گفتوگو با حسین پارسایی، کارگردان تئاتر موزیکال بینوایان
با صدای بلند میگویم این یک اقتباس است
رضا آشفته: «بینوایان» رمان و شاهکار ادبی ویکتور هوگوی فرانسوی است که به دلیل محتوای عدالتمحورانهاش بارهاوبارها در جهان از آن فیلم و تئاتر و انیمیشن تولید شده است... این روزها در سالن رویالهال هتل اسپیناس تهران، واقع در سعادتآباد، به کارگردانی حسین پارسایی یک تئاتر موزیکال که برداشت و اقتباسی از فیلم سینمایی موزیکال و دیگر آثار مرتبط با این رمان هست، دارد اجرا میشود...؛ اجرائی که در آن یک گروه ارکستر فیلارمونیک بخشهای آوازیاش را اجرا میکند و بازیگران بنامی مانند پارسا پیروزفر، نوید محمدزاده، اشکان خطیبی، پریناز ایزدیار، سحر دولتشاهی، هوتن شکیبا و بسیاری دیگر در آن ایفای نقش میکنند... درباره چندوچون این اجرا با حسین پارسایی گفتوگو کردهایم که در ادامه میخوانید.
ایده تئاتر موزیکال در شما چگونه ایجاد شد؟
درواقع آنچه میبینید در یکی، دو سال که به نام تئاتر موزیکال اجرا کردهام، ماحصل سالها جستوجوی من در این زمینه است که به تئاتر موزیکال علاقهمند شده و آن را دوست داشته و همواره از گونههای موسیقایی لذت بردهام و حالا هم فرقی نمیکند که به شکل پلیبک، زنده و ارکستر اجرا شود و از زمانی که بهطور حرفهای تئاتر کار کردهام، خودم نیز بارها به دنبال تجربههای متفاوت از آن بودهام که متناسب با ظرفیتهای موسیقایی نمایشهایم را اجرا کنم. در دهه 70 دو نمایش کودک اجرا کردم که از جنبههای موسیقایی برخوردار بود و بعد در دهه 80 با رویکرد عاشورایی سعی کردم که بهگونهای از ترکیب نمایش و نمایش موزیکال بهرهمند شوم و حالا در این یکی، دو سال با توجه به استانداردهای موجود در جهان به دنبال ارائه و اجرای تئاتر موزیکال بوده و سعی کردهام که با اقتباس از دو اثر مهم جهانی - الیور توئیست و بینوایان- تئاتر موزیکال را تجربه کنم و در ادامه این سلیقهام را در آینده با ارائه موضوعات ایرانی توسعه دهم.
با توجه به اینکه ما از سنت تئاتر موزیکال برخوردار نیستیم و امکان چنین اجرائی هم کمتر بوده است چگونه خود را مجاب کردهاید که به سمت آن بروید؟
درواقع من تا اینجا بیشتر تحتتأثیر تجربههای موزیکال؛ چه نمایشی و چه سینمایی موجود در جهان قرار گرفتهام و آنچه به نام الیور توئیست کار کردهام ادای احترامی است به سینمای موزیکال جهان که من از آن وام گرفتهام و در این زمینه هم نسخههای زیادی در دنیا هست؛ چه انیمیشن و چه سینمایی که دیدهام و حالا آنچه میبینید تصورات من از آن استانداردهای جهانی است که منبع الهامم شده و با توجه به اینکه موضوعی ایرانی را پیشرو نداشتم مجبور شدم از دو رمان ادبی جهان که شناختهشده هم هستند، استفاده کنم، بنابراین همواره هم با صدای بلند گفتهام و اینبار هم بگویم من اقتباس کردهام و به اندازه توشوتوانم و با توجه به امکانات و مقدورات تئاتر کشورمان نسبت به این گونه تئاتری ادای دین کردهام و اساسا به تئاتر موزیکال و سینمای موزیکال در کنار سایر گونههای تئاتری علاقهمندم و به شکل حرفهای به دنبال ارائه آن برای ایجاد چنین ذائقهای در تماشاگران ایرانی بودهام که تحتتأثیر آنچه در جهان هست ما نیز بتوانیم برخوردار از آن باشیم. در جهان استیل مشخصی هست و در آنجا خواننده - بازیگرها از کودکی طوری تربیت میشوند که با بدن و صدای خوب بتوانند
تماموکمال در اختیار این گونه تئاتری باشند. ما در ایران از این بازیگر- خوانندهها برخوردار نیستیم و در مرحله آزمونوخطا هستیم که بتوانیم دراینباره متمرکزتر کار کنیم و این خود نیازمند زمان و مکان است و باید هزینه هم صرف تربیت چنین افرادی بشود. ما هنوز بازیگرانی نداریم که از قابلیتهای شاخص بازی در تئاتر موزیکال برخوردار باشند؛ با آنکه بازیگری در بازیکردن بسیار منحصربهفرد است، ولی متأسفانه از صدای آوازی خوبی برخوردار نیست و نمیتواند در این تئاتر فعالیت کند. آنجا آثار ساختهوپرداخته آن شرایط فرهنگی هستند که در آن تئاتر موزیکال هم وجود دارد، اما در اینجا ما باید چنین شرایطی را منطبق با نیازهای فرهنگیمان ایجاد کنیم.
