|

گزارش «شرق» از جزئیات جلسه رئیس کل بانک مرکزی با اقتصاددانان

کانال مالی ایران با 3 کشور برقرار شد

فراری‌های ارزی به دادگاه کشانده می‌شوند

شرق: مذاکرات و رایزنی‌ها برای مراوده مالی جهانی بدون دلار آمریکا ادامه دارد؛ گامی که ایران برای دورزدن تحریم‌ها برداشته و با همکاری اروپا و برخی کشورهای منطقه قرار است اجرائی شود. صحبت از یک کانال مالی موسوم به «SPV» است، قرار است به‌واسطه این کانال مالی ایران در روزهای تحریم بتواند کالاهای موردنیاز خود را از مقصد اروپا وارد کند. حسین توکلیان، کارشناس اقتصادی می‌گوید گرچه نام این کانال را پیمان‌نامه پولی گذاشته‌اند اما در واقع مبادله نفت با کالاست. تجربه‌ای که در تحریم سال‌های 90 و 91 نیز ایران پشت‌ سر گذاشت، با این تفاوت که آن زمان این مبادله تنها میان ایران، چین و هند برقرار بود و حالا قرار است این کانال مالی در سطح اروپا گسترده شود. در روزهایی که آمریکا بنگاه به بنگاه و شخص به شخص در حال رصدکردن است و تمامی آنها را برای قطع ارتباط با ایران تحت فشار گذاشته است، برقراری این کانال مالی چشم‌انداز روشنی برای اقتصاد ایران در روزهای تحریم است. رئیس کل بانک مرکزی خبر داده کانال مالی ایران به سه کشور آغاز به کار کرده و مذاکره با اروپا به‌طور جدی در حال پیگیری است. همچنین در این نشست از برخورد جدی بانک مرکزی با متخلفان ارزی صحبت شده؛ کسانی که محصولات پتروشیمی، فولاد، سیمان و کشاورزی را صادر می‌کنند اما ارز آن را به اقتصاد تزریق نمی‌کنند، یا در بازار آزاد می‌فروشند یا در حساب‌های خارجی ذخیره می‌کنند. جرم آنها قرار است مانند فرار مالیاتی مشمول جرائم قضائی شود و جرم «فرار ارزی» برای آنها تعریف شود. به گزارش «شرق»، عبدالناصر همتی از زمانی که بر کرسی ریاست بانک مرکزی نشست، سلسله‌نشست‌هایی را با اقتصاددانان ترتیب داد؛ نشست‌هايي که گرچه ترکیب ميهمانان آن شمولیت محدودی میان جریان‌های فکری دارد اما می‌توان آن را قدم مثبتی در راستای جست‌وجوی یک منطق اقتصادی برای سیاست پولی دانست. گرچه جزئیات این نشست منتشر نشده اما طبق پیگیری‌های «شرق» محور اصلی بحث‌ها بر سر کنترل نرخ ارز، تورم و ساماندهی به نظام بانکی بوده و انتقاداتی نیز به متن لایحه بودجه 98 وارد شده است. بانک مرکزی به‌تازگی برای کنترل نرخ ارز و جلوگیری از فرار ارزی، سقف تراکنش بانکی دستگاه‌های پز را 50‌ میلیون تعیین کرده است. اقدامی که در کاهش نرخ ارز بی‌تأثیر هم نبوده و نرخ ارز روند کاهنده‌ای را در پیش گرفته است. همتی همچنین از آغاز به کار کانال‌های مالی ایران با چندین کشور و حذف دلار از تبادلات تجاری ایران با آن کشورها خبر داده و گفته است: عملا بین ایران و برخی از کشورها پیمان پولی دوجانبه ایجاد شده است و در آینده این موضوع تقویت می‌شود. از وحید شقاقی‌شهری، یکی از اقتصاددانانی که در این نشست حضور داشته، از جزئیات جلسه پرسیدیم. ضرورت اصلاح نظام پولی و بانکی کشور و افزایش استقلال بانک مرکزی، لزوم برنامه‌ریزی برای کنترل نقدینگی و تعدیل تدریجی نرخ سپرده‌های بانکی، جلوگیری از رکود، اهمیت برآورد درست درآمد ناشی از صادرات نفت در لایحه بودجه کل کشور و حرکت به سمت تک‌نرخی‌شدن ارز، واگذاری بنگاه‌های اقتصادی بانک‌ها، ضرورت هدف‌گذاری نرخ ارز، تعامل بیشتر با صادرکنندگان برای آوردن ارز آنها به چرخه اقتصاد، جلوگیری از ایجاد کسری بودجه در سال آینده و بازسازی چهره بانک‌ها در بین مردم و مسئولان از موضوعات مطرح‌شده در این نشست بود.
