پیشنهاد تشکیل «سازمان ملی ارتباطات و اطلاعرسانی کشور»
پایانی بر چالش ارتباطات
محمدرضا رستمی . مشاور ارتباطات کاربردی
بحران ارتباطات در عصری که ارتباطات بهعنوان قدرت اصلی در جهان شناخته میشود، بزرگترین چالش دولت ایران بهشمار میرود چراکه از منبع اصلی قدرت در نازلترین و غیرحرفهایترین حالت برخوردار است. چالش ارتباطات در ایران تمامی ابعاد و ساختارهای کشور را از سطح خرد (خانواده)، سطح متوسط (سازمانی و شهری) و سطح کلان (دولت، قوای سهگانه، ارتباطات ملی و بینالمللی) دربرگرفته است. شاید این سوال مطرح شود که با توسعه فناوریهای ارتباطی و زیرساختهای مخابراتی در کشور، از کدام بحران صحبت میشود؟ ممکن است باز هم گزارشهای آمارهای استفاده از اینترنت، موبایل، خدمات الکترونیکی در کشور و... ارایه شود تا اثبات کند نهتنها با بحران ارتباطات مواجه نیستیم بلکه از بسیاری از کشورها نیز پیشتاز هستیم. اما با نگاه نقادانه و عمیق، بحران بزرگ ارتباطات در ایران خودنمایی میکند و آن چیزی نیست جز «حاکمیت نگرش سختافزاری بهجای نرمافزاری به ارتباطات». منظور از نگرش سخت بهجای نرم، توسعه یکسویه منابع سختافزاری و زیرساختهای ارتباطی در بیتوجهی به توسعه منابع نرمافزاری و محتوایی ارتباطات در کشور است. شواهد فراوانی از این یکسویهنگری در توسعه
سختافزاری ارتباطات وجود دارد که به دو مورد از آنها اشاره میشود.
توسعه منابع انسانی در بخش تکنولوژیهای ارتباطی جدی گرفته شده است اما در بخش نرمافزاری و محتوایی هیچ سیاست و برنامهای در اینخصوص در کشور مطرح نشده است. در حالی که فنسالاری و تکنولوژی تجدد و مدرن شدن را در کشور فراهم آورده است اما از تمدن و فرهنگ آن خبری در میان نیست. بیتوجهی به حوزه فرهنگی ارتباطات سببشده تا شتاب تکنولوژی اعم از موبایل، اینترنت، ماهواره و ... به رشد سریع بحرانهای ارتباطی در سطح خانواده، سازمان، شهر، کشور و روابط خارجی منجرشود. بهطوری که طلاق و آسیبهای خانوادگی افزایش چشمگیر یافته، عملکرد کیفی نیروی انسانی در سازمانها دچار مساله شده، آسیبهای اجتماعی متنوع و متکثر شده، ارتباط مردم با دولت و دولت با مردم در ابتداییترین حالت باقی مانده، آگاهی از حقوق و مسوولیت شهروندی در سطح ملی و در سطح سازمانی معطل مانده، ارتباطات فرهنگی و بین فرهنگی پرمساله شده، ارتباطات سیاسی غیراخلاقی رواج یافته، روابط ملی خارج از عرف سیاسی-اجتماعی رفته و روابط بینالمللی پرخطر شده است. همه این موارد بدون تردید از بیاهمیت قلمداد شدن بخش «نرمافزاری و محتوایی» ارتباطات در کشور ناشی میشود.
توسعه ساختارهای سازمانی قدرتمند در بخش سختافزاری ارتباطات در سطح ملی و وزارتخانهها و سازمانهای دولتی بسیار چشمگیر بوده است بهطوریکه معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و شورایعالی مجازی و سایر نهادهای فناوری در سطح ملی با اعتبار و جایگاه سیاستگذاری و اجرایی بالایی در حال فعالیت هستند. همچنین در تمامی وزارتخانهها و سازمانها معاونت موثر فناوری تشکیل شده است. این در حالی است که برای توسعه ساختارهای سازمانی قدرتمند در بخش نرمافزاری و محتوایی اقدام موثری صورت نگرفته است. این به آن معناست که انسان و منابع انسانی، محتوا و اندیشه، فرهنگ و تمدن در سیاستگذاریهای کشور جایگاهی حداقلی داشته و ارزش و بهای سرمایههای انسانی و سرمایههای اجتماعی که برآمده از قدرت نرمافزاری و محتوایی ارتباطات است، ناچیز قلمداد میشود. بدون تردید دولت تدبیر و امید با نگاه اعتدالی باید به توسعه موزون و متعادل در بخش فرهنگی و محتوایی ارتباطات بپردازد تا بحران ارتباطی فراگیر در کشور را کنترل کند. راهکار پیشنهادی نویسنده تشکیل نهاد ملی جدیدی با عنوان «سازمان ملی ارتباطات و اطلاعرسانی کشور» است تا در
سطح معاونت رییسجمهور و وزارتخانهها با تامین نیروی انسانی حرفهای و بودجه متناسب فعالیت کند.
