|

اميد دوباره به صلح يمن

مارتين گريفيتس . نماينده ويژه دبيرکل سازمان ملل در امور يمن

مردم يمن به قدر کفايت مصيبت کشيده‌اند. بيش از سه سال جنگ در يمن هزاران نفر را کشته، بيش از 500 هزار نفر را آواره کرده، به شيوع مرگ‌بار وبا منجر شده و حدود 14 ميليون يمني را در آستانه قحطي قرار داده است. يمني‌هاي درمانده از رهايي از قحطي، بازگشت دوباره به دامن عزيزان‌شان، سوگواري براي مردگان و نجات آينده فرزندانشان، حالا با نظر به نشانه‌هاي پراکنده اميد به پايان جنگ دل خوش کرده‌اند.
روز پنجشنبه، دولت يمن براي نخستين بار در دو سال گذشته با انصارالله، موسوم به حوثي‌ها، در سوئد سر ميز مذاکره مي‌نشيند. پيش از موافقت طرف‌هاي مخالف براي مذاکره که حالا ما را به آغاز روند صلح در يمن اميدوار کرده، فرصت‌هاي بسياري براي چنين مذاکره‌اي از کف رفت. بسيار مهم است که شاهد نشستن طرف‌هاي درگير پاي ميز مذاکره باشيم؛ گفت‌و‌گويي که لازمه آن کنارگذاشتن باور دو طرف به امکان پيروزي نظامي است. در هشت ماه گذشته، به عنوان نماينده سازمان ملل در اين جنگ، بارها هشدار داده‌ام که اين جنگ است که صلح را کنار زده است. صلح امروز چشم‌انداز قوي‌تري دارد و زمان آن است که ابتکار عمل‌هايمان را براي خاموش‌کردن شعله‌هاي جنگ به پيش ببريم.
بندر الحديده در سواحل درياي سرخ، يکي از مهم‌ترين محل‌هاي نزاع اين جنگ بوده است. از ماه ژوئن و در زمان به‌اوج‌رسيدن جنگ، جمعيت اين شهر کاهش يافته و به 150 هزار نفر رسيده است. برنامه غذايي سازمان ملل ماهانه به هشت ميليون نفر کمک مي‌کند، ولي همکارانم آماده تهديدهاي قحطي هستند چراکه يمني‌هاي بيشتري نمي‌توانند از پس خريد غذا برآيند حتي در مکان‌هايي که غذا وجود دارد.
فکر مي‌کنم ديدار اين هفته در سوئد مي‌تواند خبرهاي خوبي براي بندر الحديده و مردم يمن به ارمغان داشته باشد. ما در حال بررسي توافقي هستيم که خطر تخريب بندر را از بين برده و فعاليت کامل شهر را تضمين مي‌کند. دستيابي به چنين توافقي نه تنها به جنگ پايان مي‌دهد بلکه خطوط اصلي کمک‌هاي انساني به مردم يمن را از تخريب و انسداد حفظ مي‌کند. اين امر به اطمينان از دورشدن شبح قحطي کمک مي‌کند.
در هفته‌هاي اخير، دو طرف جنگ حسن‌نيت‌هايي در امور بشردوستانه از خود نشان داده‌اند. برخي زندانيان دو طرف که در چهار سال جنگ اجازه نداشتند با خانواده‌هاي خود تماس بگيرند، در نهايت اجازه تماس يافتند. 50 يمني توانستند براي درمان از صنعا به مسقط منتقل شوند؛ امري که سال‌ها اتفاق نيفتاده بود. انتظار داريم در سوئد توافق مبادله زندانيان که نخستين توافق بين دو طرف از آغاز جنگ است، امضا شود. هزاران خانواده يمني که منتظر وابستگان گمشده‌شان بوده‌اند، انتظار مي‌رود حالا دوباره به آغوش عزيزانشان بازگردند.
اين مذاکرات سياسي در سوئد اولين گام براي قراردادن يمن در مسير صلح است. اميدوارم که در پايان اين دور، طرف‌هاي يمني درباره طرح کلي توافق جامع نهايي توافق کنند؛ طرحي که در صورت توافق براي تأييد به دبير کل سازمان ملل و سپس به شواري امنيت ارسال مي‌شود و اميدوارم به نقشه راهي براي صلح بدل شود.
