|

نیویورک، وضعیت یا روند؟

سیدعلی طباطبایی‌پناه

جهان امروز جهان واقعیات است و خیالات و اوهام در صورت‌بندی آن جایی ندارد. مگر ما می‌توانیم خیال و وهم خود را بر تن واقعیت بپوشانیم. اما قامت واقعیات با قدوقواره وقایع پوشیده می‌شود و نه با قامت وهم و خیال ما. سفر دکتر روحانی و تیم همراه به نیویورک را باید یک نقطه‌عطف در تاریخ 35ساله اخیر کشور دانست. سفر از آن جهت پراهمیت است که می‌توان آن را آغازی دوباره برای دیپلماسی دانست؛ دیپلماسی‌ای که واقعا دیپلماسی است و ماجراجویی، فردگرایی، ذهنی‌گرایی، شکل‌گرایی، عام‌گرایی و توده‌گرایی در آن جایی ندارد. دیپلماسی‌ای که اصول آن مبتنی بر تدبیر، تداوم، تعادل، تفاهم، تبادل و تکامل باید باشد و اگر هم مصافحه یا مذاکره‌ای میان آقایان روحانی و اوباما صورت گیرد، آن متفاوت‌تر به نظر می‌رسد ولی اصل مطلب جای دیگری نهفته است. اصل مطلب اینجاست که این سفر و مذاکره را یک وضعیت (situation) باید بدانیم یا یک روند (trend). تمایز و تفاوت این دو مفهوم می‌تواند ما را به پیش‌بینی آینده، درک عمیق‌تر و دقیق‌تر پیچیدگی‌های دیپلماسی، سویه تحولات و آن‌سوی وقایع رهنمون کند. اگر آغاز پرشور دیپلماسی در دولت تدبیر و امید یک وضعیت باشد، مطمئنا این وضعیت تداوم نخواهد داشت. حتی اگر شتاب درونی و برونی آن غیرعادی و فوق‌العاده به نظر برسد.
این سفر اگر فقط بیانگر یک وضعیت باشد یعنی که درخصوص آینده آن میان نخبگان کشور اجماع نشده و مراکز قدرت هنوز درخصوص شرایط موجود و مختصات آن به درک واحدی نرسیده‌اند، وضعیت یعنی این مذاکرات قابلیت تداوم ندارد، راهبردی نیست و تغییر در آینده را هدف نگرفته است. در حالی که اگر این سفر را یک روند یا آغازی بر یک روند بدانیم درک ما از واقعیات متفاوت خواهد شد.
اگر سفر روحانی به نیویورک با چنین دامنه‌ای در عرصه بین‌المللی، آغاز یک روند باشد، نشان می‌دهد که درک نخبگان کشور از شرایط موجود به یکدیگر نزدیک شده و شکل‌گیری اجماع بین آنها بسیار محتمل است. در این حالت تداوم، مولفه مهم این روز خواهد بود. این روند یعنی نگاه به دیپلماسی دکتر روحانی و سفر به نیویورک، راهبردی و بلندمدت است و آغازی بر یک راه است حتی اگر طولانی باشد. اما شما چه می‌اندیشید؟ دیپلماسی روحانی در نیویورک تنها یک وضعیت است یا آغاز یک روند؟ بزرگی می‌گوید جهت حرکت، بر خود حرکت تقدم دارد. اگر سخن پرمغز این بزرگ را بپذیریم، وضعیت دانستن سفر روحانی به نیویورک فقط آغاز یک حرکت به‌حساب می‌آید، در حالی که روندی پنداشتن این سفر به‌معنای اولویت‌دادن به جهت است. اگر سیاست را در عالی‌ترین مرتبه و شکل خود «تدبیر تداوم» تعریف کنیم، انتظار منطقی ما روندی‌پنداشتن این سفر است چرا که اگر فقط این سفر صرفنظر از «ملاقات‌ها، مصافحه‌ها و مذاکرات» یک وضعیت باشد، دیگر مستمر نخواهد بود و راهی طی نخواهد شد.