SPV در مرحله رایزنی‌های نهایی
شقاقی‌شهری در گفت‌وگو با «شرق» تأکید کرد: تقریبا همه اقتصاددانان که در این جلسه حضور داشتند، معتقد بودند عملکرد بانک مرکزی بعد از ورود عبدالناصر همتی، رو به جلو و مثبت بوده است. در دو، سه ماه اخیر تقریبا تدابیر و سیاست‌های بانک مرکزی تا حدودی نسبت به مدیریت بازار ارز و ساماندهی وضعیت آشفته گذشته، مثبت بوده است. دخالت در سامانه نیما، سخت‌گیری به صادرکنندگان غیرنفتی نسبت به عرضه ارز خود به اقتصاد، مدیریت منسجم در سیستم بانکی و کنترل رشد نقدینگی محورهایی بود که در این نشست اقتصاددانان پیشنهادهای خود را حول آن مطرح کردند. شقاقی‌شهری توضیح داد: بحث این بود که رئیس‌جمهور گفته است گزارشی از این نشست‌ها باید به ایشان تحویل داده شود، بنابراین فقط بحث‌های ارزی و پولی شکل نگرفت و علاوه‌برآن انتقاداتی نسبت به لایحه بودجه 98 نیز وارد شد. در این نشست از این صحبت شد که متغیرهای بودجه 98، خوش‌بینانه دیده شده و متناسب با تحریم نیست. متغیرها با این پیش‌بینی‌ها امکان تحقق ندارند و حاصلش افزایش کسری بودجه و فشار دولت برای استقراض بانک مرکزی یا استقراض از بانک‌ها خواهد بود و به دنبال آن افزایش نرخ تورم. در این جلسه پیشنهاد شد که بانک مرکزی و دولت نرخی را برای ارز هدف‌گذاری کنند و با اعلام آن تصویری روشن برای آینده صادرکننده، واردکننده و تولیدکننده ترسیم کرده تا آنها بتوانند بر اساس آن سیاست‌های خود را تنظیم کنند. همچنین بر کاهش نرخ بهره بانکی تأکید شده و اینکه با توجه به روند کاهنده نرخ دلار، بانک مرکزی باید نرخ‌های سود بانکی را نیز کاهش دهد تا عملا امکان سفته‌بازی مسدود شود. این روند عملا امکان سفته‌بازی را کاهش داده است. بانک مرکزی باید هم‌زمان با کاهش نرخ دلار نرخ سود بانکی را کاهش دهد، چون افزایش نرخ نقدینگی را به دنبال خواهد داشت.اما بحث مهم دیگر این نشست مربوط به جزئیات رایزنی‌ها و مذاکرات با اروپا بر سر راه‌اندازی کانال مالی ایران و اروپا موسوم به (SPV) بود. آن‌طور که از جزئیات این نشست برمی‌آید، توافق‌های اولیه شکل گرفته، اما همچنان مذاکرات ادامه دارد. اما کانال مالی ایران با سه کشور چین، روسیه و ترکیه آغاز به کار کرده است. شقاقی‌شهری توضیح داد: اطلاعات نشان می‌دهد، آمریکا شخص‌به‌شخص و بنگاه‌به‌بنگاه در حال رصد است و این بنگاه‌ها را از برقراری هرگونه ارتباط تجاری با ایران منع می‌کند. برخورد سخت با بانک‌های بد در حوزه برهم‌ریختن بازار سود یکی دیگر از دستورکارهای بانک مرکزی است و قرار است همان مدل برخورد قضائی که با فراریان مالیاتی انجام می‌شود با متخلفان ارزی و صادرکنندگانی که ارز خود را به دولت تحویل نمی‌دهند، تحت عنوان جرم «فرار ارزی» انجام شود. گرچه رئیس بانک مرکزی اطمینان داده است ذخایر ارزی بانک مرکزی کافی است، اما تراز ارزی نیاز به تقویت دارد، چراکه بانک مرکزی برای مداخله در بازار ارز و کنترل نرخ ارز نیاز به ذخایر ارزی بیشتری دارد.
