|

پيشگيري از جنگ سرد مدرن

جيمي کارتر. رئيس‌جمهور اسبق آمریکا

40 سال قبل با همراهي دنگ شيائو پنگ، رهبر چين اقدام به عادي‌سازي رابطه واشنگتن و پکن کرديم که به مدت بيش از سه دهه با دشمني همراه بود. اين تحول باعث شد تا صلح و ثبات در شرق آسيا برقرار شود و در پي آن نيز اقتصاد چين رشد يابد. رابطه اقتصادي نزديک چين با آمريكا به عنوان بزرگ‌ترين اقتصاد جهان اين فرصت را نصيب پکن کرد تا توانايي‌هاي اقتصادي خود را گسترش دهد و چند دهه بعد به اقتصاد دوم جهان تبديل شود. در آن سو هم ظرفيت‌هاي عظيم اقتصادي چين اين فرصت را در اختيار ايالات متحده قرار داد تا جايگاه خود به عنوان قدرت اول اقتصادي جهان را تثبيت کند. در کنار آن، مبادلات فرهنگي و علمي چين و ايالات متحده نيز رشد چشمگيري يافت و در نتيجه آن، آمريكا به مقصد اول توريست‌ها و دانشجويان چيني تبديل شد. 40 سال رابطه آمريكا و چين نشان داد دو کشوري که تفاوت‌هاي تاريخي و فرهنگي بسيار زيادي دارند، مي‌توانند در تعامل با هم به مهم‌ترين قدرت‌هاي اثرگذار در اقتصاد جهاني تبديل شوند. اما اکنون رابطه پکن و واشنگتن با چالشي جدي روبه‌رو شده است.

نخبگان چيني ادعا مي‌کنند که آمريكايي‌ها با روش‌هاي مختلف قصد بي‌ثبات‌کردن چين را دارند. در آن سو هم آمريكايي‌هايي هستند که حکومت چين را حکومتي ضددموکراتيک مي‌دانند و پکن را متهم مي‌کنند که قصد ضربه‌زدن به سبک زندگي آمريكايي‌ها را دارد. گزارش‌هاي دولت آمريكا حاکي از آن است که اقدامات چين عليه آمريكا در جهت زيرسؤال‌بردن و کاهش اقتدار آمريكاست. بيرون‌راندن ايالات متحده از آسيا و کاهش نفوذ اين کشور بر ديگر کشورها نيز اقدام‌هايي است که در راستاي کاهش اقتدار آمريكا انجام مي‌شود.
اگر مقام‌هاي دولتي بر اساس اين ارزيابي‌ها و گزارش‌ها تصميم‌گيري کنند، بايد در انتظار جنگ سرد مدرني ميان ايالات متحده و چين باشيم. در وضعيت فعلي که تنش‌هاي متعددي ميان آمريكا و چين وجود دارد، هرگونه محاسبه و تفسير عجولانه از اقدامات و برنامه‌هاي طرف مقابل مي‌تواند در شرق آسيا و ديگر نقاط جهان بحران بزرگي ايجاد کند. مناقشه تنگه تايوان يا تقابل در مورد جزاير درياي چين جنوبي، رويارويي آمريكا و چين را به شرق آسيا محدود نمي‌کند و مي‌تواند تبعات جهاني داشته باشد.
اقدام دولت ترامپ در اعمال تعرفه گمرکي بر 200 ميليارد دلار واردات از چين و اقدام متقابل چين، رابطه دو کشور را به مرز جنگ تجاري رساند اما مهلت 90روزه براي دستيابي به يک توافق که مورد موافقت دونالد ترامپ و شي جينپينگ قرار گرفت، اين فرصت را به طرفين داد تا براي توافق تجاري تازه‌اي مذاکره کنند بدون آنکه تعرفه گمرکي جديدي از سوي هر دو کشور اعمال شود. در صورتي که توافق تجاري تازه ميان پکن و واشنگتن حاصل شود مي‌توان اميدوار بود که ديگر تنش‌هاي موجود در رابطه دو طرف نيز کاهش يابد. اما دو طرف براي دستيابي به توافق تجاري چه نکاتي را بايد در نظر داشته باشند؟
قبل از هر چيز ايالات متحده بايد تمام موارد اعتراضي خود عليه چين را مطرح کند. عدم توازن در تجارت ميان دو کشور، سرقت مالکيت معنوي، تبادل تحت فشار تکنولوژي روز و تراز ناعادلانه سرمايه‌گذاري دو کشور از جمله موضوعاتي است که واشنگتن نسبت به آن اعتراض دارد. نکته‌اي که در اين ميان بايد مورد توجه قرار داد، اين است که هيچ کدام از دو کشور نبايد فعاليت‌ها و اقدامات تجاري طرف مقابل را تهديدي عليه امنيت ملي خود قلمداد کنند. چين نياز دارد تا براي رشد اقتصاد خود فضاي رقابت سالم‌تر و بدون مداخله حکومت ايجاد کند. تنها در اين صورت است که رابطه تجاري ايالات متحده و چين مي‌تواند رابطه‌اي سالم باشد.
نکته ديگر اين است که آمريكايي‌ها بايد به اين امر واقف باشند كه موضوع عدم مداخله در امور داخلي طرف مقابل تنها چين را شامل نمي‌شود. واشنگتن نيز نبايد در امور داخلي چين مداخله يا سياستي را به پکن القا کند و براي اين کشور تعيين تکليف كند که با مردم خود چگونه رفتار و در اعمال حاکميت از چه روشي استفاده کند. با اينکه در دنياي امروز، دو کشوري که متحد هم به شمار مي‌آيند، چنين اقداماتي را در قبال هم انجام مي‌دهند اما در مورد ايالات متحده و چين به دليل تفاوت‌هاي چشمگير و تنش‌هاي متعدد، مداخله در امور داخلي طرف مقابل مي‌تواند شکاف ميان دو طرف را بيشتر كند.
موضوعي که فراتر از رابطه چين و آمريكاست اما مي‌تواند در نحوه تعامل دو طرف تأثيرگذار باشد، چالش‌هاي مختلف جهاني و منطقه‌اي است. بحران شبه‌جزيره کره، توافق اقليمي پاريس و برنامه‌هاي چين براي توسعه سرمايه‌گذاري در آفريقا و خاورميانه مهم‌ترين اين چالش‌هاي دوجانبه به شمار مي‌آيد. واشنگتن به خوبي مي‌داند که بدون موافقت و همراهي چين نمي‌تواند موضوع کره‌شمالي و تسليحات هسته‌اي اين کشور را حل کند. همچنين ايالات متحده بايد در مورد خروج از توافق اقليمي پاريس هم تجديد نظر کند و با همراهي چين به عنوان دو کشور عمده توليدکننده گازهاي گلخانه‌اي، سياست مقابله با افزايش دماي کره زمين را اجرا كند. چين هم بايد در روند توسعه نفوذ و سرمايه‌گذاري خود در خاورميانه و آفريقا منافع بلندمدت آمريكا را در نظر داشته باشد.
*منبع: واشنگتن‌پست

