|

«کود یارانه‌ای» کشاورزان تحویل نشد، صادر شد

«کود یارانه‌ای» کشاورزان تحویل نشد، صادر شد
شرق: سود نهفته در صادرات کودشیمیایی، شرکت «خدمات حمایتی کشاورزی» را به دورزدن کشاورزان ترغیب کرده است. این شرکت به بهانه تامین نیاز کشاورزان، کودشیمیایی را به صورت یارانه‌ای از صنایع پتروشیمی خریداری کرده اما به جای توزیع بین تولیدکنندگان مبادرت به صادرات این محصول با قیمت‌های آزاد می‌کند. درحالی که نیاز سالانه کشاورزان به کودشیمیایی 5/1‌میلیون‌تن عنوان می‌شود اما صنایع پتروشیمی اعلام کرد که سال گذشته شرکت خدمات حمایتی دو برابر این میزان کود دریافت کرده است. محمد زیار یکی از مسوولان صنایع پتروشیمی با انتقاد از تخلفاتی که در این شرکت زیرمجموعه وزارت جهادکشاورزی صورت می‌گیرد تاکید می‌کند: «شرکت خدمات حمایتی حتی هزینه کودهای خریداری‌کرده از پتروشیمی را هم پرداخت نکرده و تاکنون 750‌میلیاردتومان از محل خرید این محصول به پتروشیمی بدهکار است.» در واقع، مطالبات پتروشیمی‌ها از شرکت خدمات حمایتی کشاورزان پرداخت نشده، مساله مهم دیگر نرسیدن این نهاده‌ها به کشاورزان است.
کود غیریارانه‌ای هم به کشاورزان نرسید
به گفته محمد زیار رییس سابق دفتر صنایع تکمیلی شرکت ملی صنایع پتروشیمی سال گذشته هر کیسه کود اوره به نرخ 17‌هزارتومان از مجتمع‌های پتروشیمی خریداری شده و قرار بود هر کیسه 20‌هزارتومان به دست کشاورز برسد؛ این در حالی است که در حال حاضر هر کیسه کود اوره با قیمت 35‌هزارتومان هم به دست کشاورز نمی‌رسد.
با وجود آنکه تولید کود اوره از طرف شرکت ملی صنایع پتروشیمی 2/4میلیون‌تن در سال ذکر شده و نیاز به این نهاده نیز از طرف وزارت جهادکشاورزی دو‌میلیون‌تن در سال عنوان شده است؛ اما کماکان کشاورزان برای تامین نهاده موردنیاز خود پشت درهای بسته مانده‌اند و همه اینها در شرایطی است که مجلس پتروشیمی را برای عدم‌تامین کود موردنیاز کشاورزان مقصر دانسته است. همچنین وزارت جهاد به‌جای حل ریشه‌ای مساله مشکل را در تغییر پتروشیمی‌های فروشنده دیده است. زیار می‌گوید: «وزارت جهادکشاورزی درخواست می‌کند که محل تامین کود اوره به‌جای پتروشیمی پردیس، از پتروشیمی‌های شیراز و خراسان تامین شود تا هزینه حمل و نقل این بخش نیز به حداقل برسد اما باز هم کود اوره به راحتی به دست کشاورز نمی‌رسد.»
رد معضلات کودی کشاورزان
در جریان تلاطم ایجادشده در بازار کود اما مدیرعامل «شرکت خدمات حمایتی» از وجود آرامش در این بازار سخن می‌گوید. او همچنین اذعان می‌کند: «قیمت کود همچنان تک‌نرخی است و خبرهای منتشر شده درخصوص دو نرخی‌شدن قیمت‌ها صحت ندارد.» به اعتقاد او تاخیر و تقدم در پرداخت یارانه‌ها مشکلی در توزیع و تحویل کودهای شیمیایی به کشاورزان ایجاد نمی‌کند. مسوولان این شرکت معتقدند نیاز بخش کشاورزی به کودشیمیایی حدود سه‌میلیون‌تن در سال است که از این میزان، دو‌میلیون‌وصد‌هزارتن کودهای شیمیایی حاصل تولید داخل است و در حدود 500 تا 600‌هزارتن را از سوی کشورهای دیگر وارد می‌کنیم. بر این اساس 80درصد نیاز کودهای شیمیایی توسط تولیدات داخلی تامین شده و تنها 20درصد آن را از طریق واردات در اختیار کشاورز قرار می‌دهیم.