مبادله نفت با کالا بین ایران و اروپا
حسین توکلیان، یکی دیگر از اقتصاددانان حاضر در این نشست، در گفت‌وگو با «شرق» درباره کانال مالی ایران و اروپا توضیح داد: همه‌چیز بستگی به اروپا دارد؛ اینکه چقدر بر سر حرف خود مبنی‌بر همکاری با ایران می‌ماند. با توجه به چالش‌هایی که امروز در فرانسه و آلمان وجود دارد، نمی‌توان اطمینان صددرصدی برای این همکاری داشت. در این مرحله دیگر بیش از آنکه راه‌اندازی SPV مستلزم تکنیک‌های اقتصادی و فنی باشد، درگیر بحث‌های سیاسی است، اما این واقعیت را هم باید در نظر گرفت که گرچه نام این همکاری و خروج از سلطه دلار آمریکا را پیمان‌نامه‌های پولی گذاشته‌اند، اما درواقع مبادله نفت با کالاست. به تعبیر دیگر اروپا معادل ارزش دلاری خرید نفت از ایران، کالا در اختیار ما قرار می‌دهد. برای اقتصادی که در شرایط جنگ و تحریم است، هر کانالی که بتوان از طریق آن تأمین کالا کرد، یک ضرورت است. در این نشست چهره‌های برجسته اقتصادی، از جمله آقایان: طهماسب مظاهری، احمد توکلی، حسین عبده‌تبریزی، سیداحمدرضا جلالی‌نائینی، منصور خلیلی‌عراقی، تیمور رحمانی، حمید دیهیم، احمد مجتهد، حسین توکلیان، محمدهادی زاهدی، مرتضی عزتی، محمدرضا یوسفی، علی دینی، اصغر ابوالحسنی‌هستیانی، سیدعلی مدنی‌زاده، وحید شقاقی و ابراهیم جمیلی حضور داشتند.

شرق: مذاکرات و رایزنی‌ها برای مراوده مالی جهانی بدون دلار آمریکا ادامه دارد؛ گامی که ایران برای دورزدن تحریم‌ها برداشته و با همکاری اروپا و برخی کشورهای منطقه قرار است اجرائی شود. صحبت از یک کانال مالی موسوم به «SPV» است، قرار است به‌واسطه این کانال مالی ایران در روزهای تحریم بتواند کالاهای موردنیاز خود را از مقصد اروپا وارد کند. حسین توکلیان، کارشناس اقتصادی می‌گوید گرچه نام این کانال را پیمان‌نامه پولی گذاشته‌اند اما در واقع مبادله نفت با کالاست. تجربه‌ای که در تحریم سال‌های 90 و 91 نیز ایران پشت‌ سر گذاشت، با این تفاوت که آن زمان این مبادله تنها میان ایران، چین و هند برقرار بود و حالا قرار است این کانال مالی در سطح اروپا گسترده شود. در روزهایی که آمریکا بنگاه به بنگاه و شخص به شخص در حال رصدکردن است و تمامی آنها را برای قطع ارتباط با ایران تحت فشار گذاشته است، برقراری این کانال مالی چشم‌انداز روشنی برای اقتصاد ایران در روزهای تحریم است. رئیس کل بانک مرکزی خبر داده کانال مالی ایران به سه کشور آغاز به کار کرده و مذاکره با اروپا به‌طور جدی در حال پیگیری است. همچنین در این نشست از برخورد جدی بانک مرکزی با متخلفان ارزی صحبت شده؛ کسانی که محصولات پتروشیمی، فولاد، سیمان و کشاورزی را صادر می‌کنند اما ارز آن را به اقتصاد تزریق نمی‌کنند، یا در بازار آزاد می‌فروشند یا در حساب‌های خارجی ذخیره می‌کنند. جرم آنها قرار است مانند فرار مالیاتی مشمول جرائم قضائی شود و جرم «فرار ارزی» برای آنها تعریف شود. به گزارش «شرق»، عبدالناصر همتی از زمانی که بر کرسی ریاست بانک مرکزی نشست، سلسله‌نشست‌هایی را با