که بعد از مردم وارد میدان شدند. هم‌زمان نیز صادق المهدی، چهره محبوب مردمی و مغضوب حکومت، از تبعید به وطن بازگشته و در کنار مردم علیه حاکمیت ایستاده است. نکته مهم دیگر اینکه از حمایت‌های آن‌چنانی دوستان عرب سودان به‌نفع البشیر خبری نیست؛ همان‌هایی که سودان با اعزام سربازان جوان و نوجوان خود به یمن، وفاداری خود را به ائتلاف عربی نشان داد و حاصل آن ایجاد خشم و نفرت در دل مردم سودان بود. اما در عوض ‌چیزی عاید البشیر نشد و وضعیت اقتصادی کشور وارد مرحله فلاکت شد. ‌رئیس‌جمهور سودان برای خاموش‌کردن اعتراضات سراسری از زبان نرم و سخت و وعده و تهدید سخن گفته است. حتی نقش دشمن خارجی را برجسته کرد و اینکه برخی پیشنهاد داده‌اند در صورت عادی‌سازی روابط با اسرائیل مشکلات سودان حل خواهد شد. اما به نظر نمی‌رسد افکار عمومی سودان به‌راحتی تسلیم این توجیهات شوند. سؤال افکار عمومی این است که تقویت روابط با عربستان و امارات به‌ازای قطع کامل روابط با ایران، چه عوایدی نصیب سودان کرده است؟ از طرفی چه نیازی است که سودان وارد بازی‌های منطقه‌ای عربستان شده و هزینه‌های اضافی را بپذیرد؟البته نباید از نظر دور داشت که تلاش البشیر برای ماندن طولانی در قدرت و تصمیم به تغییر قانون اساسی با هدف کسب مجوز شرکت در انتخابات 2020، موجی از نارضایتی و عقده‌های اجتماعی را برانگیخته که در کاهش محبوبیت شخصی او نیز بی‌تأثیر نبوده است. شاید در این مرحله نیز حکومت با سلاح تهدید و سرکوب بتواند اعتراضات را خاموش کند اما بحران ناکارآمدی و مشروعیت همچنان باقی است. با این تفاوت که جنس جنبش مردمی اخیر متفاوت از گذشته است، مشارکت سودان در جنگ یمن به‌شدت افکار عمومی را منفی کرده، نشانی از حمایت‌های عربی از سودان نیست و محبوبیت البشیر نیز در داخل کاهش یافته است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.