|

از پشت عینک اوباما

کیهان برزگر

این روزها احتمال دست‌دادن یا ملاقات اتفاقی دکتر روحانی با باراک اوباما رییس‌جمهوری آمریکا به‌عنوان یک واقعه تاریخی یاد می‌شود. صرف‌نظر از جنبه رسانه‌ای این موضوع در اتصال آن به روابط ایران و آمریکا، چنین حرکتی باید از زاویه تقویت اقتدار ملت ایران در صحنه روابط بین‌المللی در نظر گرفته شود. این موضوع در جوامع ایران و آمریکا موافقان و مخالفان خود را دارد. در ایران، موافقان این اتفاق را برای نشان‌دادن گفتمان اعتدال و خواست ملت ایران برای تعامل با جامعه بین‌المللی از جمله آمریکا مهم می‌دانند. مخالفان هم اینگونه حرکت‌ها را نشانگر ضعف ایران و به‌طورکلی بی‌فایده می‌دانند که تاثیری بر عملکرد منفی آمریکا نسبت به کشورمان نخواهد داشت. همین‌گونه بحث‌ها در جامعه آمریکایی هم مطرح است. جالب است بدانیم اکنون که ایرانی‌ها به نوعی خواهان تعامل هستند، لایه‌های داخلی ساخت قدرت محافظه‌کار آمریکا در حوزه رسانه‌ها، روشنفکران و استراتژیست‌ها سعی می‌کنند که با بدبینی به موضوع بنگرند و اینگونه نشان دهند که اتفاقاتی از این قبیل تاثیر مثبتی بر عملکرد آمریکا در اعمال تحریم‌ها و تداوم فشار سیاسی علیه ایران نخواهد داشت. آنها به‌طور ضمنی می‌گویند که ایران باید رویکرد جدید خود در صحنه بین‌المللی را در عمل و نه صرفا رفتار نشان دهد. بنابراین اگر موضوع را از یک نگاه آمریکایی ببینیم، اوباما نیز در وضعیت سختی از لحاظ سیاست داخلی و سبک و سنگین‌کردن این موضوع دارد. باید توجه داشت که طرف آمریکایی هم استدلال می‌کند که در چند برهه تاریخی همانند موضوع «ایران کنترا» در اواسط دهه 1980، آمریکا سعی کرد به ایران نزدیک شود اما ایرانی‌ها به آنها پشت کردند. بنابراین بی‌اعتمادی در طرف آمریکایی هم به نوعی وجود دارد. در این شرایط، راضی‌شدن اوباما برای انجام این اتفاق به اصطلاح تاریخی، خود به معنای یک گام مثبت از سوی آمریکا برای اعتمادسازی با ایران و بالطبع جدی‌بودن در روند گفت‌وگوهای احتمالی است. این مساله خود از لحاظ معادلات سیاسی بین‌المللی حایزاهمیت زیادی است. مثلا پیام جدی برای متحدان منطقه‌ای آمریکا در جهان عرب و رژیم اسراییل نسبت به تقویت مواضع منطقه‌ای ایران دارد. همچنین می‌تواند روسیه و چین را به ایران نزدیک‌تر کند تا از مواضع گاها بینابینی و منفعلانه خود مثلا در مذاکرات هسته‌ای در قالب گروه 1+5 خارج شوند. به عبارت دیگر، این مساله خود می‌تواند به‌عنوان یک فرصت تلقی شود. در صورت چنین اتفاقی این مساله نه‌تنها از زاویه روابط دوجانبه ایران و آمریکا که البته پیچیدگی‌های خاص خود را دارد، بلکه از زاویه اقتدار ملت ایران در صحنه روابط بین‌المللی در نظر گرفته می‌شود. دکتر روحانی اکنون نماینده ملت ایران در سازمان ملل متحد است. ملاقات با سران کشورهای مهم دنیا و گفت‌وگو از «موضع برابر» به نوعی نمایانگر اقتدار ملت ایران در صحنه بین‌المللی است. همان‌گونه که ملاقات دکتر روحانی با پوتین رییس‌جمهور روسیه در کنفرانس اخیر شانگهای و مذاکره بر روی منافع مشترک دو کشور در منطقه و جهان نشان از اقتدار ملت ایران بود.