40 سال قبل با همراهي دنگ شيائو پنگ، رهبر چين اقدام به عادي‌سازي رابطه واشنگتن و پکن کرديم که به مدت بيش از سه دهه با دشمني همراه بود. اين تحول باعث شد تا صلح و ثبات در شرق آسيا برقرار شود و در پي آن نيز اقتصاد چين رشد يابد. رابطه اقتصادي نزديک چين با آمريكا به عنوان بزرگ‌ترين اقتصاد جهان اين فرصت را نصيب پکن کرد تا توانايي‌هاي اقتصادي خود را گسترش دهد و چند دهه بعد به اقتصاد دوم جهان تبديل شود. در آن سو هم ظرفيت‌هاي عظيم اقتصادي چين اين فرصت را در اختيار ايالات متحده قرار داد تا جايگاه خود به عنوان قدرت اول اقتصادي جهان را تثبيت کند. در کنار آن، مبادلات فرهنگي و علمي چين و ايالات متحده نيز رشد چشمگيري يافت و در نتيجه آن، آمريكا به مقصد اول توريست‌ها و دانشجويان چيني تبديل شد. 40 سال رابطه آمريكا و چين نشان داد دو کشوري که تفاوت‌هاي تاريخي و فرهنگي بسيار زيادي دارند، مي‌توانند در تعامل با هم به مهم‌ترين قدرت‌هاي اثرگذار در اقتصاد جهاني تبديل شوند. اما اکنون رابطه پکن و واشنگتن با چالشي جدي روبه‌رو شده است.