به عنوان يک ميانجيگر، معتقدم که پايان يک جنگ به معني ايجاد صلح نيست. در هر روند صلحي، نقش اصلي به کساني مي‌رسد که مي‌توانند به جنگ پايان دهند، بعد از آن بسياري از مردم که کشور و خانواده‌شان مستحق صلح‌اند و حالا قرباني هستند، ممکن است نفعي ببرند. بعد از چند ماه جلسه با جناح‌هاي مختلف يمني، متوجه شدم که آنها در پي يافتن انگيزه‌هاي مشترک و هنر نشستن پاي ميز مذاکره براي رسيدن به توافق عالي هستند. اين موضوع در کنفرانس گفت‌و‌گوي ملي آنها به وضوح روشن شد؛ کنفرانسي که از مارس 2013 تا ژانويه 2014 در صنعا تشکيل شد و 565 نماينده از بخش وسيعي از جمعيت يمن گرد هم نشستند و درباره چند و چون آينده کشور بحث کردند. اين کنفرانس نمونه اعلاي بين‌المللي يک همکاري سنجيده و دقيق بوده و هست. اين همان يمني است که ما مي‌خواهيم به آن بازگرديم.
اين به من اطمينان مي‌دهد که وقتي دو طرف در سوئد ملاقات مي‌کنند، اصول راهنمايشان اين خواهد بود که امتيازها اصول اصلي مذاکره هستند و مصالحه به نفع هر دو طرف و در مقياس کلي‌تر به سود همه مردم يمن است. اميدواريم دستيابي به پيشرفت در زمينه اقدامات اعتمادساز و توافق بر سر چارچوب‌هاي سياسي تجلي روح چنين مصالحه‌اي باشد.
در هيچ زمان ديگري چنين فوريت بين‌المللي براي يافتن يک راه‌حل وجود نداشته است. يمن در رأس دستور کار دبيرکل سازمان ملل متحد قرار داشته است. شوراي امنيت در تمايل به پايان‌دادن به اين مناقشه متحد است. کشورهاي منطقه با تلاش ما براي ازسرگيري روند مذاکرات سياسي همکاري کامل نشان داده‌اند. با اين وجود تنها افرادي که دور ميز در نقطه‌اي دورافتاده در سوئد نشسته‌‌اند، مي‌توانند اميدها را به واقعيت تبديل کنند. اميدواريم براي خاطر کودکان يمني چنين کنند.
منبع: نيويورک‌تايمز
مذاکره برای اتمام جنگ تمام عیار
آخرين نشست طرفين جنگ در يمن پس از دو روز متوقف شده بود، اما اين‌بار طرف‌هاي مذاكره‌كننده و ناظران بين‌المللي اميد زيادي به مذاكرات صلحي دارند كه در سوئد در حال برگزاري است. به گزارش دويچه‌وله، روز پنجشنبه هيئت‌هاي يمني شامل ۱۲ مقام ارشد این کشور برای حضور در مذاکرات صلح وارد استکهلم شدند؛ سرپرستی این هیئت را خالد الیمانی، وزیر خارجه یمن، بر ‌عهده دارد. از طرف حوثي‌ها نيز گروهي به سرپرستي محمد عبدالسلام، يكي از مقامات ارشد جنبش انصارالله، وارد قصر یوهانسبرگ، محل مذاکرات شدند. هرچند حوثي‌ها پيش از آغاز مذاكرات اميدي چنداني به نتيجه‌بخش‌بودن اين دور از گفت‌وگوها نداشتند، اما عبدالسلام هنگام پرواز به استکهلم گفت: «دست ما برای صلح و دوستی دراز است». هدف اصلي از مذاکرات جاری جلوگیری از جنگي تمام‌عیار بر سر بندر حدیده است که تحت کنترل حوثی‌هاست و هزاران غیرنظامی در آن گیر افتاده‌اند. چند ساعت قبل آغاز مذاكرات در روز پنجشنبه، مقامات یمنی در پیامي توییتری خواستار عقب‌نشینی نیروهای حوثی از بندر حدیده و بازگرداندن کنترل این بندر به دست دولت شدند، اما حوثي‌ها تهدید کردند که مانع از طرح‌های سازمان ملل خواهند شد مگر آنکه فرودگاه اصلی صنعا بازگشایی شود. آخرین نشست مشورتی برای مذاکرات که در ماه سپتامبر در ژنو برگزار شد، پس از دو روز و به‌دلیل عدم مشارکت حوثی‌ها بدون دستیابی به نتیجه‌ای پایان یافته بود. اكنون کارشناسان پیش‌بینی کرده‌اند که دور نخست مذاکرات ۱۰ روز طول می‌کشد. آدام بارون، کارشناس سیاسی شورای اروپایی روابط خارجی مي‌گويد، این‌بار شرایط برای رسیدن به نتیجه مطلوب مناسب‌تر از پیش است. او درعین‌حال تأکید می‌کند که طرفین درگیر در جنگی به این وسعت، به مدت‌زمان بیشتری برای رسیدن به صلح نیاز دارند، اما توکل کارمان، فعال حقوق بشری یمنی و برنده‌‌ جایزه‌ صلح نوبل، بر اين باور است که جنگ یمن فاجعه‌ای داخلی نیست، بلکه از خارج به این کشور تحمیل شده و پایان یا ادامه‌ آن هم به تصمیم‌های بازيگران منطقه‌اي بستگی دارد.