جهان امروز جهان واقعیات است و خیالات و اوهام در صورت‌بندی آن جایی ندارد. مگر ما می‌توانیم خیال و وهم خود را بر تن واقعیت بپوشانیم. اما قامت واقعیات با قدوقواره وقایع پوشیده می‌شود و نه با قامت وهم و خیال ما. سفر دکتر روحانی و تیم همراه به نیویورک را باید یک نقطه‌عطف در تاریخ 35ساله اخیر کشور دانست. سفر از آن جهت پراهمیت است که می‌توان آن را آغازی دوباره برای دیپلماسی دانست؛ دیپلماسی‌ای که واقعا دیپلماسی است و ماجراجویی، فردگرایی، ذهنی‌گرایی، شکل‌گرایی، عام‌گرایی و توده‌گرایی در آن جایی ندارد. دیپلماسی‌ای که اصول آن مبتنی بر تدبیر، تداوم، تعادل، تفاهم، تبادل و تکامل باید باشد و اگر هم مصافحه یا مذاکره‌ای میان آقایان روحانی و اوباما صورت گیرد، آن متفاوت‌تر به نظر می‌رسد ولی اصل مطلب جای دیگری نهفته است. اصل مطلب اینجاست که این سفر و مذاکره را یک وضعیت (situation) باید بدانیم یا یک روند (trend). تمایز و تفاوت این دو مفهوم می‌تواند ما را به پیش‌بینی آینده، درک عمیق‌تر و دقیق‌تر پیچیدگی‌های دیپلماسی، سویه تحولات و آن‌سوی وقایع رهنمون کند. اگر آغاز پرشور دیپلماسی در دولت تدبیر و امید یک وضعیت باشد، مطمئنا این وضعیت تداوم نخواهد داشت. حتی اگر شتاب درونی و برونی آن غیرعادی و فوق‌العاده به نظر برسد.
این سفر اگر فقط بیانگر یک وضعیت باشد یعنی که درخصوص آینده آن میان نخبگان کشور اجماع نشده و مراکز قدرت هنوز درخصوص شرایط موجود و مختصات آن به درک واحدی نرسیده‌اند، وضعیت یعنی این مذاکرات قابلیت تداوم ندارد، راهبردی نیست و تغییر در آینده را هدف نگرفته است. در حالی که اگر این سفر را یک روند یا آغازی بر یک روند بدانیم درک ما از واقعیات متفاوت خواهد شد.
اگر سفر روحانی به نیویورک با چنین دامنه‌ای در عرصه بین‌المللی، آغاز یک روند باشد، نشان می‌دهد که درک نخبگان کشور از شرایط موجود به یکدیگر نزدیک شده و شکل‌گیری اجماع بین آنها بسیار محتمل است. در این حالت تداوم، مولفه مهم این روز خواهد بود. این روند یعنی نگاه به دیپلماسی دکتر روحانی و سفر به نیویورک، راهبردی و بلندمدت است و آغازی بر یک راه است حتی اگر طولانی باشد. اما شما چه می‌اندیشید؟ دیپلماسی روحانی در نیویورک تنها یک وضعیت است یا آغاز یک روند؟ بزرگی می‌گوید جهت حرکت، بر خود حرکت تقدم دارد. اگر سخن پرمغز این بزرگ را بپذیریم، وضعیت دانستن سفر روحانی به نیویورک فقط آغاز یک حرکت به‌حساب می‌آید، در حالی که روندی پنداشتن این سفر به‌معنای اولویت‌دادن به جهت است. اگر سیاست را در عالی‌ترین مرتبه و شکل خود «تدبیر تداوم» تعریف کنیم، انتظار منطقی ما روندی‌پنداشتن این سفر است چرا که اگر فقط این سفر صرفنظر از «ملاقات‌ها، مصافحه‌ها و مذاکرات» یک وضعیت باشد، دیگر مستمر نخواهد بود و راهی طی نخواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.