نخبگان چيني ادعا مي‌کنند که آمريكايي‌ها با روش‌هاي مختلف قصد بي‌ثبات‌کردن چين را دارند. در آن سو هم آمريكايي‌هايي هستند که حکومت چين را حکومتي ضددموکراتيک مي‌دانند و پکن را متهم مي‌کنند که قصد ضربه‌زدن به سبک زندگي آمريكايي‌ها را دارد. گزارش‌هاي دولت آمريكا حاکي از آن است که اقدامات چين عليه آمريكا در جهت زيرسؤال‌بردن و کاهش اقتدار آمريكاست. بيرون‌راندن ايالات متحده از آسيا و کاهش نفوذ اين کشور بر ديگر کشورها نيز اقدام‌هايي است که در راستاي کاهش اقتدار آمريكا انجام مي‌شود.
اگر مقام‌هاي دولتي بر اساس اين ارزيابي‌ها و گزارش‌ها تصميم‌گيري کنند، بايد در انتظار جنگ سرد مدرني ميان ايالات متحده و چين باشيم. در وضعيت فعلي که تنش‌هاي متعددي ميان آمريكا و چين وجود دارد، هرگونه محاسبه و تفسير عجولانه از اقدامات و برنامه‌هاي طرف مقابل مي‌تواند در شرق آسيا و ديگر نقاط جهان بحران بزرگي ايجاد کند. مناقشه تنگه تايوان يا تقابل در مورد جزاير درياي چين جنوبي، رويارويي آمريكا و چين را به شرق آسيا محدود نمي‌کند و مي‌تواند تبعات جهاني داشته باشد.
اقدام دولت ترامپ در اعمال تعرفه گمرکي بر 200 ميليارد دلار واردات از چين و اقدام متقابل چين، رابطه دو کشور را به مرز جنگ تجاري رساند اما مهلت 90روزه براي دستيابي به يک توافق که مورد موافقت دونالد ترامپ و شي جينپينگ قرار گرفت، اين فرصت را به طرفين داد تا براي توافق تجاري تازه‌اي مذاکره کنند بدون آنکه تعرفه گمرکي جديدي از سوي هر دو کشور اعمال شود. در صورتي که توافق تجاري تازه ميان پکن و واشنگتن حاصل شود مي‌توان اميدوار بود که ديگر تنش‌هاي موجود در رابطه دو طرف نيز کاهش يابد. اما دو طرف براي دستيابي به توافق تجاري چه نکاتي را بايد در نظر داشته باشند؟
قبل از هر چيز ايالات متحده بايد تمام موارد اعتراضي خود عليه چين را مطرح کند. عدم توازن در تجارت ميان دو کشور، سرقت مالکيت معنوي، تبادل تحت فشار تکنولوژي روز و تراز ناعادلانه سرمايه‌گذاري دو کشور از جمله موضوعاتي است که واشنگتن نسبت به آن اعتراض دارد. نکته‌اي که در اين ميان بايد مورد توجه قرار داد، اين است که هيچ کدام از دو کشور نبايد فعاليت‌ها و اقدامات تجاري طرف مقابل را تهديدي عليه امنيت ملي خود قلمداد کنند. چين نياز دارد تا براي رشد اقتصاد خود فضاي رقابت سالم‌تر و بدون مداخله حکومت ايجاد کند. تنها در اين صورت است که رابطه تجاري ايالات متحده و چين مي‌تواند رابطه‌اي سالم باشد.
نکته ديگر اين است که آمريكايي‌ها بايد به اين امر واقف باشند كه موضوع عدم مداخله در امور داخلي طرف مقابل تنها چين را شامل نمي‌شود. واشنگتن نيز نبايد در امور داخلي چين مداخله يا سياستي را به پکن القا کند و براي اين کشور تعيين تکليف كند که با مردم خود چگونه رفتار و در اعمال حاکميت از چه روشي استفاده کند. با اينکه در دنياي امروز، دو کشوري که متحد هم به شمار مي‌آيند، چنين اقداماتي را در قبال هم انجام مي‌دهند اما در مورد ايالات متحده و چين به دليل تفاوت‌هاي چشمگير و تنش‌هاي متعدد، مداخله در امور داخلي طرف مقابل مي‌تواند شکاف ميان دو طرف را بيشتر كند.
موضوعي که فراتر از رابطه چين و آمريكاست اما مي‌تواند در نحوه تعامل دو طرف تأثيرگذار باشد، چالش‌هاي مختلف جهاني و منطقه‌اي است. بحران شبه‌جزيره کره، توافق اقليمي پاريس و برنامه‌هاي چين براي توسعه سرمايه‌گذاري در آفريقا و خاورميانه مهم‌ترين اين چالش‌هاي دوجانبه به شمار مي‌آيد. واشنگتن به خوبي مي‌داند که بدون موافقت و همراهي چين نمي‌تواند موضوع کره‌شمالي و تسليحات هسته‌اي اين کشور را حل کند. همچنين ايالات متحده بايد در مورد خروج از توافق اقليمي پاريس هم تجديد نظر کند و با همراهي چين به عنوان دو کشور عمده توليدکننده گازهاي گلخانه‌اي، سياست مقابله با افزايش دماي کره زمين را اجرا كند. چين هم بايد در روند توسعه نفوذ و سرمايه‌گذاري خود در خاورميانه و آفريقا منافع بلندمدت آمريكا را در نظر داشته باشد.
*منبع: واشنگتن‌پست

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.