سيدحسن خميني:
احساس رضايت مردم از اصول جامعه است
شرق: «باید قواعد رفتار انسانها و علل سقوط و ثبوت را به دست بیاوریم تا در زندگی رعایت کنیم؛ و الّا هیچ تضمینی وجود ندارد که ما بمانیم و دیگران بروند. اگر قواعد را رعایت نکنید، عرصه را از شما میگیرند». این جملات را دیروز سیدحسن خمینی گفت تا تأکید کند که زیربنای جامعه رضایت مردم است و بدون آن نمیتوان کشور را اداره کرد. این فقط سیدحسن خمینی نیست که در ماههای اخیر از ضرورت توجه مضاعف به مردم و بروز اجتماعی میگوید. بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان سیاسی نیز همین نظر را دارند. برای مثال سعید حجاریان در گفتوگوی اخیر خود با روزنامه «شرق» تأکید کرد که «ما ناگزیریم با همین مشی اصلاحگرانه به اقناع بخشهای وسیعتری از مردم و روشنفکران و الیت سیاسی جامعه بپردازیم تا شاید اجماعی ولو نیمهمرکب پیدا شود که در سایه آن بتوان گام برداشت». این سخن حجاریان البته تلاشی است برای گذاشتن یک راه نجات پیش پای اصلاحطلبان. شاهد آنکه حجاریان پیشتر با تأکید بر لزوم افزایش بروز اجتماعی اصلاحطلبان اصرار کرده بود که حضور در انتخابات به شکل فعلی نوعی گدایی قدرت است. فعالان حزبی در جریان اصلاحطلب نیز بعضا سخن او را تأیید کرده و
حفظ سرمایه اجتماعی را بر حضور در قدرت اولی دانستند. به عنوان مثال آذر منصوری، قائممقام دبیرکل حزب اتحاد ملت، گفت: «حضور در قدرت و بهرهگرفتن از نهادهای انتخاباتی برای اصلاح شرایط موجود، روندها و رویکردها تا زمانی مفید و پاسخگو است که رضایتمندی مردم را به دنبال داشته باشد».این فعال سیاسی اصلاحطلب با اشاره به اینکه «اگر رضایتمندی مردم اصل مهم در تداوم حضور اصلاحطلبان در این سطح از مشارکت سیاسی و حضور در نهادهای انتخابی نباشد و جای خود را به اصل صرف حضور در قدرت بدهد، نتیجه این میشود که اصلاحطلبان پشتوانه و سرمایه اجتماعی خود را از دست میدهند». حرف اصلاحطلبان صرفا شرکت در انتخابات و کسب کرسی در نهادیهای انتخابی و نهایتا حضور در قدرت نیست. حرف آنان باقیماندن در جامعهای سالم و پویاست. شاهد آنکه برخی از تحلیلگران این جریان مثل عباس عبدی از فروپاشی اجتماعی سخن میگویند. عبدی در پاسخ به این پرسش که چرا فروپاشی تاکنون رخ نداده است، گفته بود: «اتحاد شکلی به دلیل قدرت دولت بود. دولت، قدرت داشت و میتوانست این ساختمان را حفظ کند؛ علیرغم اینکه ساختمان بهلحاظ ذاتی و نیروهای داخلی خود قابلحفظکردن نبود و
دیگر نهادهای مختلفش آنقدر قدرت و اثرگذاری نداشتند که بتوانند خود و جامعه را حفظ کنند بنابراین تنها دولت بود که با اتکا به قدرت سختافزاری خود جامعه را حفظ میکرد. درحالحاضر این قدرت و وضعیت تضعیف شده و دولت نمیتواند در آینده نزدیک حتی این کار را انجام دهد بنابراین تنها راه این است که یک بازسازی جدی در ساخت سیاسی و اجتماعی ایران صورت گیرد و نهادهای مختلف، بهطور مشخص نهاد رسانه و عدالت، بازسازی جدی شوند».همین است که سیدحسن خمینی دیروز با اشاره به فرمایش امیرالمؤمنین(ع) در مورد چهار دلیل فروپاشی حکومتها گفت: «اولین دلیل مورد اشاره ایشان، «تضییع اصول» (ضایعکردن اصول اساسی) است. اگر ملتی به سراغ تمسک به فروع رفتند، از بین خواهند رفت. اگر دیدید در جامعهای به جای اصول جامعه و امهات مشکلات و زیربنای روابط اجتماعی، فقط به ظواهر پرداخته میشود به فرموده امیرالمؤمنین(ع) این مسیری است که به بداقبالی دولتها میانجامد؛ البته این بدان معنا نیست که اصلا به فروع توجه نکنیم».وی با تأکید بر اینکه زیربنای یک جامعه اخلاق و احساس رضایت مردم است، گفت: «طبق روایتی از پیامبر(ص)، «کسی که بیشترین مدارا را میکند بیشترین عقل
