عبور از تنگه بُسفر
صبا زوارهای
از صبح که از خواب بیدار شدهام، تمام مدت در ذهنم دارم کلنجار میروم که چطور به سین، همسفر جدید بگویم که باید فردا استانبول را به سمت تهران ترک کنم. گفتنش هردویمان را پکر میکند. برایش توضیح میدهم که برنامه سفر از لندن تا تهران بوده و حالا دیگر موقع رسیدن به تهران است. این چیزی که میانمان شکل گرفته اما، انگار فضای میانمان را کشسانی کرده و حالا دورشدن از هم را تا حدی سخت کرده است. کمی به فکر فرو میرود و بعد چهرهاش باز میشود و میگوید که او هم با من به ایران میآید. گل از گلم میشکفد که حالا ماجراجوییمان را به داخل مرزهای ایران هم خواهیم کشاند. با این فکر بهدنبال بلیتهایمان راهی محله آکسارای (Aksaray) میشویم. محلهای که پر از آژانسهای مسافرتی ایرانی است و بر در و دیوارش همهچیز به فارسی نوشته شدهاست. از آنجا پیاده، راه را به سوی بناهای معروف و بازار بزرگ استانبول پیش میگیریم. در ایاصوفیه که حدود هزار سال کلیسای ارتدکس بوده و بعد حدود 500سال مسجد مسلمانان، در مسجد سلطان احمد، میان گنبدهای متعدد تخت کوچک و بزرگ و منارهای باریک و بلند، در شهری که کاملا غریبهام، راهنمای کسی دیگر میشوم. برای سین
از فرهنگ اسلامی میگویم و به سادگی نوشتههای در و دیوار را برایش ترجمه میکنم. در بازاری که دیروز خالی از هر جانداری بود، حالا جای سوزنانداختن نیست. نزدیک غروب است که باز خودمان را میرسانیم به لب آب. این بار قصد داریم از تنگه بُسفر عبور کنیم و پا به خاک آسیا بگذاریم. نام قارهها، مثل مرزهای کشورها بهشدت آلوده به سیاست است. با خودم فکر میکنم اکنون اینجا، روی آب کدام قاره محسوب میشود؟ آسیا با همه تعاریفش یا اروپا با تصوراتی که نامش برمیانگیزد؟ نیمه آسیایی در یکی، دوساعتی که در آن میگردیم، بیشتر مسکونی به نظر میآید و ردیف ساختمانها از شیب نسبتا تندی بالا کشیده است. یکی، دو ساعت بعد دوباره سوار لنج میشویم و به سمت دیگر تنگه بازمیگردیم. تا برسیم هوا تاریک شده. به محض پهلوگرفتن لنج، سین دستم را میگیرد و بهسرعت دنبال خودش میکشد و راهمان را میان انبوه آدمها به قایقی باز میکند که بر لبه خشکی ایستاده و در آن سه نفر به سرعت مشغول سرخکردن ماهی هستند و ساندویچش را تازهتازه دست مردم میدهند. عده زیادی جمع شده و تندوتند میخرند. برِ دریا چهارپایههای کوچک پلاستیکی گذاشتهاند که میشود بر آنها نشست و
ساندویچ را همانجا خورد. مردم اطرافمان خیلی به چشمم شبیه ایرانیها هستند. همانطور پرنشاط و پرهیاهو و پرسروصدا از غذایشان لذت میبرند و بچهها اطرافشان میپلکند و بازی میکنند. در تاریکی شب، در نور چراغ دستفروشها از راه میان بساطشان عبور میکنیم و از یکیشان شالی میخرم. بعد دوباره میدان تقسیم است که مقصد شبانهمان میشود. شاید میخواهم بیشتر و بیشتر به یاد بیاورم و به خاطرم بسپارم که چطور فضای عمومی میتواند عرصه بیان خواستههای مردمی شود تا شهر ذرهذره به صاحبان واقعیاش، به ساکنانش بازپسداده میشود. دیروقت به خانه میرسیم. ندا و مهدی خوابیدهاند. سین هم در کاناپهاش آرام میگیرد؛ من اما لباسهایم را پوشیدهام، کولهام را بستهام و از هیجان و اضطراب فردا، که در اتوبوسی به سمت تهران خواهم نشست و بخش پایانی سفرم آغاز خواهد شد، تمام شب مثل مرغ پرکنده دور خانه میچرخم.
