|

جامعه روحانيت مبارز از تهران به كشور رفت

تغيير نام براي عبور از بحران

شرق: نامش «جامعه روحانيت مبارز تهران» بود كه نام پايتخت از انتهايش حذف شد و به جايش «كشور» نشست. آيت‌الله ابراهيمي، عضو شوراي مرکزي جامعه روحانيت مبارز، گفته است: «نام اين تشکل در گذشته جامعه روحانيت مبارز کشور بود، ولي رسميت پيدا نکرده و اکنون نام آن از جامعه روحانيت مبارز تهران به جامعه روحانيت مبارز کشور تغيير رسمي داده شد».
طبق اساسنامه اين تشكل، قلمرو فعاليت آن کل کشور اعلام شده است، شايد براي همين بود اين تشكل روحاني سال‌ها فقط با عنوان « جامعه روحانيت مبارز» شناخته مي‌شد. سايت جامعه روحانيت مبارز بخشي هم تحت عنوان «استان‌ها و مناطق» دارد كه خالي است و هيچ فعاليتي آنجا منتشر يا درج نشده است. به‌تازگی جامعه روحانيت مبارز تغييراتي در اساسنامه خود داد. آن‌طور كه حجت‌الاسلام ابراهيمي گفته، اين تغيير نام هم در راستاي همين تغييرات اساسنامه بوده است.واقعيت ماجرا اما اين است كه جامعه روحانيت مبارز در دهه 60 و حتي اواسط دهه 70 نقش بلامنازعي در عرصه سياست داشت. در چهار دوره از هشت دوره رياست‌جمهوري اسلامي، رئيس قوه مجريه از اعضاي جامعه روحانيت مبارز تهران بوده است. در دوره سوم و چهارم رياست‌جمهوري، مقام معظم رهبري که در آن زمان عضو اين تشکل بود، در رأس هرم قوه مجريه قرار داشت. در دوره‌هاي پنجم و ششم رياست‌جمهوري نيز ديگر عضو مؤسس و فعلي جامعه روحانيت يعني آيت‌الله اکبر هاشمي‌رفسنجاني رئيس‌جمهوري اسلامي ايران بود. در دوره‌هاي اول، دوم و کمتر از نيمي از عمر مجلس سوم، قوه مقننه هم به رياست ايشان اداره مي‌شد و در دوره‌هاي چهارم و پنجم مجلس نيز حجت‌الاسلام ناطق‌نوري ديگر عضو جامعه روحانيت رياست مجلس را عهده‌دار بود. در قوه قضائيه نيز از سال 1368 تا 1378 به مدت دو دوره پنج‌ساله رياست اين قوه برعهده آيت‌الله محمد يزدي از اعضاي شوراي مرکزي جامعه روحانيت مبارز نهاده شده بود. جامعه روحانيت مبارز در بزنگاه‌هاي سياسي به‌ويژه انتخابات هم نقشي كليدي داشت. فهرست نهايي جناح راست از سوی و با نظر جامعه روحانيت مبارز تهيه و بسته مي‌شد اما الان سال‌هاست كه از وزن و اثرگذاري‌اش كاسته شده. تا جايي كه حتي وقتي يك فهرست انتخاباتي به نظر اعضای جامعه رأي‌آور نيست، امكان اعمال نظر يا تغيير آن را ندارد. غلامرضا مصباحي‌مقدم، سخنگوي جامعه روحانيت مبارز، بعد از رأي‌نياوردن فهرست اصولگرايان در آخرين انتخابات مجلس گفته بود كه جامعه روحانيت هم با اين فهرست موافق نبود و مي‌دانست كه رأي نمي‌آورد اما امكان مخالفت نداشت. به نظر مي‌رسد كه جامعه روحانيت مبارز براي بازگشت به روزهاي اوج دست به كارهايي زده است مانند بحث جوان‌گرايي يا تغيير در اساسنامه و حتي اصلاح نام. اما بعيد به نظر مي‌رسد كه اين تغييرات شكلي در عمل كمكي به اين جريان كند.