فکر کنم درحالحاضر شما ترجمانی از آن اقتباسها را به فارسی دارید اجرا میکنید؟
بله، ما در ترجمه آن بهدنبال تطبیق فرهنگی با فرهنگ ایران بودهایم و آنچه در ایران ما ارزش به حساب میآید و در آن داشتههای خودمان را مورد آزمون و خطا قرار دادهایم و ما فقط از آنها این شکل اجرایی را وام گرفتهایم که بتوانیم بر آن تسلط و اشراف پیدا کنیم و بعدها بشود آثار خودمان را با قصهها و محتوای ایرانی اجرا کنیم و این را متناسب با نیازهایمان دراماتورژی میکنیم و این دو اثر موزیکال خود مقدمهای خواهد شد برای آنچه افق دید ماست، بنابراین شناخت این ریخت و ساختار نمایشی و موزیکال میتواند در آینده چشماندازی برای تولیداتی باشد که نشانگر فرهنگ ایرانی است.
با توجه به اینکه ما خواننده-بازیگر نداشتهایم، آیا تلاشی هم شده که در درازمدت چنین هنرمندانی تربیت شوند که بشود تئاتر موزیکال را به معنای دقیقترش در ایران اجرا کنیم؟
ما در این دو سال هم هر بار فراخوانی دادهایم که هنرجویان جویای نام و دانشجویان علاقهمند را جذب کنیم و اینها را بتوانیم در کارگاههای مختلف تعلیم بدهیم که اینها بهمرور بتوانند در خدمت اجراهایمان باشند و اینها بهطور طبیعی سرمایههای انسانی ما هستند که سعی میکنیم در گروه نگه داریم و همچنان در دورههای مختلف و تمرینهایی که باید برایشان برگزار شود اینها را برای اجراهای دیگر توانمندتر کنیم و ما در این دو اجرا نزدیک به 300، 400 نفر را جذب کردهایم که این نشانه گسترش آن و پیشرفت برای آینده ما خواهد بود که ما بهعنوان یک کمپانی بتوانیم در زمینه تولید و عرضه از توان هنری اینها بهرهمند شویم و فعلا این سرمایههای انسانی را بیشتر کشف و پیدا کنیم و بعد بتوانیم تعلیمات لازم ر ا به آنها بدهیم و سر آخر آنها را در تمام تولیداتمان به کار بگیریم که میدانیم بازیگران تئاتر موزیکال حتما از ویژگیهایی برخوردارند و ما کمتر از چنین بازیگرانی برخورداریم و صرف شهرت و تجربه نمیشود از بازیگری برای تئاتر موزیکال اجرا میشود و ما بهتدریج به جایی خواهیم رسید که شاهد حضور بازیگران حرفهای و بنام با همان ویژگیهای تئاتر موزیکال
خواهیم بود که در بخشهای آوازی موفقتر خواهند بود و فعلا در حال کادرسازی هستیم که در قالب یک کمپانی این آدمها را در طول این سالها بیشتر شناسایی کنیم و آنها را ضمن آموزش در جریان مداوم تولیداتمان قرار دهیم و آنها به شکل مستمر به سمت افق دیدمان که از تئاتر موزیکال متصور هستیم حرکت کنند. اینگونه میشود تئاتر موزیکال را با ذوق و سلیقه ایرانی تولید و اجرا کرد.