از صبح که از خواب بیدار شدهام، تمام مدت در ذهنم دارم کلنجار میروم که چطور به سین، همسفر جدید بگویم که باید فردا استانبول را به سمت تهران ترک کنم. گفتنش هردویمان را پکر میکند. برایش توضیح میدهم که برنامه سفر از لندن تا تهران بوده و حالا دیگر موقع رسیدن به تهران است. این چیزی که میانمان شکل گرفته اما، انگار فضای میانمان را کشسانی کرده و حالا دورشدن از هم را تا حدی سخت کرده است. کمی به فکر فرو میرود و بعد چهرهاش باز میشود و میگوید که او هم با من به ایران میآید. گل از گلم میشکفد که حالا ماجراجوییمان را به داخل مرزهای ایران هم خواهیم کشاند. با این فکر بهدنبال بلیتهایمان راهی محله آکسارای (Aksaray) میشویم. محلهای که پر از آژانسهای مسافرتی ایرانی است و بر در و دیوارش همهچیز به فارسی نوشته شدهاست. از آنجا پیاده، راه را به سوی بناهای معروف و بازار بزرگ استانبول پیش میگیریم. در ایاصوفیه که حدود هزار سال کلیسای ارتدکس بوده و بعد حدود 500سال مسجد مسلمانان، در مسجد سلطان احمد، میان گنبدهای متعدد تخت کوچک و بزرگ و منارهای باریک و بلند، در شهری که کاملا غریبهام، راهنمای کسی دیگر میشوم. برای سین
از فرهنگ اسلامی میگویم و به سادگی نوشتههای در و دیوار را برایش ترجمه میکنم. در بازاری که دیروز خالی از هر جانداری بود، حالا جای سوزنانداختن نیست. نزدیک غروب است که باز خودمان را میرسانیم به لب آب. این بار قصد داریم از تنگه بُسفر عبور کنیم و پا به خاک آسیا بگذاریم. نام قارهها، مثل مرزهای کشورها بهشدت آلوده به سیاست است. با خودم فکر میکنم اکنون اینجا، روی آب کدام قاره محسوب میشود؟ آسیا با همه تعاریفش یا اروپا با تصوراتی که نامش برمیانگیزد؟ نیمه آسیایی در یکی، دوساعتی که در آن میگردیم، بیشتر مسکونی به نظر میآید و ردیف ساختمانها از شیب نسبتا تندی بالا کشیده است. یکی، دو ساعت بعد دوباره سوار لنج میشویم و به سمت دیگر تنگه بازمیگردیم. تا برسیم هوا تاریک شده. به محض پهلوگرفتن لنج، سین دستم را میگیرد و بهسرعت دنبال خودش میکشد و راهمان را میان انبوه آدمها به قایقی باز میکند که بر لبه خشکی ایستاده و در آن سه نفر به سرعت مشغول سرخکردن ماهی هستند و ساندویچش را تازهتازه دست مردم میدهند. عده زیادی جمع شده و تندوتند میخرند. برِ دریا چهارپایههای کوچک پلاستیکی گذاشتهاند که میشود بر آنها نشست و
ساندویچ را همانجا خورد. مردم اطرافمان خیلی به چشمم شبیه ایرانیها هستند. همانطور پرنشاط و پرهیاهو و پرسروصدا از غذایشان لذت میبرند و بچهها اطرافشان میپلکند و بازی میکنند. در تاریکی شب، در نور چراغ دستفروشها از راه میان بساطشان عبور میکنیم و از یکیشان شالی میخرم. بعد دوباره میدان تقسیم است که مقصد شبانهمان میشود. شاید میخواهم بیشتر و بیشتر به یاد بیاورم و به خاطرم بسپارم که چطور فضای عمومی میتواند عرصه بیان خواستههای مردمی شود تا شهر ذرهذره به صاحبان واقعیاش، به ساکنانش بازپسداده میشود. دیروقت به خانه میرسیم. ندا و مهدی خوابیدهاند. سین هم در کاناپهاش آرام میگیرد؛ من اما لباسهایم را پوشیدهام، کولهام را بستهام و از هیجان و اضطراب فردا، که در اتوبوسی به سمت تهران خواهم نشست و بخش پایانی سفرم آغاز خواهد شد، تمام شب مثل مرغ پرکنده دور خانه میچرخم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.