کود بورسی شد!
با وجود تاکید بر نبود مشکل در توزیع این نهاده اما اظهارات حجتی وزیرجهاد و تاکید او بر حل مشکلات کشاورزان در زمینه تامین کودشیمیایی نشان از ضعف‌هایی در سیستم توزیع این نهاده دارد. همان‌طور که رییس مرکز کشاورزان خبره هم می‌گوید: افزایش قیمت‌ها که به‌دنبال حذف یارانه‌ها اتفاق افتاد؛ شرکت‌های توزیع‌کننده را وادار کرد به جای عرضه کودهای شیمیایی به کشاورزان این محصولات را با قیمت‌های بالاتر در بورس عرضه ‌کنند.
کودهای زیستی یارانه نگرفت
معضلات کودی گویا در بخش کودهای آلی و زیستی هم وجود دارد. گویا سال گذشته دولت وقت با وجود کمبود کود در بازار از اعطای یارانه به کود آلی و زیستی هم خودداری کرده و تنها یارانه کودشیمیایی دستور پرداخت گرفته است. یارانه پرداختی به کودهای شیمیایی در سال گذشته 560‌میلیاردتومان تعیین شده بود حال آنکه به‌رغم تاکید قانون برنامه پنجم و قانون افزایش بهره‌وری، تکلیف دولت برای تخصیص 10درصد از یارانه کودشیمیایی به کود زیستی در سه سال گذشته محقق نشده است. در چنین شرایطی که کشاورزان وابستگی شدیدی به کودهای شیمیایی داشته و بدون استفاده از آن تولیدی نخواهند داشت؛ شرکت‌های خدمات حمایتی عرضه این کودها را به کشاورزان به درستی انجام نمی‌دهند. با توجه به نهادینه‌شدن استفاده از کودهای شیمیایی در ایران، ورود کودهای زیستی به عرصه کشاورزی نیازمند حمایت‌های دولتی و فعالیت‌های ترویجی گسترده است اما نه تنها وزارت جهادکشاورزی در این زمینه هیچ اقدام موثری انجام نداده بلکه بخشی از یارانه کودهای شیمیایی که باید طبق قانون به کودهای زیستی تعلق بگیرد نیز در اختیار تولیدکنندگان این نهاده قرار نگرفته است. در حال حاضر کودهای زیستی تولیدشده در ایران به خارج از کشور صادر می‌شوند و کشاورزان ایرانی با نحوه استفاده از این کودها کمترین آشنایی را دارند. به گفته سیدمحمد آستانه، مدیر اجرایی انجمن صنفی تولیدکنندگان فرآورده‌های آلی و زیستی کشاورزی، طبق بند ز ماده 143 قانون برنامه پنجم، باید 10درصد از یارانه کودهای شیمیایی در راستای تولید محصول سالم به کودهای آلی و زیستی تعلق گیرد. وی می‌افزاید: متاسفانه به‌رغم تاکید قانون برنامه پنجم، قانون افزایش بهره‌وری در بخش کشاورزی و تصریح در ابلاغیه‌های نماینده ویژه رییس‌جمهور طی سه‌سال گذشته درباره اختصاص یارانه به کودهای آلی و زیستی، تاکنون این مهم محقق نشده است. مدیر اجرایی انجمن صنفی تولیدکنندگان فرآورده‌های آلی و زیستی کشاورزی اذعان می‌دارد: سال قبل ۵۶۰هزار‌میلیاردتومان به کودهای شیمیایی اختصاص یافت و ۵۰۰هزار‌میلیون‌تومان هم هزینه توزیع آن بود. آستانه، مهم‌ترین دلیل عدم‌پرداخت یارانه به کودهای آلی و زیستی را