مردم يمن به قدر کفايت مصيبت کشيده‌اند. بيش از سه سال جنگ در يمن هزاران نفر را کشته، بيش از 500 هزار نفر را آواره کرده، به شيوع مرگ‌بار وبا منجر شده و حدود 14 ميليون يمني را در آستانه قحطي قرار داده است. يمني‌هاي درمانده از رهايي از قحطي، بازگشت دوباره به دامن عزيزان‌شان، سوگواري براي مردگان و نجات آينده فرزندانشان، حالا با نظر به نشانه‌هاي پراکنده اميد به پايان جنگ دل خوش کرده‌اند.
روز پنجشنبه، دولت يمن براي نخستين بار در دو سال گذشته با انصارالله، موسوم به حوثي‌ها، در سوئد سر ميز مذاکره مي‌نشيند. پيش از موافقت طرف‌هاي مخالف براي مذاکره که حالا ما را به آغاز روند صلح در يمن اميدوار کرده، فرصت‌هاي بسياري براي چنين مذاکره‌اي از کف رفت. بسيار مهم است که شاهد نشستن طرف‌هاي درگير پاي ميز مذاکره باشيم؛ گفت‌و‌گويي که لازمه آن کنارگذاشتن باور دو طرف به امکان پيروزي نظامي است. در هشت ماه گذشته، به عنوان نماينده سازمان ملل در اين جنگ، بارها هشدار داده‌ام که اين جنگ است که صلح را کنار زده است. صلح امروز چشم‌انداز قوي‌تري دارد و زمان آن است که ابتکار عمل‌هايمان را براي خاموش‌کردن شعله‌هاي جنگ به پيش ببريم.
بندر الحديده در سواحل درياي سرخ، يکي از مهم‌ترين محل‌هاي نزاع اين جنگ بوده است. از ماه ژوئن و در زمان به‌اوج‌رسيدن جنگ، جمعيت اين شهر کاهش يافته و به 150 هزار نفر رسيده است. برنامه غذايي سازمان ملل ماهانه به هشت ميليون نفر کمک مي‌کند، ولي همکارانم آماده تهديدهاي قحطي هستند چراکه يمني‌هاي بيشتري نمي‌توانند از پس خريد غذا برآيند حتي در مکان‌هايي که غذا وجود دارد.
فکر مي‌کنم ديدار اين هفته در سوئد مي‌تواند خبرهاي خوبي براي بندر الحديده و مردم يمن به ارمغان داشته باشد. ما در حال بررسي توافقي هستيم که خطر تخريب بندر را از بين برده و فعاليت کامل شهر را تضمين مي‌کند. دستيابي به چنين توافقي نه تنها به جنگ پايان مي‌دهد بلکه خطوط اصلي کمک‌هاي انساني به مردم يمن را از تخريب و انسداد حفظ مي‌کند. اين امر به اطمينان از دورشدن شبح قحطي کمک مي‌کند.
در هفته‌هاي اخير، دو طرف جنگ حسن‌نيت‌هايي در امور بشردوستانه از خود نشان داده‌اند. برخي زندانيان دو طرف که در چهار سال جنگ اجازه نداشتند با خانواده‌هاي خود تماس بگيرند، در نهايت اجازه تماس يافتند. 50 يمني توانستند براي درمان از صنعا به مسقط منتقل شوند؛ امري که سال‌ها اتفاق نيفتاده بود. انتظار داريم در سوئد توافق مبادله زندانيان که نخستين توافق بين دو طرف از آغاز جنگ است، امضا شود. هزاران خانواده يمني که منتظر وابستگان گمشده‌شان بوده‌اند، انتظار مي‌رود حالا دوباره به آغوش عزيزانشان بازگردند.
اين مذاکرات سياسي در سوئد اولين گام براي قراردادن يمن در مسير صلح است. اميدوارم که در پايان اين دور، طرف‌هاي يمني درباره طرح کلي توافق جامع نهايي توافق کنند؛ طرحي که در صورت توافق براي تأييد به دبير کل سازمان ملل و سپس به شواري امنيت ارسال مي‌شود و اميدوارم به نقشه راهي براي صلح بدل شود.
به عنوان يک ميانجيگر، معتقدم که پايان يک جنگ به معني ايجاد صلح نيست. در هر روند صلحي، نقش اصلي به کساني مي‌رسد که مي‌توانند به جنگ پايان دهند، بعد از آن بسياري از مردم که کشور و خانواده‌شان مستحق صلح‌اند و حالا قرباني هستند، ممکن است نفعي ببرند. بعد از چند ماه جلسه با جناح‌هاي مختلف يمني، متوجه شدم که آنها در پي يافتن انگيزه‌هاي مشترک و هنر نشستن پاي ميز مذاکره براي رسيدن به توافق عالي هستند. اين موضوع در کنفرانس گفت‌و‌گوي ملي آنها به وضوح روشن شد؛ کنفرانسي که از مارس 2013 تا ژانويه 2014 در صنعا تشکيل شد و 565 نماينده از بخش وسيعي از جمعيت يمن گرد هم نشستند و درباره چند و چون آينده کشور بحث کردند. اين کنفرانس نمونه اعلاي بين‌المللي يک همکاري سنجيده و دقيق بوده و هست. اين همان يمني است که ما مي‌خواهيم به آن بازگرديم.