با توجه به شباهتهایی که بین تعزیه و تئاتر موزیکال هست میشود در آینده از این تئاتر ایرانی هم در پیوست با تئاتر موزیکال بهرهمند شد؟
هر دو اینها از خاستگاه متفاوتی برخوردارند. هر دو از شیوه آوازی متفاوتی استفاده میکنند و در روایتگری و صحنهپردازی هم متفاوتاند و تعزیه به شیوه میدانی و تئاتر موزیکال در سالنهای بزرگ و مجلل اجرا میشود که در آنها تکنولوژی بسیار در خدمت اجراست و بهطور طبیعی هر نویسنده و کارگردانی حتما ذوق و سلیقهاش و داشتههای خودش را به خدمت میگیرد و با همه این تفاوتهایی که بین تعزیه و تئاتر موزیکال هست که یکی شرقی و دیگری غربی است میتوان همچنان امیدوار بود که پیوستی هم بین این دو برقرار شود و حتما گروههای ایرانی چنین دغدغهای خواهند داشت که از تکنیکهای موسیقایی و نمایشی تعزیه در خدمت یک تئاتر موزیکال خودی بهرهمند شوند و همه اینها مبتنی بر پژوهش است که این خود یک شیوه علمی است که بشود این دو را به هم نزدیک کرد و باید تمرین و اتود بشود و در نهایت آنچه شدنی است از این دو بهرهوری شود. ما فعلا در حال گرتهبرداری، اقتباس و نمونهبرداری از تئاتر موزیکال هستیم و حتما در این راه هر اثر نمایشی یک کارگردان متأثر از ایدههای اجراییاش خواهد بود و این باعث میشود شکل اجرایی کاملا با دیگران متفاوت شود. چنانچه در این سالها
بارها به دست کارگردانان مختلف متنهای شکسپیر اجرا شدهاند، اما همه این اجراها با هم متفاوت بودهاند، چون هر کارگردانی در نهایت ایدههای اجراییاش را به اثر خواهد داد و ما در ترجمه این اشعار که از زبان انگلیسی، آلمانی یا هر زبان بیگانه دیگری باشد ضمن آنکه سعی میکنیم بهلحاظ نتنویسی این ترانهها حفظ شود، درعینحال از واژگان فارسی نیز برای مخاطب اینجا بهره میبریم و این باید برای مخاطب ایرانی آشنا هم باشد.
ما در این دو اثر از فیلمنامههای سینمایی این اشعار را ترجمه کردهایم؛ چون متن نمایشی دراینباره نداریم و درعینحال خود رمان هم بوده است و ما باید از آن نسخه سینمایی به یک تنظیم نمایشی در ابتدا ترجمه را برمیگرداندیم و بعد آن نتنویسیها را برای اجرای گروه موسیقی در نظر میگرفتیم. درعینحال ایدههای اجرائی کارگردان هم در آن لحاظ میشد که بشود در صحنه یک اجرای موزیکال را برای مخاطب تماشایی کنیم. از آن سو نیز باید همهچیز با شرایط این اقلیم و جایی که در آن نمایش اجرا میشد، متانسب میشد و نسبتهای فرهنگی را لحاظ میکردیم و این تجربه خوبی است که گامبهگام داریم از این ساختار و برگردان به فارسی و توجه به جامعه هدف به مرحلهای میرسیم که بشود موضوعات متفاوتی را مورد توجه قرار دهیم که این رویکرد موضوعی براساس رمانها و آثار تجربهشده در مرحله بعد به موضوعات ایرانی تبدیل شود.