بحران ارتباطات در عصری که ارتباطات بهعنوان قدرت اصلی در جهان شناخته میشود، بزرگترین چالش دولت ایران بهشمار میرود چراکه از منبع اصلی قدرت در نازلترین و غیرحرفهایترین حالت برخوردار است. چالش ارتباطات در ایران تمامی ابعاد و ساختارهای کشور را از سطح خرد (خانواده)، سطح متوسط (سازمانی و شهری) و سطح کلان (دولت، قوای سهگانه، ارتباطات ملی و بینالمللی) دربرگرفته است. شاید این سوال مطرح شود که با توسعه فناوریهای ارتباطی و زیرساختهای مخابراتی در کشور، از کدام بحران صحبت میشود؟ ممکن است باز هم گزارشهای آمارهای استفاده از اینترنت، موبایل، خدمات الکترونیکی در کشور و... ارایه شود تا اثبات کند نهتنها با بحران ارتباطات مواجه نیستیم بلکه از بسیاری از کشورها نیز پیشتاز هستیم. اما با نگاه نقادانه و عمیق، بحران بزرگ ارتباطات در ایران خودنمایی میکند و آن چیزی نیست جز «حاکمیت نگرش سختافزاری بهجای نرمافزاری به ارتباطات». منظور از نگرش سخت بهجای نرم، توسعه یکسویه منابع سختافزاری و زیرساختهای ارتباطی در بیتوجهی به توسعه منابع نرمافزاری و محتوایی ارتباطات در کشور است. شواهد فراوانی از این یکسویهنگری در توسعه
سختافزاری ارتباطات وجود دارد که به دو مورد از آنها اشاره میشود.
توسعه منابع انسانی در بخش تکنولوژیهای ارتباطی جدی گرفته شده است اما در بخش نرمافزاری و محتوایی هیچ سیاست و برنامهای در اینخصوص در کشور مطرح نشده است. در حالی که فنسالاری و تکنولوژی تجدد و مدرن شدن را در کشور فراهم آورده است اما از تمدن و فرهنگ آن خبری در میان نیست. بیتوجهی به حوزه فرهنگی ارتباطات سببشده تا شتاب تکنولوژی اعم از موبایل، اینترنت، ماهواره و ... به رشد سریع بحرانهای ارتباطی در سطح خانواده، سازمان، شهر، کشور و روابط خارجی منجرشود. بهطوری که طلاق و آسیبهای خانوادگی افزایش چشمگیر یافته، عملکرد کیفی نیروی انسانی در سازمانها دچار مساله شده، آسیبهای اجتماعی متنوع و متکثر شده، ارتباط مردم با دولت و دولت با مردم در ابتداییترین حالت باقی مانده، آگاهی از حقوق و مسوولیت شهروندی در سطح ملی و در سطح سازمانی معطل مانده، ارتباطات فرهنگی و بین فرهنگی پرمساله شده، ارتباطات سیاسی غیراخلاقی رواج یافته، روابط ملی خارج از عرف سیاسی-اجتماعی رفته و روابط بینالمللی پرخطر شده است. همه این موارد بدون تردید از بیاهمیت قلمداد شدن بخش «نرمافزاری و محتوایی» ارتباطات در کشور ناشی میشود.
توسعه ساختارهای سازمانی قدرتمند در بخش سختافزاری ارتباطات در سطح ملی و وزارتخانهها و سازمانهای دولتی بسیار چشمگیر بوده است بهطوریکه معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و شورایعالی مجازی و سایر نهادهای فناوری در سطح ملی با اعتبار و جایگاه سیاستگذاری و اجرایی بالایی در حال فعالیت هستند. همچنین در تمامی وزارتخانهها و سازمانها معاونت موثر فناوری تشکیل شده است. این در حالی است که برای توسعه ساختارهای سازمانی قدرتمند در بخش نرمافزاری و محتوایی اقدام موثری صورت نگرفته است. این به آن معناست که انسان و منابع انسانی، محتوا و اندیشه، فرهنگ و تمدن در سیاستگذاریهای کشور جایگاهی حداقلی داشته و ارزش و بهای سرمایههای انسانی و سرمایههای اجتماعی که برآمده از قدرت نرمافزاری و محتوایی ارتباطات است، ناچیز قلمداد میشود. بدون تردید دولت تدبیر و امید با نگاه اعتدالی باید به توسعه موزون و متعادل در بخش فرهنگی و محتوایی ارتباطات بپردازد تا بحران ارتباطی فراگیر در کشور را کنترل کند. راهکار پیشنهادی نویسنده تشکیل نهاد ملی جدیدی با عنوان «سازمان ملی ارتباطات و اطلاعرسانی کشور» است تا در
سطح معاونت رییسجمهور و وزارتخانهها با تامین نیروی انسانی حرفهای و بودجه متناسب فعالیت کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.