ایمان‌نیاوردن مسوولان وزارت جهادکشاورزی به مخاطرات کودهای شیمیایی می‌داند. حسین صفایی مدیرکل دفتر امور زیربنایی مرکز پژوهش‌های مجلس بر تجدید نظر درباره مصرف کودهای شیمیایی در ایران تاکید دارد. وی می‌گوید: متاسفانه سه، چهار دهه است که رفتار کشاورزان بر استفاده از کودشیمیایی شکل گرفته و تغییر این شرایط با مقاومت مواجه می‌شود. صفایی می‌گوید: کنترل مصرف کودهای شیمیایی و توسعه استفاده از کودهای آلی و زیستی معطوف به سلامت مردم است و باید هرچه سریع‌تر اجرایی شود. وی در پاسخ به عدم‌پرداخت یارانه به کودهای زیستی به‌رغم وجود مصوبات قانونی، اظهار کرد: پیگیری اجرای این قانون یک ضرورت است و وزارت جهادکشاورزی ناگزیر است آن را اجرا کند.
در شرایط فعلی، کودهای زیستی که به‌وسیله بیش از صدشرکت در ایران تولید می‌شود به جای مصرف در بخش کشاورزی به خارج از ایران صادر می‌شود. مردم ایران غذای ناسالم مصرف می‌کنند و منابع کشور برای تولید کودهای زیستی و صادرات آن به‌منظور تولید غذای سالم مردم سایر نقاط جهان صرف می‌شود و در مقابل مسوولان بخش کشاورزی به دلیل نداشتن جسارت ورود به عرصه‌های جدید، در برابر مصرف بیش از حد کودهای شیمیایی سکوت اختیار کرده و فقط به تبلیغ برای مصرف محصول سالم بسنده می‌کنند.
شرق: سود نهفته در صادرات کودشیمیایی، شرکت «خدمات حمایتی کشاورزی» را به دورزدن کشاورزان ترغیب کرده است. این شرکت به بهانه تامین نیاز کشاورزان، کودشیمیایی را به صورت یارانه‌ای از صنایع پتروشیمی خریداری کرده اما به جای توزیع بین تولیدکنندگان مبادرت به صادرات این محصول با قیمت‌های آزاد می‌کند. درحالی که نیاز سالانه کشاورزان به کودشیمیایی 5/1‌میلیون‌تن عنوان می‌شود اما صنایع پتروشیمی اعلام کرد که سال گذشته شرکت خدمات حمایتی دو برابر این میزان کود دریافت کرده است. محمد زیار یکی از مسوولان صنایع پتروشیمی با انتقاد از تخلفاتی که در این شرکت زیرمجموعه وزارت جهادکشاورزی صورت می‌گیرد تاکید می‌کند: «شرکت خدمات حمایتی حتی هزینه کودهای خریداری‌کرده از پتروشیمی را هم پرداخت نکرده و تاکنون 750‌میلیاردتومان از محل خرید این محصول به پتروشیمی بدهکار است.» در واقع، مطالبات پتروشیمی‌ها از شرکت خدمات حمایتی کشاورزان پرداخت نشده، مساله مهم دیگر نرسیدن این نهاده‌ها به کشاورزان است.
کود غیریارانه‌ای هم به کشاورزان نرسید
به گفته محمد زیار رییس سابق دفتر صنایع تکمیلی شرکت ملی صنایع پتروشیمی سال گذشته هر کیسه کود اوره به نرخ 17‌هزارتومان از مجتمع‌های پتروشیمی خریداری شده و قرار بود هر کیسه 20‌هزارتومان به دست کشاورز برسد؛ این در حالی است که در حال حاضر هر کیسه کود اوره با قیمت 35‌هزارتومان هم به دست کشاورز نمی‌رسد.