بنابراین این دورنما و چشمانداز را دارید که همهچیز را با فرهنگ و تئاتر ایرانی یکی کنید؟
بله و متأسفانه برخی شتابزده و بیآنکه کار ما و نتیجهاش را ببینند، دارند داوریمان میکنند و این مخالفتها همینطوری است و برخی هم سکوت کردهاند و برخی هم با دیدن کار ما ترغیب میشوند که از آن حمایت کنند یا موافق با این نوع تجربهکردنمان باشند؛ بنابراین ما انتظار تخریبشدن را نداریم؛ چون اینگونه نمایشی در همه جهان هست و ما هم داریم سعی میکنیم با چنین کارهایی خودمان و دیگران را برای داشتن تئاتر موزیکال آمادهتر کنیم و بتوانیم به طور مستمر از چنین امکانی برخوردار شویم. برخی مدعیاند که این نوع تئاتر گران هست و فقط عدهای از اقشار توانمند امکان استفاده از آن را دارند؛ درحالیکه بیآنکه بخواهیم فرقی برای تماشاگران تئاتر قائل شویم و آن را به توانمند و آسیبپذیر تقسیمبندی کنیم، باید گفت که داشتن تئاتر موزیکال همانند دیگر گونههای نمایشی یک ضرورت است و این انتخاب را برای دیگران قائل شویم که بهعنوان مخاطب تئاتر موزیکال را هم مورد توجه قرار دهند. شاید این عده برخلاف یک عده اندک که اجراهای تجربهگرا در سالنهای کوچکتر را ترجیح میدهند، دوست دارند به تماشای تئاتر موزیکال بنشینند و ما نباید به اینها خرده
بگیریم که چرا از تئاترهای باشکوه و بزرگ استقبال کردهاند... . ما باید به همدیگر احترام بگذاریم و این حق انتخاب را برای هم قائل بشویم. اگر جریانی در تئاتر مثبت هست، باید حامی آن باشیم و ما هم درحالحاضر در کمپانیمان با انجام پژوهش میدانی در میان مخاطبمان سعی میکنیم که به نیازها و ضرورتهای اینان در قالب تئاتر موزیکال پاسخگو باشیم و بنابراین ما هم هدفمند داریم کار میکنیم و دلمان نمیخواهد با بدگمانیهای بیریشه و اساس همراه باشیم. برخی همین تأثیر و شکوه را در تئاتر میخواهند و این دیگر نیاز به انگ و توهین ندارد و همه ما زیر آسمان یک ایران هستیم و دارای یک تمدن بزرگ هستیم که تئاتر هم درواقع گل سرسبد هنرهاست که چون نگینی در حال درخشیدن است و باید که به همه گونههایش شاخ و برگ بدهیم که قدرتمندتر از پیش بتواند هنرهای ما را تحت پوشش قرار دهد.
آیا به دنبال مکان ثابت برای استقرار گروه، ارائه آموزشها و تمرینها و از همه مهمتر اجرای تئاتر موزیکال هستید؟
این ایدئال ماست که متناسب با آنچه میشود، یک تئاتر موزیکال کاملا حرفهای تولید کرد. بیش از هر چیزی مکانی برای آن داشته باشیم... . البته دولت میتواند در این زمینه پیشقدم شود؛ هرچند درحالحاضر از اولویتهایش نیست؛ اما در بخش خصوصی میشود این ضرورت را دنبال کرد و البته این امر مهم نیازمند حمایت جدی است و باید برای آن تسهیلات دولتی را در نظر گرفت؛ چون سالن اجرای تئاتر موزیکال بسیار بزرگ باید باشد و این به خاطر داشتن گروههای بزرگ بازیگران و خوانندگان است که استقرار آنان نیاز به مکان بزرگ دارد. متأسفانه ما الان در دوران نابسامان تئاتر خصوصی هستیم و البته نمیشود از بخش دولتی هم انتظار داشت که تمام و کمال از تئاتر خصوصی حمایت کند و در تمام دنیا هم چنین نیست؛ اما میشود با ارائه تسهیلاتی بخش خصوصی را دعوت کرد که در این زمینه گامهای مؤثری را بردارد. بههرحال تولید تئاتر موزیکال هزینهبر است و از آن سو نیز باید به برگشت سرمایه هم فکر شود که یک سالن بزرگ باید برای چنین هدفی در نظر گرفته شود. از آن سو نیز داشتن امکانات ماشینری و تکنولوژیک نیز لازمه چنین اجراهایی است که تماشاگران را دچار شگفتی کنند و خود اجراها نیز
از جذابیتهای تصویری و موسیقایی برخوردار شوند.