را دارد»؛ اجتماع بشری براساس وفاق شکل گرفته است. پارهپارهکردن مداوم جامعه، پخش مکرر کینه، انتشار مرتب نفاق، اینکه افراد در جامعه مجبور شوند شخصیت دوگانه داشته باشند و اینکه تکتک ما از صداقت دور شویم از نشانهای بداقبالی دولتها است. اگر دیدیم اصول ما از دست رفته و به فروعات میچسبیم زنگ خطری است که این جامعه دچار مشکل شده است».سیدحسن خمینی ادامه داد: «در زبان ائمه (علیهمالسلام)، «ظلم» به عنوان مشکل اصلی جوامع عنوان شده است. احساس رضایت مردم از اصول جامعه است. مردم به هر ترتیبی باید احساس رضایت کنند و تحمیل جایی در جامعه نداشته باشد؛ همانگونه که قرآن خطاب به پیامبر(ص) با آن شأن و منزلت میفرماید: «اگر تندخو بودی مردم از اطراف تو پراکنده میشدند». یادگار امام، «تقدیم الاراذل و تأخیرالافاضل» (فرومایگان را مقدمداشتن و فرزانگان را مؤخر قراردادن) را از دیگر عوامل فروپاشی حکومتها از نگاه امیرالمؤمنین(ع) خواند و گفت: «امیرالمؤمنین(ع) میفرماید اگر دیدید جامعهای از داشتههای خود در حوزه نیروی انسانی و افاضل بهره نمیبرد و آنها را عقب میاندازد، از علائم فروپاشی، مشکلداربودن و بداقبالی است».
شرق: «باید قواعد رفتار انسانها و علل سقوط و ثبوت را به دست بیاوریم تا در زندگی رعایت کنیم؛ و الّا هیچ تضمینی وجود ندارد که ما بمانیم و دیگران بروند. اگر قواعد را رعایت نکنید، عرصه را از شما میگیرند». این جملات را دیروز سیدحسن خمینی گفت تا تأکید کند که زیربنای جامعه رضایت مردم است و بدون آن نمیتوان کشور را اداره کرد. این فقط سیدحسن خمینی نیست که در ماههای اخیر از ضرورت توجه مضاعف به مردم و بروز اجتماعی میگوید. بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان سیاسی نیز همین نظر را دارند. برای مثال سعید حجاریان در گفتوگوی اخیر خود با روزنامه «شرق» تأکید کرد که «ما ناگزیریم با همین مشی اصلاحگرانه به اقناع بخشهای وسیعتری از مردم و روشنفکران و الیت سیاسی جامعه بپردازیم تا شاید اجماعی ولو نیمهمرکب پیدا شود که در سایه آن بتوان گام برداشت». این سخن حجاریان البته تلاشی است برای گذاشتن یک راه نجات پیش پای اصلاحطلبان. شاهد آنکه حجاریان پیشتر با تأکید بر لزوم افزایش بروز اجتماعی اصلاحطلبان اصرار کرده بود که حضور در انتخابات به شکل فعلی نوعی گدایی قدرت است. فعالان حزبی در جریان اصلاحطلب نیز بعضا سخن او را تأیید کرده و