با وجود آنکه تولید کود اوره از طرف شرکت ملی صنایع پتروشیمی 2/4میلیون‌تن در سال ذکر شده و نیاز به این نهاده نیز از طرف وزارت جهادکشاورزی دو‌میلیون‌تن در سال عنوان شده است؛ اما کماکان کشاورزان برای تامین نهاده موردنیاز خود پشت درهای بسته مانده‌اند و همه اینها در شرایطی است که مجلس پتروشیمی را برای عدم‌تامین کود موردنیاز کشاورزان مقصر دانسته است. همچنین وزارت جهاد به‌جای حل ریشه‌ای مساله مشکل را در تغییر پتروشیمی‌های فروشنده دیده است. زیار می‌گوید: «وزارت جهادکشاورزی درخواست می‌کند که محل تامین کود اوره به‌جای پتروشیمی پردیس، از پتروشیمی‌های شیراز و خراسان تامین شود تا هزینه حمل و نقل این بخش نیز به حداقل برسد اما باز هم کود اوره به راحتی به دست کشاورز نمی‌رسد.»
رد معضلات کودی کشاورزان
در جریان تلاطم ایجادشده در بازار کود اما مدیرعامل «شرکت خدمات حمایتی» از وجود آرامش در این بازار سخن می‌گوید. او همچنین اذعان می‌کند: «قیمت کود همچنان تک‌نرخی است و خبرهای منتشر شده درخصوص دو نرخی‌شدن قیمت‌ها صحت ندارد.» به اعتقاد او تاخیر و تقدم در پرداخت یارانه‌ها مشکلی در توزیع و تحویل کودهای شیمیایی به کشاورزان ایجاد نمی‌کند. مسوولان این شرکت معتقدند نیاز بخش کشاورزی به کودشیمیایی حدود سه‌میلیون‌تن در سال است که از این میزان، دو‌میلیون‌وصد‌هزارتن کودهای شیمیایی حاصل تولید داخل است و در حدود 500 تا 600‌هزارتن را از سوی کشورهای دیگر وارد می‌کنیم. بر این اساس 80درصد نیاز کودهای شیمیایی توسط تولیدات داخلی تامین شده و تنها 20درصد آن را از طریق واردات در اختیار کشاورز قرار می‌دهیم.
کود بورسی شد!
با وجود تاکید بر نبود مشکل در توزیع این نهاده اما اظهارات حجتی وزیرجهاد و تاکید او بر حل مشکلات کشاورزان در زمینه تامین کودشیمیایی نشان از ضعف‌هایی در سیستم توزیع این نهاده دارد. همان‌طور که رییس مرکز کشاورزان خبره هم می‌گوید: افزایش قیمت‌ها که به‌دنبال حذف یارانه‌ها اتفاق افتاد؛ شرکت‌های توزیع‌کننده را وادار کرد به جای عرضه کودهای شیمیایی به کشاورزان این محصولات را با قیمت‌های بالاتر در بورس عرضه ‌کنند.