رضا آشفته: «بینوایان» رمان و شاهکار ادبی ویکتور هوگوی فرانسوی است که به دلیل محتوای عدالتمحورانهاش بارهاوبارها در جهان از آن فیلم و تئاتر و انیمیشن تولید شده است... این روزها در سالن رویالهال هتل اسپیناس تهران، واقع در سعادتآباد، به کارگردانی حسین پارسایی یک تئاتر موزیکال که برداشت و اقتباسی از فیلم سینمایی موزیکال و دیگر آثار مرتبط با این رمان هست، دارد اجرا میشود...؛ اجرائی که در آن یک گروه ارکستر فیلارمونیک بخشهای آوازیاش را اجرا میکند و بازیگران بنامی مانند پارسا پیروزفر، نوید محمدزاده، اشکان خطیبی، پریناز ایزدیار، سحر دولتشاهی، هوتن شکیبا و بسیاری دیگر در آن ایفای نقش میکنند... درباره چندوچون این اجرا با حسین پارسایی گفتوگو کردهایم که در ادامه میخوانید.
ایده تئاتر موزیکال در شما چگونه ایجاد شد؟
درواقع آنچه میبینید در یکی، دو سال که به نام تئاتر موزیکال اجرا کردهام، ماحصل سالها جستوجوی من در این زمینه است که به تئاتر موزیکال علاقهمند شده و آن را دوست داشته و همواره از گونههای موسیقایی لذت بردهام و حالا هم فرقی نمیکند که به شکل پلیبک، زنده و ارکستر اجرا شود و از زمانی که بهطور حرفهای تئاتر کار کردهام، خودم نیز بارها به دنبال تجربههای متفاوت از آن بودهام که متناسب با ظرفیتهای موسیقایی نمایشهایم را اجرا کنم. در دهه 70 دو نمایش کودک اجرا کردم که از جنبههای موسیقایی برخوردار بود و بعد در دهه 80 با رویکرد عاشورایی سعی کردم که بهگونهای از ترکیب نمایش و نمایش موزیکال بهرهمند شوم و حالا در این یکی، دو سال با توجه به استانداردهای موجود در جهان به دنبال ارائه و اجرای تئاتر موزیکال بوده و سعی کردهام که با اقتباس از دو اثر مهم جهانی - الیور توئیست و بینوایان- تئاتر موزیکال را تجربه کنم و در ادامه این سلیقهام را در آینده با ارائه موضوعات ایرانی توسعه دهم.
با توجه به اینکه ما از سنت تئاتر موزیکال برخوردار نیستیم و امکان چنین اجرائی هم کمتر بوده است چگونه خود را مجاب کردهاید که به سمت آن بروید؟
درواقع من تا اینجا بیشتر تحتتأثیر تجربههای موزیکال؛ چه نمایشی و چه سینمایی موجود در جهان قرار گرفتهام و آنچه به نام الیور توئیست کار کردهام ادای احترامی است به سینمای موزیکال جهان که من از آن وام گرفتهام و در این زمینه هم نسخههای زیادی در دنیا هست؛ چه انیمیشن و چه سینمایی که دیدهام و حالا آنچه میبینید تصورات من از آن استانداردهای جهانی است که منبع الهامم شده و با توجه به اینکه موضوعی ایرانی را پیشرو نداشتم مجبور شدم از دو رمان ادبی جهان که شناختهشده هم هستند، استفاده کنم، بنابراین همواره هم با صدای بلند گفتهام و اینبار هم بگویم من اقتباس کردهام و به اندازه توشوتوانم و با توجه به امکانات و مقدورات تئاتر کشورمان نسبت به این گونه تئاتری ادای دین کردهام و اساسا به تئاتر موزیکال و سینمای موزیکال در کنار سایر گونههای تئاتری علاقهمندم و به شکل حرفهای به دنبال ارائه آن برای ایجاد چنین ذائقهای در تماشاگران ایرانی بودهام که تحتتأثیر آنچه در جهان هست ما نیز بتوانیم برخوردار از آن باشیم. در جهان استیل مشخصی هست و در آنجا خواننده - بازیگرها از کودکی طوری تربیت میشوند که با بدن و صدای خوب بتوانند
تماموکمال در اختیار این گونه تئاتری باشند. ما در ایران از این بازیگر- خوانندهها برخوردار نیستیم و در مرحله آزمونوخطا هستیم که بتوانیم دراینباره متمرکزتر کار کنیم و این خود نیازمند زمان و مکان است و باید هزینه هم صرف تربیت چنین افرادی بشود. ما هنوز بازیگرانی نداریم که از قابلیتهای شاخص بازی در تئاتر موزیکال برخوردار باشند؛ با آنکه بازیگری در بازیکردن بسیار منحصربهفرد است، ولی متأسفانه از صدای آوازی خوبی برخوردار نیست و نمیتواند در این تئاتر فعالیت کند. آنجا آثار ساختهوپرداخته آن شرایط فرهنگی هستند که در آن تئاتر موزیکال هم وجود دارد، اما در اینجا ما باید چنین شرایطی را منطبق با نیازهای فرهنگیمان ایجاد کنیم.