جامعه روحانيت مبارز اگرچه حزب نيست اما در عمل كار حزبي مي‌كند. شاخه انشعابي آن يعني مجمع روحانيون مبارز (اصلاح‌طلب) برخلاف سلف خود به قاعده تحزب تن داد اگرچه آن هم چندان به عنوان يك حزب شناخته نمي‌شود. در مجامع حزبي حضور ندارد و نحوه فعاليتش شبيه احزاب نيست. با اين حال، محمدعلي ابطحي، عضو مجمع روحانيون مبارز، زماني گفته بود: «در شروع کار مجمع روحانيون مبارز اين بحث مطرح بود که آيا يک جريان روحاني که بيشتر يک جريان مردمي هست، بايد ثبت حزبي انجام دهد يا نه. در نهايت تصميم مجمع روحانيون بر اين بود که علاوه براينکه آن شخصيت روحاني درون اجتماع را دارد، ثبت وزارت هم شود. کارهاي اداري آن انجام شد و از همان زمان هم به عنوان يک حزب ثبت‌شده وجود دارد و کار خود را انجام مي‌دهد». ابطحي گفته بود: «جامعه روحانيت مبارز در زمان مرحوم آيت‌الله مهدوي کني همين اختلاف‌نظر را داشتند که معتقد بودند در تشکيلات روحاني نبايد در وزارت کشور ثبت شود. به همين دليل تا آنجا که به خاطر دارم، به عنوان حزب ثبت‌نام نکردند». زماني كه بحث اختصاص مكاني براي تجمع احزاب و اعتراضات سياسي مطرح شده بود، از غلامرضا مصباحي مقدم، سخنگوي جامعه روحانيت مبارز، نظرخواهي كردند. او با اشاره به اينكه هنوز تصميمي براي اينكه جامعه روحانيت مبارز به حزب تبدیل شود گرفته نشده و به فکر اين موضوع هم نبوده‌ايم، گفته بود: «علت هم اين است که ما جامعه روحانيت مبارز را يک حزب نمي‌دانيم بناي جامعه روحانيت بر اين است که در ارتباط با مشکلات بيانيه بدهد و علل و عوامل بروز اين مشکلات را بيان کرده و راهکارهايي ارائه دهد. اما جامعه روحانيت حزب نيست که بخواهد وارد مسائل سياسي اين‌چنيني شود اما با توجه به جايگاهي که دارد، اين حق را به خود مي‌دهد که بيانيه‌اي تدوين کند!». آن تصويري كه مصباحي‌مقدم از عملكرد و اهداف جامعه روحانيت مبارز ارائه مي‌دهد، دقيقا مخالف عملكرد 40ساله آن است.

شرق: نامش «جامعه روحانيت مبارز تهران» بود كه نام پايتخت از انتهايش حذف شد و به جايش «كشور» نشست. آيت‌الله ابراهيمي، عضو شوراي مرکزي جامعه روحانيت مبارز، گفته است: «نام اين تشکل در گذشته جامعه روحانيت مبارز کشور بود، ولي رسميت پيدا نکرده و اکنون نام آن از جامعه روحانيت مبارز تهران به جامعه روحانيت مبارز کشور تغيير رسمي داده شد».
طبق اساسنامه اين تشكل، قلمرو فعاليت آن کل کشور اعلام شده است، شايد براي همين بود اين تشكل روحاني سال‌ها فقط با عنوان « جامعه روحانيت مبارز» شناخته مي‌شد. سايت جامعه روحانيت مبارز بخشي هم تحت عنوان «استان‌ها و مناطق» دارد كه خالي است و هيچ فعاليتي آنجا منتشر يا درج نشده است. به‌تازگی جامعه روحانيت مبارز تغييراتي در اساسنامه خود داد. آن‌طور كه حجت‌الاسلام ابراهيمي گفته، اين تغيير نام هم در راستاي همين تغييرات اساسنامه بوده است.واقعيت ماجرا اما اين است كه جامعه روحانيت مبارز در دهه 60 و حتي اواسط دهه 70 نقش بلامنازعي در عرصه سياست داشت. در چهار دوره از هشت دوره رياست‌جمهوري اسلامي، رئيس قوه مجريه از اعضاي جامعه روحانيت مبارز تهران بوده است. در دوره سوم و چهارم رياست‌جمهوري، مقام معظم رهبري که در آن زمان عضو اين تشکل بود، در رأس هرم قوه مجريه قرار داشت. در دوره‌هاي پنجم و ششم رياست‌جمهوري نيز ديگر عضو مؤسس و فعلي جامعه روحانيت يعني آيت‌الله اکبر هاشمي‌رفسنجاني