|

نفس‌های آخر تولید داخل زیر فشار خودتحریمی

هاشم اورعی . استاد دانشگاه صنعتی شریف

یکی از ویژگی‌های بارز تاریخی و فرهنگی ما ایرانیان این است که دست خارجی را مسئول همه کاستی‌ها می‌دانیم و خود را از معرکه خلاص می‌کنیم. بر مبنای همین نگرش تاریخی، تاآنجاکه اصلاحات امیرکبیر پیش می‌رود، همه افتخارات از آنِ امیر و مردم است، اما وقتی امیر سقوط می‌کند، تحلیل‌ها متوجه استعمار و دشمن خارجی می‌شود. نه سیاست‌های امیر نقشی در این میان دارد، نه درباریانی که در نتیجه سیاست‌های او مصالحشان به خطر افتاده بود و نه رفتار ما ایرانیان که منافع ملی را به فراموشی سپرده و دنبال آن هستیم که گلیم خود را از آب بیرون بکشیم. در جنگ‌های ایران و روس نیز همین‌طور است. آنجا که ایرانیان پیروز می‌شوند یا نماینده روسیه، گریبادوف را به قتل می‌رسانند، سخن از علما و مراجعی است که فتوای جهاد داده‌اند و مردم قهرمانی که به آن اقتدا کرده‌اند؛ اما آنجا که شکست است و در پی آن انعقاد معاهده‌های ننگین گلستان و ترکمانچای، باز پای دشمن خارجی و استعمار به میان می‌آید و معلوم نیست مردم کجا رفته‌اند!
امروز نیز در پی خروج آمریکا از برجام شاهد آن هستیم که به‌جای اتکا به توان داخل، حمایت همه‌جانبه از تولید و صنعت داخلی و ایجاد همدلی بین مردم، همه تقصیرها را در درجه اول به گردن دشمن خارجی انداخته و به‌دنبال تسویه‌حساب با رقبای سیاسی خود می‌رویم.
وقت آن رسیده که جامعه واقعیت‌های ناشی از تحریم‌های بین‌المللی را بپذیرد و با کنارگذاشتن اختلاف‌نظرهای سیاسی، منافع ملی را در اولویت قرار داده و تمام‌قد در مقابل تحریم‌های ظالمانه بایستد.
اجرای چنین سیاستی مستلزم آن است که دوایر دولتی فرهنگ حاکم ارباب - رعیتی را کنار بگذارند و با همدلی و حمایت همه‌جانبه از تولید داخل این پیام را به فعالان اقتصادی برسانند که نه‌تنها در مقابل آنان نیستند، بلکه وظیفه ذاتی‌شان حمایت همه‌جانبه از تولید و صنعت است.
وقت آن رسیده که دیگر اجازه ندهیم چهار تا پنج میلیون فارغ‌التحصیل دانشگاهی از چرخه اقتصاد خارج بوده و نظاره‌گر باشند. ضروری است فرهنگ دیوان‌سالاری‌مان به‌گونه‌ای تغییر کند که یکایک کارمندان دولت خود را متعهد و مسئول بدانند که با حمایت تمام‌عیار از هرگونه فعالیت اقتصادی، شرایطی را فراهم آورند که همه جوانان کشور جایی بر سر سفره تولید داشته باشند. امروز شرایط کشور ایجاب می‌کند که کارمند دولت به‌جای اینکه طبق معمول جواب سلام ارباب رجوع را ندهد، با احترام تمام پس از انجام امور مربوطه، او را تا درِ خروجی بدرقه کند. از این طریق است که حس همکاری و مشارکت تقویت می‌شود و نهال توسعه و تولید، ایجاد اشتغال و در نهایت رشد اقتصادی به میوه می‌نشیند. حال این شرایط را مقایسه کنید با برخورد شبکه بانکی، ادارات دارایی و تأمین اجتماعی و نیز دوایر اجرای ثبت. در شرایطی که شبکه بانکی حتی از اعلام بدهی مشتری و نحوه محاسبه آن امتناع می‌کند، ادارات دارایی و تأمین اجتماعی هم خود را در جایگاه قاضی قرار داده و فراتر از قوانین جاری کشور می‌دانند، چگونه می‌توان انتظار داشت که بخش تولید کشور به فکر توسعه باشد.