فکر کنم درحالحاضر شما ترجمانی از آن اقتباسها را به فارسی دارید اجرا میکنید؟
بله، ما در ترجمه آن بهدنبال تطبیق فرهنگی با فرهنگ ایران بودهایم و آنچه در ایران ما ارزش به حساب میآید و در آن داشتههای خودمان را مورد آزمون و خطا قرار دادهایم و ما فقط از آنها این شکل اجرایی را وام گرفتهایم که بتوانیم بر آن تسلط و اشراف پیدا کنیم و بعدها بشود آثار خودمان را با قصهها و محتوای ایرانی اجرا کنیم و این را متناسب با نیازهایمان دراماتورژی میکنیم و این دو اثر موزیکال خود مقدمهای خواهد شد برای آنچه افق دید ماست، بنابراین شناخت این ریخت و ساختار نمایشی و موزیکال میتواند در آینده چشماندازی برای تولیداتی باشد که نشانگر فرهنگ ایرانی است.
با توجه به اینکه ما خواننده-بازیگر نداشتهایم، آیا تلاشی هم شده که در درازمدت چنین هنرمندانی تربیت شوند که بشود تئاتر موزیکال را به معنای دقیقترش در ایران اجرا کنیم؟
ما در این دو سال هم هر بار فراخوانی دادهایم که هنرجویان جویای نام و دانشجویان علاقهمند را جذب کنیم و اینها را بتوانیم در کارگاههای مختلف تعلیم بدهیم که اینها بهمرور بتوانند در خدمت اجراهایمان باشند و اینها بهطور طبیعی سرمایههای انسانی ما هستند که سعی میکنیم در گروه نگه داریم و همچنان در دورههای مختلف و تمرینهایی که باید برایشان برگزار شود اینها را برای اجراهای دیگر توانمندتر کنیم و ما در این دو اجرا نزدیک به 300، 400 نفر را جذب کردهایم که این نشانه گسترش آن و پیشرفت برای آینده ما خواهد بود که ما بهعنوان یک کمپانی بتوانیم در زمینه تولید و عرضه از توان هنری اینها بهرهمند شویم و فعلا این سرمایههای انسانی را بیشتر کشف و پیدا کنیم و بعد بتوانیم تعلیمات لازم ر ا به آنها بدهیم و سر آخر آنها را در تمام تولیداتمان به کار بگیریم که میدانیم بازیگران تئاتر موزیکال حتما از ویژگیهایی برخوردارند و ما کمتر از چنین بازیگرانی برخورداریم و صرف شهرت و تجربه نمیشود از بازیگری برای تئاتر موزیکال اجرا میشود و ما بهتدریج به جایی خواهیم رسید که شاهد حضور بازیگران حرفهای و بنام با همان ویژگیهای تئاتر موزیکال
خواهیم بود که در بخشهای آوازی موفقتر خواهند بود و فعلا در حال کادرسازی هستیم که در قالب یک کمپانی این آدمها را در طول این سالها بیشتر شناسایی کنیم و آنها را ضمن آموزش در جریان مداوم تولیداتمان قرار دهیم و آنها به شکل مستمر به سمت افق دیدمان که از تئاتر موزیکال متصور هستیم حرکت کنند. اینگونه میشود تئاتر موزیکال را با ذوق و سلیقه ایرانی تولید و اجرا کرد.