اين به من اطمينان مي‌دهد که وقتي دو طرف در سوئد ملاقات مي‌کنند، اصول راهنمايشان اين خواهد بود که امتيازها اصول اصلي مذاکره هستند و مصالحه به نفع هر دو طرف و در مقياس کلي‌تر به سود همه مردم يمن است. اميدواريم دستيابي به پيشرفت در زمينه اقدامات اعتمادساز و توافق بر سر چارچوب‌هاي سياسي تجلي روح چنين مصالحه‌اي باشد.
در هيچ زمان ديگري چنين فوريت بين‌المللي براي يافتن يک راه‌حل وجود نداشته است. يمن در رأس دستور کار دبيرکل سازمان ملل متحد قرار داشته است. شوراي امنيت در تمايل به پايان‌دادن به اين مناقشه متحد است. کشورهاي منطقه با تلاش ما براي ازسرگيري روند مذاکرات سياسي همکاري کامل نشان داده‌اند. با اين وجود تنها افرادي که دور ميز در نقطه‌اي دورافتاده در سوئد نشسته‌‌اند، مي‌توانند اميدها را به واقعيت تبديل کنند. اميدواريم براي خاطر کودکان يمني چنين کنند.
منبع: نيويورک‌تايمز
مذاکره برای اتمام جنگ تمام عیار
آخرين نشست طرفين جنگ در يمن پس از دو روز متوقف شده بود، اما اين‌بار طرف‌هاي مذاكره‌كننده و ناظران بين‌المللي اميد زيادي به مذاكرات صلحي دارند كه در سوئد در حال برگزاري است. به گزارش دويچه‌وله، روز پنجشنبه هيئت‌هاي يمني شامل ۱۲ مقام ارشد این کشور برای حضور در مذاکرات صلح وارد استکهلم شدند؛ سرپرستی این هیئت را خالد الیمانی، وزیر خارجه یمن، بر ‌عهده دارد. از طرف حوثي‌ها نيز گروهي به سرپرستي محمد عبدالسلام، يكي از مقامات ارشد جنبش انصارالله، وارد قصر یوهانسبرگ، محل مذاکرات شدند. هرچند حوثي‌ها پيش از آغاز مذاكرات اميدي چنداني به نتيجه‌بخش‌بودن اين دور از گفت‌وگوها نداشتند، اما عبدالسلام هنگام پرواز به استکهلم گفت: «دست ما برای صلح و دوستی دراز است». هدف اصلي از مذاکرات جاری جلوگیری از جنگي تمام‌عیار بر سر بندر حدیده است که تحت کنترل حوثی‌هاست و هزاران غیرنظامی در آن گیر افتاده‌اند. چند ساعت قبل آغاز مذاكرات در روز پنجشنبه، مقامات یمنی در پیامي توییتری خواستار عقب‌نشینی نیروهای حوثی از بندر حدیده و بازگرداندن کنترل این بندر به دست دولت شدند، اما حوثي‌ها تهدید کردند که مانع از طرح‌های سازمان ملل خواهند شد مگر آنکه فرودگاه اصلی صنعا بازگشایی شود. آخرین نشست مشورتی برای مذاکرات که در ماه سپتامبر در ژنو برگزار شد، پس از دو روز و به‌دلیل عدم مشارکت حوثی‌ها بدون دستیابی به نتیجه‌ای پایان یافته بود. اكنون کارشناسان پیش‌بینی کرده‌اند که دور نخست مذاکرات ۱۰ روز طول می‌کشد. آدام بارون، کارشناس سیاسی شورای اروپایی روابط خارجی مي‌گويد، این‌بار شرایط برای رسیدن به نتیجه مطلوب مناسب‌تر از پیش است. او درعین‌حال تأکید می‌کند که طرفین درگیر در جنگی به این وسعت، به مدت‌زمان بیشتری برای رسیدن به صلح نیاز دارند، اما توکل کارمان، فعال حقوق بشری یمنی و برنده‌‌ جایزه‌ صلح نوبل، بر اين باور است که جنگ یمن فاجعه‌ای داخلی نیست، بلکه از خارج به این کشور تحمیل شده و پایان یا ادامه‌ آن هم به تصمیم‌های بازيگران منطقه‌اي بستگی دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.