حفظ سرمایه اجتماعی را بر حضور در قدرت اولی دانستند. به عنوان مثال آذر منصوری، قائممقام دبیرکل حزب اتحاد ملت، گفت: «حضور در قدرت و بهرهگرفتن از نهادهای انتخاباتی برای اصلاح شرایط موجود، روندها و رویکردها تا زمانی مفید و پاسخگو است که رضایتمندی مردم را به دنبال داشته باشد».این فعال سیاسی اصلاحطلب با اشاره به اینکه «اگر رضایتمندی مردم اصل مهم در تداوم حضور اصلاحطلبان در این سطح از مشارکت سیاسی و حضور در نهادهای انتخابی نباشد و جای خود را به اصل صرف حضور در قدرت بدهد، نتیجه این میشود که اصلاحطلبان پشتوانه و سرمایه اجتماعی خود را از دست میدهند». حرف اصلاحطلبان صرفا شرکت در انتخابات و کسب کرسی در نهادیهای انتخابی و نهایتا حضور در قدرت نیست. حرف آنان باقیماندن در جامعهای سالم و پویاست. شاهد آنکه برخی از تحلیلگران این جریان مثل عباس عبدی از فروپاشی اجتماعی سخن میگویند. عبدی در پاسخ به این پرسش که چرا فروپاشی تاکنون رخ نداده است، گفته بود: «اتحاد شکلی به دلیل قدرت دولت بود. دولت، قدرت داشت و میتوانست این ساختمان را حفظ کند؛ علیرغم اینکه ساختمان بهلحاظ ذاتی و نیروهای داخلی خود قابلحفظکردن نبود و
دیگر نهادهای مختلفش آنقدر قدرت و اثرگذاری نداشتند که بتوانند خود و جامعه را حفظ کنند بنابراین تنها دولت بود که با اتکا به قدرت سختافزاری خود جامعه را حفظ میکرد. درحالحاضر این قدرت و وضعیت تضعیف شده و دولت نمیتواند در آینده نزدیک حتی این کار را انجام دهد بنابراین تنها راه این است که یک بازسازی جدی در ساخت سیاسی و اجتماعی ایران صورت گیرد و نهادهای مختلف، بهطور مشخص نهاد رسانه و عدالت، بازسازی جدی شوند».همین است که سیدحسن خمینی دیروز با اشاره به فرمایش امیرالمؤمنین(ع) در مورد چهار دلیل فروپاشی حکومتها گفت: «اولین دلیل مورد اشاره ایشان، «تضییع اصول» (ضایعکردن اصول اساسی) است. اگر ملتی به سراغ تمسک به فروع رفتند، از بین خواهند رفت. اگر دیدید در جامعهای به جای اصول جامعه و امهات مشکلات و زیربنای روابط اجتماعی، فقط به ظواهر پرداخته میشود به فرموده امیرالمؤمنین(ع) این مسیری است که به بداقبالی دولتها میانجامد؛ البته این بدان معنا نیست که اصلا به فروع توجه نکنیم».وی با تأکید بر اینکه زیربنای یک جامعه اخلاق و احساس رضایت مردم است، گفت: «طبق روایتی از پیامبر(ص)، «کسی که بیشترین مدارا را میکند بیشترین عقل
را دارد»؛ اجتماع بشری براساس وفاق شکل گرفته است. پارهپارهکردن مداوم جامعه، پخش مکرر کینه، انتشار مرتب نفاق، اینکه افراد در جامعه مجبور شوند شخصیت دوگانه داشته باشند و اینکه تکتک ما از صداقت دور شویم از نشانهای بداقبالی دولتها است. اگر دیدیم اصول ما از دست رفته و به فروعات میچسبیم زنگ خطری است که این جامعه دچار مشکل شده است».سیدحسن خمینی ادامه داد: «در زبان ائمه (علیهمالسلام)، «ظلم» به عنوان مشکل اصلی جوامع عنوان شده است. احساس رضایت مردم از اصول جامعه است. مردم به هر ترتیبی باید احساس رضایت کنند و تحمیل جایی در جامعه نداشته باشد؛ همانگونه که قرآن خطاب به پیامبر(ص) با آن شأن و منزلت میفرماید: «اگر تندخو بودی مردم از اطراف تو پراکنده میشدند». یادگار امام، «تقدیم الاراذل و تأخیرالافاضل» (فرومایگان را مقدمداشتن و فرزانگان را مؤخر قراردادن) را از دیگر عوامل فروپاشی حکومتها از نگاه امیرالمؤمنین(ع) خواند و گفت: «امیرالمؤمنین(ع) میفرماید اگر دیدید جامعهای از داشتههای خود در حوزه نیروی انسانی و افاضل بهره نمیبرد و آنها را عقب میاندازد، از علائم فروپاشی، مشکلداربودن و بداقبالی است».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.