|

اعتماد دینی و اعتماد ملی

حسن هادی

بزرگ‌ترین توانایی، قابل‌اعتمادبودن است «کورت برگ وال، فیلسوف فقید اتریش»

یکی از مؤلفه‌های ثبات‌بخش در حکومت‌داری، آگاه‌سازی مردم از اتفاقات درون‌حکومتی است. یکی از شاخص‌های اصلی مردم‌سالاری دینی، شفافیت و پرهیز از احتجاب است. ساحت اعتماد در چنین جوامعی به‌مثابه قلب است در کالبد حکومت. درجه هیمنه مشروعیت در حکومت‌های دینی متأثر از درجه اعتمادی است که در آن جامعه نهادینه شده است. به نظر ابن‌خلدون: «در اخبار شرعی با علم به صحت صدور آنها، اعتماد حاصل می‌شود، اما در اخبار تاریخی، منطبق‌بودن با واقع ضرورت دارد». احتضار اعتماد در یک حکومت به معنی تلاشی اقتدار در همه ارکان آن است. استفاده از تلقیات و احتجاجات دینی و مذهبی در تعریف اعتماد، دامنه تفسیر این مفهوم اجتماعی را گسترش داده و آن را به مفهومی ماورایی و دور از دسترس توده‌ها بدل کرده است. کتمان حقایق و تعدد خاستگاه‌ها، گسل و تعارضات عقیدتی به ‌وجود می‌آورد.
تشتت آرا و عدم اعتقاد به مشورت که یکی از اصول اساسی مقبولیت است، زاییده مصلحت‌اندیشی و تفرق و تفسیر به رأی كساني است که مشق سیاست را به شیوه‌های خودساخته تبیین می‌کنند. اگر وحدت در نگرش و آشتی عقلانیت و هم‌اندیشی در جامعه دینی نباشد، هرگز مرکز ثقل این باورهای نامتجانس را نمی‌توان واکاوی کرد و تدبیر خردمدارانه بر آن اندیشید و به یکپارچگی مورد انتظار یک جامعه ایده‌آل دست پیدا کرد. تصلب در شریان تبیین مفاهیم به جدال با باورهای نواندیش و ذهن پویای جوانان رفته و آنها را به رویارویی شتاب‌زده و کورکورانه با برخی باورهای ارزشمند کشانده و وازدگی به‌ بارخواهد آورد. این میدان قربانگاه «اعتماد» است. در حکومت‌های دینی، اعتماد دینی شالوده اعتماد ملی و اعتماد ملی مألوف اعتماد دینی است. این دو لازم و ملزوم یکدیگر و تفکیک‌ناپذیرند. حکمرانان هیچ‌گاه خردورز اعتماد را به‌عنوان اکسیری حیات‌بخش دست‌کم نمی‌گیرند. اعتماد دینی و اعتماد ملی قرینه یکدیگر در کنشگاه سیاسی، اجتماعی و اقتصادی جامعه‌ای جنبش‌محورند. هر دو این مفاهیم فقط در کنار هم می‌توانند دگردیسی رو به پیشرفت را برای جامعه دین‌محور به ارمغان آورند. نواندیشی در پرتو اعتماد دینی و نگاهی حکیمانه به نقش اعتماد ملی در بزنگاه‌های سیاسی و اقتصادی، راه برون‌رفت از بحران‌های ویران‌ساز است. کتمان حقایق در گفتمان‌های مردمی، مردم‌گریزی و واهمه از آگاه‌سازی، مرگ «اعتماد» است که مردم به حیات و بودنش نیازمندند. مردم حق دارند که هم از مواهب دنیا بهره‌مند باشند و هم از موهبت معنویت و دین. اعتمادداشتن به دولتمردان و عالمان نیاز اصلی و اساسی مردم است و بدون آن زندگی سیاسی، هم برای مردم و هم برای صاحبان قدرت بس دشوار و ویران‌کننده است. نیاز مردم ایران، نان و آب و پول نیست، بلکه داشتن آرامش در پرتو اعتماد دینی و اعتماد ملی در یک کشور اسلامی است.