با توجه به شباهتهایی که بین تعزیه و تئاتر موزیکال هست میشود در آینده از این تئاتر ایرانی هم در پیوست با تئاتر موزیکال بهرهمند شد؟
هر دو اینها از خاستگاه متفاوتی برخوردارند. هر دو از شیوه آوازی متفاوتی استفاده میکنند و در روایتگری و صحنهپردازی هم متفاوتاند و تعزیه به شیوه میدانی و تئاتر موزیکال در سالنهای بزرگ و مجلل اجرا میشود که در آنها تکنولوژی بسیار در خدمت اجراست و بهطور طبیعی هر نویسنده و کارگردانی حتما ذوق و سلیقهاش و داشتههای خودش را به خدمت میگیرد و با همه این تفاوتهایی که بین تعزیه و تئاتر موزیکال هست که یکی شرقی و دیگری غربی است میتوان همچنان امیدوار بود که پیوستی هم بین این دو برقرار شود و حتما گروههای ایرانی چنین دغدغهای خواهند داشت که از تکنیکهای موسیقایی و نمایشی تعزیه در خدمت یک تئاتر موزیکال خودی بهرهمند شوند و همه اینها مبتنی بر پژوهش است که این خود یک شیوه علمی است که بشود این دو را به هم نزدیک کرد و باید تمرین و اتود بشود و در نهایت آنچه شدنی است از این دو بهرهوری شود. ما فعلا در حال گرتهبرداری، اقتباس و نمونهبرداری از تئاتر موزیکال هستیم و حتما در این راه هر اثر نمایشی یک کارگردان متأثر از ایدههای اجراییاش خواهد بود و این باعث میشود شکل اجرایی کاملا با دیگران متفاوت شود. چنانچه در این سالها
بارها به دست کارگردانان مختلف متنهای شکسپیر اجرا شدهاند، اما همه این اجراها با هم متفاوت بودهاند، چون هر کارگردانی در نهایت ایدههای اجراییاش را به اثر خواهد داد و ما در ترجمه این اشعار که از زبان انگلیسی، آلمانی یا هر زبان بیگانه دیگری باشد ضمن آنکه سعی میکنیم بهلحاظ نتنویسی این ترانهها حفظ شود، درعینحال از واژگان فارسی نیز برای مخاطب اینجا بهره میبریم و این باید برای مخاطب ایرانی آشنا هم باشد.
ما در این دو اثر از فیلمنامههای سینمایی این اشعار را ترجمه کردهایم؛ چون متن نمایشی دراینباره نداریم و درعینحال خود رمان هم بوده است و ما باید از آن نسخه سینمایی به یک تنظیم نمایشی در ابتدا ترجمه را برمیگرداندیم و بعد آن نتنویسیها را برای اجرای گروه موسیقی در نظر میگرفتیم. درعینحال ایدههای اجرائی کارگردان هم در آن لحاظ میشد که بشود در صحنه یک اجرای موزیکال را برای مخاطب تماشایی کنیم. از آن سو نیز باید همهچیز با شرایط این اقلیم و جایی که در آن نمایش اجرا میشد، متانسب میشد و نسبتهای فرهنگی را لحاظ میکردیم و این تجربه خوبی است که گامبهگام داریم از این ساختار و برگردان به فارسی و توجه به جامعه هدف به مرحلهای میرسیم که بشود موضوعات متفاوتی را مورد توجه قرار دهیم که این رویکرد موضوعی براساس رمانها و آثار تجربهشده در مرحله بعد به موضوعات ایرانی تبدیل شود.