اقتصاددانان ترتیب داد؛ نشست‌هايي که گرچه ترکیب ميهمانان آن شمولیت محدودی میان جریان‌های فکری دارد اما می‌توان آن را قدم مثبتی در راستای جست‌وجوی یک منطق اقتصادی برای سیاست پولی دانست. گرچه جزئیات این نشست منتشر نشده اما طبق پیگیری‌های «شرق» محور اصلی بحث‌ها بر سر کنترل نرخ ارز، تورم و ساماندهی به نظام بانکی بوده و انتقاداتی نیز به متن لایحه بودجه 98 وارد شده است. بانک مرکزی به‌تازگی برای کنترل نرخ ارز و جلوگیری از فرار ارزی، سقف تراکنش بانکی دستگاه‌های پز را 50‌ میلیون تعیین کرده است. اقدامی که در کاهش نرخ ارز بی‌تأثیر هم نبوده و نرخ ارز روند کاهنده‌ای را در پیش گرفته است. همتی همچنین از آغاز به کار کانال‌های مالی ایران با چندین کشور و حذف دلار از تبادلات تجاری ایران با آن کشورها خبر داده و گفته است: عملا بین ایران و برخی از کشورها پیمان پولی دوجانبه ایجاد شده است و در آینده این موضوع تقویت می‌شود. از وحید شقاقی‌شهری، یکی از اقتصاددانانی که در این نشست حضور داشته، از جزئیات جلسه پرسیدیم. ضرورت اصلاح نظام پولی و بانکی کشور و افزایش استقلال بانک مرکزی، لزوم برنامه‌ریزی برای کنترل نقدینگی و تعدیل تدریجی نرخ سپرده‌های بانکی، جلوگیری از رکود، اهمیت برآورد درست درآمد ناشی از صادرات نفت در لایحه بودجه کل کشور و حرکت به سمت تک‌نرخی‌شدن ارز، واگذاری بنگاه‌های اقتصادی بانک‌ها، ضرورت هدف‌گذاری نرخ ارز، تعامل بیشتر با صادرکنندگان برای آوردن ارز آنها به چرخه اقتصاد، جلوگیری از ایجاد کسری بودجه در سال آینده و بازسازی چهره بانک‌ها در بین مردم و مسئولان از موضوعات مطرح‌شده در این نشست بود.
SPV در مرحله رایزنی‌های نهایی
شقاقی‌شهری در گفت‌وگو با «شرق» تأکید کرد: تقریبا همه اقتصاددانان که در این جلسه حضور داشتند، معتقد بودند عملکرد بانک مرکزی بعد از ورود عبدالناصر همتی، رو به جلو و مثبت بوده است. در دو، سه ماه اخیر تقریبا تدابیر و سیاست‌های بانک مرکزی تا حدودی نسبت به مدیریت بازار ارز و ساماندهی وضعیت آشفته گذشته، مثبت بوده است. دخالت در سامانه نیما، سخت‌گیری به صادرکنندگان غیرنفتی نسبت به عرضه ارز خود به اقتصاد، مدیریت منسجم در سیستم بانکی و کنترل رشد نقدینگی محورهایی بود که در این نشست اقتصاددانان پیشنهادهای خود را حول آن مطرح کردند. شقاقی‌شهری توضیح داد: بحث این بود که رئیس‌جمهور گفته است گزارشی از این نشست‌ها باید به ایشان تحویل داده شود، بنابراین فقط بحث‌های ارزی و پولی شکل نگرفت و علاوه‌برآن انتقاداتی نسبت به لایحه بودجه 98 نیز وارد شد. در این نشست از این صحبت شد که متغیرهای بودجه 98، خوش‌بینانه دیده شده و متناسب با تحریم نیست. متغیرها با این پیش‌بینی‌ها امکان تحقق ندارند و حاصلش افزایش کسری بودجه و فشار دولت برای استقراض بانک مرکزی یا استقراض از بانک‌ها خواهد بود و به دنبال آن افزایش نرخ تورم. در این جلسه پیشنهاد شد که بانک مرکزی و دولت نرخی را برای ارز هدف‌گذاری کنند و با اعلام آن تصویری روشن برای آینده