در این نمایش غم‌انگیز، دوایر اجرای ثبت نیز آتش‌بیار معرکه شده‌اند و به کمک شبکه بانکی می‌آیند. با وجود اینکه ماده 15 اصلاحی عملیات بانکداری بدون ربا با صراحت اعلام می‌کند که همه قراردادها فقط درصورتی‌که در مفاد آن اختلافی نداشته باشند، لازم‌الاجرا است و ماده 199 آیین‌نامه اجرای اسناد رسمی نیز بر آن تأکید می‌کند، دوایر اجرای ثبت اسناد صرفا با درخواست بانک و با زیرپانهادن قوانین مربوطه، اقدام به صدور اجرائیه می‌کنند. در چنین فضایی چگونه می‌توان دم از حمایت از تولید زد و انتظار توسعه داشت. وقت آن رسیده که دولت به‌جای آنکه نقش اپوزیسیون را ایفا کند و به‌دنبال آن باشد که کاستی‌ها را به گردن دشمن خارجی و رقبای سیاسی خود بیندازد، فضای آرامی را ایجاد کند که تولید‌کننده داخلی احساس امنیت کرده و به فکر توسعه فعالیت اقتصادی باشد. قوه قضائیه نیز بهتر است اجازه ندهد که مسئولان دوایر اجرای اسناد پا را فراتر از قانون بگذارند و به اقدامات سلیقه‌ای خود مبنی بر کمک به شبکه بانکی ادامه دهند. بالاخره وقت آن رسیده که کمی انصاف داشته باشیم و به‌جای اینکه همه کاستی‌ها و مشکلات را ناشی از برجام و تحریم بدانیم، نیم‌نگاهی به خودمان بیندازیم و منصفانه قضاوت کنیم.

یکی از ویژگی‌های بارز تاریخی و فرهنگی ما ایرانیان این است که دست خارجی را مسئول همه کاستی‌ها می‌دانیم و خود را از معرکه خلاص می‌کنیم. بر مبنای همین نگرش تاریخی، تاآنجاکه اصلاحات امیرکبیر پیش می‌رود، همه افتخارات از آنِ امیر و مردم است، اما وقتی امیر سقوط می‌کند، تحلیل‌ها متوجه استعمار و دشمن خارجی می‌شود. نه سیاست‌های امیر نقشی در این میان دارد، نه درباریانی که در نتیجه سیاست‌های او مصالحشان به خطر افتاده بود و نه رفتار ما ایرانیان که منافع ملی را به فراموشی سپرده و دنبال آن هستیم که گلیم خود را از آب بیرون بکشیم. در جنگ‌های ایران و روس نیز همین‌طور است. آنجا که ایرانیان پیروز می‌شوند یا نماینده روسیه، گریبادوف را به قتل می‌رسانند، سخن از علما و مراجعی است که فتوای جهاد داده‌اند و مردم قهرمانی که به آن اقتدا کرده‌اند؛ اما آنجا که شکست است و در پی آن انعقاد معاهده‌های ننگین گلستان و ترکمانچای، باز پای دشمن خارجی و استعمار به میان می‌آید و معلوم نیست مردم کجا رفته‌اند!
امروز نیز در پی خروج آمریکا از برجام شاهد آن هستیم که به‌جای اتکا به توان داخل، حمایت همه‌جانبه از تولید و صنعت داخلی و ایجاد همدلی بین مردم، همه تقصیرها را در درجه اول به گردن دشمن خارجی انداخته و به‌دنبال تسویه‌حساب با رقبای سیاسی خود می‌رویم.