کودهای زیستی یارانه نگرفت
معضلات کودی گویا در بخش کودهای آلی و زیستی هم وجود دارد. گویا سال گذشته دولت وقت با وجود کمبود کود در بازار از اعطای یارانه به کود آلی و زیستی هم خودداری کرده و تنها یارانه کودشیمیایی دستور پرداخت گرفته است. یارانه پرداختی به کودهای شیمیایی در سال گذشته 560‌میلیاردتومان تعیین شده بود حال آنکه به‌رغم تاکید قانون برنامه پنجم و قانون افزایش بهره‌وری، تکلیف دولت برای تخصیص 10درصد از یارانه کودشیمیایی به کود زیستی در سه سال گذشته محقق نشده است. در چنین شرایطی که کشاورزان وابستگی شدیدی به کودهای شیمیایی داشته و بدون استفاده از آن تولیدی نخواهند داشت؛ شرکت‌های خدمات حمایتی عرضه این کودها را به کشاورزان به درستی انجام نمی‌دهند. با توجه به نهادینه‌شدن استفاده از کودهای شیمیایی در ایران، ورود کودهای زیستی به عرصه کشاورزی نیازمند حمایت‌های دولتی و فعالیت‌های ترویجی گسترده است اما نه تنها وزارت جهادکشاورزی در این زمینه هیچ اقدام موثری انجام نداده بلکه بخشی از یارانه کودهای شیمیایی که باید طبق قانون به کودهای زیستی تعلق بگیرد نیز در اختیار تولیدکنندگان این نهاده قرار نگرفته است. در حال حاضر کودهای زیستی تولیدشده در ایران به خارج از کشور صادر می‌شوند و کشاورزان ایرانی با نحوه استفاده از این کودها کمترین آشنایی را دارند. به گفته سیدمحمد آستانه، مدیر اجرایی انجمن صنفی تولیدکنندگان فرآورده‌های آلی و زیستی کشاورزی، طبق بند ز ماده 143 قانون برنامه پنجم، باید 10درصد از یارانه کودهای شیمیایی در راستای تولید محصول سالم به کودهای آلی و زیستی تعلق گیرد. وی می‌افزاید: متاسفانه به‌رغم تاکید قانون برنامه پنجم، قانون افزایش بهره‌وری در بخش کشاورزی و تصریح در ابلاغیه‌های نماینده ویژه رییس‌جمهور طی سه‌سال گذشته درباره اختصاص یارانه به کودهای آلی و زیستی، تاکنون این مهم محقق نشده است. مدیر اجرایی انجمن صنفی تولیدکنندگان فرآورده‌های آلی و زیستی کشاورزی اذعان می‌دارد: سال قبل ۵۶۰هزار‌میلیاردتومان به کودهای شیمیایی اختصاص یافت و ۵۰۰هزار‌میلیون‌تومان هم هزینه توزیع آن بود. آستانه، مهم‌ترین دلیل عدم‌پرداخت یارانه به کودهای آلی و زیستی را ایمان‌نیاوردن مسوولان وزارت جهادکشاورزی به مخاطرات کودهای شیمیایی می‌داند. حسین صفایی مدیرکل دفتر امور زیربنایی مرکز پژوهش‌های مجلس بر تجدید نظر درباره مصرف کودهای شیمیایی در ایران تاکید دارد. وی می‌گوید: متاسفانه سه، چهار دهه است که رفتار کشاورزان بر استفاده از کودشیمیایی شکل گرفته و تغییر این شرایط با مقاومت مواجه می‌شود. صفایی می‌گوید: کنترل مصرف کودهای شیمیایی و توسعه استفاده از کودهای آلی و زیستی معطوف به سلامت مردم است و باید هرچه سریع‌تر اجرایی شود. وی در پاسخ به عدم‌پرداخت یارانه به کودهای زیستی به‌رغم وجود مصوبات قانونی، اظهار کرد: پیگیری اجرای این قانون یک ضرورت است و وزارت جهادکشاورزی ناگزیر است آن را اجرا کند.
در شرایط فعلی، کودهای زیستی که به‌وسیله بیش از صدشرکت در ایران تولید می‌شود به جای مصرف در بخش کشاورزی به خارج از ایران صادر می‌شود. مردم ایران غذای ناسالم مصرف می‌کنند و منابع کشور برای تولید کودهای زیستی و صادرات آن به‌منظور تولید غذای سالم مردم سایر نقاط جهان صرف می‌شود و در مقابل مسوولان بخش کشاورزی به دلیل نداشتن جسارت ورود به عرصه‌های جدید، در برابر مصرف بیش از حد کودهای شیمیایی سکوت اختیار کرده و فقط به تبلیغ برای مصرف محصول سالم بسنده می‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.