بزرگ‌ترین توانایی، قابل‌اعتمادبودن است «کورت برگ وال، فیلسوف فقید اتریش»

یکی از مؤلفه‌های ثبات‌بخش در حکومت‌داری، آگاه‌سازی مردم از اتفاقات درون‌حکومتی است. یکی از شاخص‌های اصلی مردم‌سالاری دینی، شفافیت و پرهیز از احتجاب است. ساحت اعتماد در چنین جوامعی به‌مثابه قلب است در کالبد حکومت. درجه هیمنه مشروعیت در حکومت‌های دینی متأثر از درجه اعتمادی است که در آن جامعه نهادینه شده است. به نظر ابن‌خلدون: «در اخبار شرعی با علم به صحت صدور آنها، اعتماد حاصل می‌شود، اما در اخبار تاریخی، منطبق‌بودن با واقع ضرورت دارد». احتضار اعتماد در یک حکومت به معنی تلاشی اقتدار در همه ارکان آن است. استفاده از تلقیات و احتجاجات دینی و مذهبی در تعریف اعتماد، دامنه تفسیر این مفهوم اجتماعی را گسترش داده و آن را به مفهومی ماورایی و دور از دسترس توده‌ها بدل کرده است. کتمان حقایق و تعدد خاستگاه‌ها، گسل و تعارضات عقیدتی به ‌وجود می‌آورد.
تشتت آرا و عدم اعتقاد به مشورت که یکی از اصول اساسی مقبولیت است، زاییده مصلحت‌اندیشی و تفرق و تفسیر به رأی كساني است که مشق سیاست را به شیوه‌های خودساخته تبیین می‌کنند. اگر وحدت در نگرش و آشتی عقلانیت و هم‌اندیشی در جامعه دینی نباشد، هرگز مرکز ثقل این باورهای نامتجانس را نمی‌توان واکاوی کرد و تدبیر خردمدارانه بر آن اندیشید و به یکپارچگی مورد انتظار یک جامعه ایده‌آل دست پیدا کرد. تصلب در شریان تبیین مفاهیم به جدال با باورهای نواندیش و ذهن پویای جوانان رفته و آنها را به رویارویی شتاب‌زده و کورکورانه با برخی باورهای ارزشمند کشانده و وازدگی به‌ بارخواهد آورد. این میدان قربانگاه «اعتماد» است. در حکومت‌های دینی، اعتماد دینی شالوده اعتماد ملی و اعتماد ملی مألوف اعتماد دینی است. این دو لازم و ملزوم یکدیگر و تفکیک‌ناپذیرند. حکمرانان هیچ‌گاه خردورز اعتماد را به‌عنوان اکسیری حیات‌بخش دست‌کم نمی‌گیرند. اعتماد دینی و اعتماد ملی قرینه یکدیگر در کنشگاه سیاسی، اجتماعی و اقتصادی جامعه‌ای جنبش‌محورند. هر دو این مفاهیم فقط در کنار هم می‌توانند دگردیسی رو به پیشرفت را برای جامعه دین‌محور به ارمغان آورند. نواندیشی در پرتو اعتماد دینی و نگاهی حکیمانه به نقش اعتماد ملی در بزنگاه‌های سیاسی و اقتصادی، راه برون‌رفت از بحران‌های ویران‌ساز است. کتمان حقایق در گفتمان‌های مردمی، مردم‌گریزی و واهمه از آگاه‌سازی، مرگ «اعتماد» است که مردم به حیات و بودنش نیازمندند. مردم حق دارند که هم از مواهب دنیا بهره‌مند باشند و هم از موهبت معنویت و دین. اعتمادداشتن به دولتمردان و عالمان نیاز اصلی و اساسی مردم است و بدون آن زندگی سیاسی، هم برای مردم و هم برای صاحبان قدرت بس دشوار و ویران‌کننده است. نیاز مردم ایران، نان و آب و پول نیست، بلکه داشتن آرامش در پرتو اعتماد دینی و اعتماد ملی در یک کشور اسلامی است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.