رئيس‌جمهوري اسلامي ايران بود. در دوره‌هاي اول، دوم و کمتر از نيمي از عمر مجلس سوم، قوه مقننه هم به رياست ايشان اداره مي‌شد و در دوره‌هاي چهارم و پنجم مجلس نيز حجت‌الاسلام ناطق‌نوري ديگر عضو جامعه روحانيت رياست مجلس را عهده‌دار بود. در قوه قضائيه نيز از سال 1368 تا 1378 به مدت دو دوره پنج‌ساله رياست اين قوه برعهده آيت‌الله محمد يزدي از اعضاي شوراي مرکزي جامعه روحانيت مبارز نهاده شده بود. جامعه روحانيت مبارز در بزنگاه‌هاي سياسي به‌ويژه انتخابات هم نقشي كليدي داشت. فهرست نهايي جناح راست از سوی و با نظر جامعه روحانيت مبارز تهيه و بسته مي‌شد اما الان سال‌هاست كه از وزن و اثرگذاري‌اش كاسته شده. تا جايي كه حتي وقتي يك فهرست انتخاباتي به نظر اعضای جامعه رأي‌آور نيست، امكان اعمال نظر يا تغيير آن را ندارد. غلامرضا مصباحي‌مقدم، سخنگوي جامعه روحانيت مبارز، بعد از رأي‌نياوردن فهرست اصولگرايان در آخرين انتخابات مجلس گفته بود كه جامعه روحانيت هم با اين فهرست موافق نبود و مي‌دانست كه رأي نمي‌آورد اما امكان مخالفت نداشت. به نظر مي‌رسد كه جامعه روحانيت مبارز براي بازگشت به روزهاي اوج دست به كارهايي زده است مانند بحث جوان‌گرايي يا تغيير در اساسنامه و حتي اصلاح نام. اما بعيد به نظر مي‌رسد كه اين تغييرات شكلي در عمل كمكي به اين جريان كند.
جامعه روحانيت مبارز اگرچه حزب نيست اما در عمل كار حزبي مي‌كند. شاخه انشعابي آن يعني مجمع روحانيون مبارز (اصلاح‌طلب) برخلاف سلف خود به قاعده تحزب تن داد اگرچه آن هم چندان به عنوان يك حزب شناخته نمي‌شود. در مجامع حزبي حضور ندارد و نحوه فعاليتش شبيه احزاب نيست. با اين حال، محمدعلي ابطحي، عضو مجمع روحانيون مبارز، زماني گفته بود: «در شروع کار مجمع روحانيون مبارز اين بحث مطرح بود که آيا يک جريان روحاني که بيشتر يک جريان مردمي هست، بايد ثبت حزبي انجام دهد يا نه. در نهايت تصميم مجمع روحانيون بر اين بود که علاوه براينکه آن شخصيت روحاني درون اجتماع را دارد، ثبت وزارت هم شود. کارهاي اداري آن انجام شد و از همان زمان هم به عنوان يک حزب ثبت‌شده وجود دارد و کار خود را انجام مي‌دهد». ابطحي گفته بود: «جامعه روحانيت مبارز در زمان مرحوم آيت‌الله مهدوي کني همين اختلاف‌نظر را داشتند که معتقد بودند در تشکيلات روحاني نبايد در وزارت کشور ثبت شود. به همين دليل تا آنجا که به خاطر دارم، به عنوان حزب ثبت‌نام نکردند». زماني كه بحث اختصاص مكاني براي تجمع احزاب و اعتراضات سياسي مطرح شده بود، از غلامرضا مصباحي مقدم، سخنگوي جامعه روحانيت مبارز، نظرخواهي كردند. او با اشاره به اينكه هنوز تصميمي براي اينكه جامعه روحانيت مبارز به حزب تبدیل شود گرفته نشده و به فکر اين موضوع هم نبوده‌ايم، گفته بود: «علت هم اين است که ما جامعه روحانيت مبارز را يک حزب نمي‌دانيم بناي جامعه روحانيت بر اين است که در ارتباط با مشکلات بيانيه بدهد و علل و عوامل بروز اين مشکلات را بيان کرده و راهکارهايي ارائه دهد. اما جامعه روحانيت حزب نيست که بخواهد وارد مسائل سياسي اين‌چنيني شود اما با توجه به جايگاهي که دارد، اين حق را به خود مي‌دهد که بيانيه‌اي تدوين کند!». آن تصويري كه مصباحي‌مقدم از عملكرد و اهداف جامعه روحانيت مبارز ارائه مي‌دهد، دقيقا مخالف عملكرد 40ساله آن است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.