این روزها احتمال دست‌دادن یا ملاقات اتفاقی دکتر روحانی با باراک اوباما رییس‌جمهوری آمریکا به‌عنوان یک واقعه تاریخی یاد می‌شود. صرف‌نظر از جنبه رسانه‌ای این موضوع در اتصال آن به روابط ایران و آمریکا، چنین حرکتی باید از زاویه تقویت اقتدار ملت ایران در صحنه روابط بین‌المللی در نظر گرفته شود. این موضوع در جوامع ایران و آمریکا موافقان و مخالفان خود را دارد. در ایران، موافقان این اتفاق را برای نشان‌دادن گفتمان اعتدال و خواست ملت ایران برای تعامل با جامعه بین‌المللی از جمله آمریکا مهم می‌دانند. مخالفان هم اینگونه حرکت‌ها را نشانگر ضعف ایران و به‌طورکلی بی‌فایده می‌دانند که تاثیری بر عملکرد منفی آمریکا نسبت به کشورمان نخواهد داشت. همین‌گونه بحث‌ها در جامعه آمریکایی هم مطرح است. جالب است بدانیم اکنون که ایرانی‌ها به نوعی خواهان تعامل هستند، لایه‌های داخلی ساخت قدرت محافظه‌کار آمریکا در حوزه رسانه‌ها، روشنفکران و استراتژیست‌ها سعی می‌کنند که با بدبینی به موضوع بنگرند و اینگونه نشان دهند که اتفاقاتی از این قبیل تاثیر مثبتی بر عملکرد آمریکا در اعمال تحریم‌ها و تداوم فشار سیاسی علیه ایران نخواهد داشت. آنها به‌طور ضمنی می‌گویند که ایران باید رویکرد جدید خود در صحنه بین‌المللی را در عمل و نه صرفا رفتار نشان دهد. بنابراین اگر موضوع را از یک نگاه آمریکایی ببینیم، اوباما نیز در وضعیت سختی از لحاظ سیاست داخلی و سبک و سنگین‌کردن این موضوع دارد. باید توجه داشت که طرف آمریکایی هم استدلال می‌کند که در چند برهه تاریخی همانند موضوع «ایران کنترا» در اواسط دهه 1980، آمریکا سعی کرد به ایران نزدیک شود اما ایرانی‌ها به آنها پشت کردند. بنابراین بی‌اعتمادی در طرف آمریکایی هم به نوعی وجود دارد. در این شرایط، راضی‌شدن اوباما برای انجام این اتفاق به اصطلاح تاریخی، خود به معنای یک گام مثبت از سوی آمریکا برای اعتمادسازی با ایران و بالطبع جدی‌بودن در روند گفت‌وگوهای احتمالی است. این مساله خود از لحاظ معادلات سیاسی بین‌المللی حایزاهمیت زیادی است. مثلا پیام جدی برای متحدان منطقه‌ای آمریکا در جهان عرب و رژیم اسراییل نسبت به تقویت مواضع منطقه‌ای ایران دارد. همچنین می‌تواند روسیه و چین را به ایران نزدیک‌تر کند تا از مواضع گاها بینابینی و منفعلانه خود مثلا در مذاکرات هسته‌ای در قالب گروه 1+5 خارج شوند. به عبارت دیگر، این مساله خود می‌تواند به‌عنوان یک فرصت تلقی شود. در صورت چنین اتفاقی این مساله نه‌تنها از زاویه روابط دوجانبه ایران و آمریکا که البته پیچیدگی‌های خاص خود را دارد، بلکه از زاویه اقتدار ملت ایران در صحنه روابط بین‌المللی در نظر گرفته می‌شود. دکتر روحانی اکنون نماینده ملت ایران در سازمان ملل متحد است. ملاقات با سران کشورهای مهم دنیا و گفت‌وگو از «موضع برابر» به نوعی نمایانگر اقتدار ملت ایران در صحنه بین‌المللی است. همان‌گونه که ملاقات دکتر روحانی با پوتین رییس‌جمهور روسیه در کنفرانس اخیر شانگهای و مذاکره بر روی منافع مشترک دو کشور در منطقه و جهان نشان از اقتدار ملت ایران بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.