صادرکننده، واردکننده و تولیدکننده ترسیم کرده تا آنها بتوانند بر اساس آن سیاست‌های خود را تنظیم کنند. همچنین بر کاهش نرخ بهره بانکی تأکید شده و اینکه با توجه به روند کاهنده نرخ دلار، بانک مرکزی باید نرخ‌های سود بانکی را نیز کاهش دهد تا عملا امکان سفته‌بازی مسدود شود. این روند عملا امکان سفته‌بازی را کاهش داده است. بانک مرکزی باید هم‌زمان با کاهش نرخ دلار نرخ سود بانکی را کاهش دهد، چون افزایش نرخ نقدینگی را به دنبال خواهد داشت.اما بحث مهم دیگر این نشست مربوط به جزئیات رایزنی‌ها و مذاکرات با اروپا بر سر راه‌اندازی کانال مالی ایران و اروپا موسوم به (SPV) بود. آن‌طور که از جزئیات این نشست برمی‌آید، توافق‌های اولیه شکل گرفته، اما همچنان مذاکرات ادامه دارد. اما کانال مالی ایران با سه کشور چین، روسیه و ترکیه آغاز به کار کرده است. شقاقی‌شهری توضیح داد: اطلاعات نشان می‌دهد، آمریکا شخص‌به‌شخص و بنگاه‌به‌بنگاه در حال رصد است و این بنگاه‌ها را از برقراری هرگونه ارتباط تجاری با ایران منع می‌کند. برخورد سخت با بانک‌های بد در حوزه برهم‌ریختن بازار سود یکی دیگر از دستورکارهای بانک مرکزی است و قرار است همان مدل برخورد قضائی که با فراریان مالیاتی انجام می‌شود با متخلفان ارزی و صادرکنندگانی که ارز خود را به دولت تحویل نمی‌دهند، تحت عنوان جرم «فرار ارزی» انجام شود. گرچه رئیس بانک مرکزی اطمینان داده است ذخایر ارزی بانک مرکزی کافی است، اما تراز ارزی نیاز به تقویت دارد، چراکه بانک مرکزی برای مداخله در بازار ارز و کنترل نرخ ارز نیاز به ذخایر ارزی بیشتری دارد.
مبادله نفت با کالا بین ایران و اروپا
حسین توکلیان، یکی دیگر از اقتصاددانان حاضر در این نشست، در گفت‌وگو با «شرق» درباره کانال مالی ایران و اروپا توضیح داد: همه‌چیز بستگی به اروپا دارد؛ اینکه چقدر بر سر حرف خود مبنی‌بر همکاری با ایران می‌ماند. با توجه به چالش‌هایی که امروز در فرانسه و آلمان وجود دارد، نمی‌توان اطمینان صددرصدی برای این همکاری داشت. در این مرحله دیگر بیش از آنکه راه‌اندازی SPV مستلزم تکنیک‌های اقتصادی و فنی باشد، درگیر بحث‌های سیاسی است، اما این واقعیت را هم باید در نظر گرفت که گرچه نام این همکاری و خروج از سلطه دلار آمریکا را پیمان‌نامه‌های پولی گذاشته‌اند، اما درواقع مبادله نفت با کالاست. به تعبیر دیگر اروپا معادل ارزش دلاری خرید نفت از ایران، کالا در اختیار ما قرار می‌دهد. برای اقتصادی که در شرایط جنگ و تحریم است، هر کانالی که بتوان از طریق آن تأمین کالا کرد، یک ضرورت است. در این نشست چهره‌های برجسته اقتصادی، از جمله آقایان: طهماسب مظاهری، احمد توکلی، حسین عبده‌تبریزی، سیداحمدرضا جلالی‌نائینی، منصور خلیلی‌عراقی، تیمور رحمانی، حمید دیهیم، احمد مجتهد، حسین توکلیان، محمدهادی زاهدی، مرتضی عزتی، محمدرضا یوسفی، علی دینی، اصغر ابوالحسنی‌هستیانی، سیدعلی مدنی‌زاده، وحید شقاقی و ابراهیم جمیلی حضور داشتند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.