وقت آن رسیده که جامعه واقعیت‌های ناشی از تحریم‌های بین‌المللی را بپذیرد و با کنارگذاشتن اختلاف‌نظرهای سیاسی، منافع ملی را در اولویت قرار داده و تمام‌قد در مقابل تحریم‌های ظالمانه بایستد.
اجرای چنین سیاستی مستلزم آن است که دوایر دولتی فرهنگ حاکم ارباب - رعیتی را کنار بگذارند و با همدلی و حمایت همه‌جانبه از تولید داخل این پیام را به فعالان اقتصادی برسانند که نه‌تنها در مقابل آنان نیستند، بلکه وظیفه ذاتی‌شان حمایت همه‌جانبه از تولید و صنعت است.
وقت آن رسیده که دیگر اجازه ندهیم چهار تا پنج میلیون فارغ‌التحصیل دانشگاهی از چرخه اقتصاد خارج بوده و نظاره‌گر باشند. ضروری است فرهنگ دیوان‌سالاری‌مان به‌گونه‌ای تغییر کند که یکایک کارمندان دولت خود را متعهد و مسئول بدانند که با حمایت تمام‌عیار از هرگونه فعالیت اقتصادی، شرایطی را فراهم آورند که همه جوانان کشور جایی بر سر سفره تولید داشته باشند. امروز شرایط کشور ایجاب می‌کند که کارمند دولت به‌جای اینکه طبق معمول جواب سلام ارباب رجوع را ندهد، با احترام تمام پس از انجام امور مربوطه، او را تا درِ خروجی بدرقه کند. از این طریق است که حس همکاری و مشارکت تقویت می‌شود و نهال توسعه و تولید، ایجاد اشتغال و در نهایت رشد اقتصادی به میوه می‌نشیند. حال این شرایط را مقایسه کنید با برخورد شبکه بانکی، ادارات دارایی و تأمین اجتماعی و نیز دوایر اجرای ثبت. در شرایطی که شبکه بانکی حتی از اعلام بدهی مشتری و نحوه محاسبه آن امتناع می‌کند، ادارات دارایی و تأمین اجتماعی هم خود را در جایگاه قاضی قرار داده و فراتر از قوانین جاری کشور می‌دانند، چگونه می‌توان انتظار داشت که بخش تولید کشور به فکر توسعه باشد.
در این نمایش غم‌انگیز، دوایر اجرای ثبت نیز آتش‌بیار معرکه شده‌اند و به کمک شبکه بانکی می‌آیند. با وجود اینکه ماده 15 اصلاحی عملیات بانکداری بدون ربا با صراحت اعلام می‌کند که همه قراردادها فقط درصورتی‌که در مفاد آن اختلافی نداشته باشند، لازم‌الاجرا است و ماده 199 آیین‌نامه اجرای اسناد رسمی نیز بر آن تأکید می‌کند، دوایر اجرای ثبت اسناد صرفا با درخواست بانک و با زیرپانهادن قوانین مربوطه، اقدام به صدور اجرائیه می‌کنند. در چنین فضایی چگونه می‌توان دم از حمایت از تولید زد و انتظار توسعه داشت. وقت آن رسیده که دولت به‌جای آنکه نقش اپوزیسیون را ایفا کند و به‌دنبال آن باشد که کاستی‌ها را به گردن دشمن خارجی و رقبای سیاسی خود بیندازد، فضای آرامی را ایجاد کند که تولید‌کننده داخلی احساس امنیت کرده و به فکر توسعه فعالیت اقتصادی باشد. قوه قضائیه نیز بهتر است اجازه ندهد که مسئولان دوایر اجرای اسناد پا را فراتر از قانون بگذارند و به اقدامات سلیقه‌ای خود مبنی بر کمک به شبکه بانکی ادامه دهند. بالاخره وقت آن رسیده که کمی انصاف داشته باشیم و به‌جای اینکه همه کاستی‌ها و مشکلات را ناشی از برجام و تحریم بدانیم، نیم‌نگاهی به خودمان بیندازیم و منصفانه قضاوت کنیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.