بنابراین این دورنما و چشمانداز را دارید که همهچیز را با فرهنگ و تئاتر ایرانی یکی کنید؟
بله و متأسفانه برخی شتابزده و بیآنکه کار ما و نتیجهاش را ببینند، دارند داوریمان میکنند و این مخالفتها همینطوری است و برخی هم سکوت کردهاند و برخی هم با دیدن کار ما ترغیب میشوند که از آن حمایت کنند یا موافق با این نوع تجربهکردنمان باشند؛ بنابراین ما انتظار تخریبشدن را نداریم؛ چون اینگونه نمایشی در همه جهان هست و ما هم داریم سعی میکنیم با چنین کارهایی خودمان و دیگران را برای داشتن تئاتر موزیکال آمادهتر کنیم و بتوانیم به طور مستمر از چنین امکانی برخوردار شویم. برخی مدعیاند که این نوع تئاتر گران هست و فقط عدهای از اقشار توانمند امکان استفاده از آن را دارند؛ درحالیکه بیآنکه بخواهیم فرقی برای تماشاگران تئاتر قائل شویم و آن را به توانمند و آسیبپذیر تقسیمبندی کنیم، باید گفت که داشتن تئاتر موزیکال همانند دیگر گونههای نمایشی یک ضرورت است و این انتخاب را برای دیگران قائل شویم که بهعنوان مخاطب تئاتر موزیکال را هم مورد توجه قرار دهند. شاید این عده برخلاف یک عده اندک که اجراهای تجربهگرا در سالنهای کوچکتر را ترجیح میدهند، دوست دارند به تماشای تئاتر موزیکال بنشینند و ما نباید به اینها خرده
بگیریم که چرا از تئاترهای باشکوه و بزرگ استقبال کردهاند... . ما باید به همدیگر احترام بگذاریم و این حق انتخاب را برای هم قائل بشویم. اگر جریانی در تئاتر مثبت هست، باید حامی آن باشیم و ما هم درحالحاضر در کمپانیمان با انجام پژوهش میدانی در میان مخاطبمان سعی میکنیم که به نیازها و ضرورتهای اینان در قالب تئاتر موزیکال پاسخگو باشیم و بنابراین ما هم هدفمند داریم کار میکنیم و دلمان نمیخواهد با بدگمانیهای بیریشه و اساس همراه باشیم. برخی همین تأثیر و شکوه را در تئاتر میخواهند و این دیگر نیاز به انگ و توهین ندارد و همه ما زیر آسمان یک ایران هستیم و دارای یک تمدن بزرگ هستیم که تئاتر هم درواقع گل سرسبد هنرهاست که چون نگینی در حال درخشیدن است و باید که به همه گونههایش شاخ و برگ بدهیم که قدرتمندتر از پیش بتواند هنرهای ما را تحت پوشش قرار دهد.
آیا به دنبال مکان ثابت برای استقرار گروه، ارائه آموزشها و تمرینها و از همه مهمتر اجرای تئاتر موزیکال هستید؟
این ایدئال ماست که متناسب با آنچه میشود، یک تئاتر موزیکال کاملا حرفهای تولید کرد. بیش از هر چیزی مکانی برای آن داشته باشیم... . البته دولت میتواند در این زمینه پیشقدم شود؛ هرچند درحالحاضر از اولویتهایش نیست؛ اما در بخش خصوصی میشود این ضرورت را دنبال کرد و البته این امر مهم نیازمند حمایت جدی است و باید برای آن تسهیلات دولتی را در نظر گرفت؛ چون سالن اجرای تئاتر موزیکال بسیار بزرگ باید باشد و این به خاطر داشتن گروههای بزرگ بازیگران و خوانندگان است که استقرار آنان نیاز به مکان بزرگ دارد. متأسفانه ما الان در دوران نابسامان تئاتر خصوصی هستیم و البته نمیشود از بخش دولتی هم انتظار داشت که تمام و کمال از تئاتر خصوصی حمایت کند و در تمام دنیا هم چنین نیست؛ اما میشود با ارائه تسهیلاتی بخش خصوصی را دعوت کرد که در این زمینه گامهای مؤثری را بردارد. بههرحال تولید تئاتر موزیکال هزینهبر است و از آن سو نیز باید به برگشت سرمایه هم فکر شود که یک سالن بزرگ باید برای چنین هدفی در نظر گرفته شود. از آن سو نیز داشتن امکانات ماشینری و تکنولوژیک نیز لازمه چنین اجراهایی است که تماشاگران را دچار شگفتی کنند و خود اجراها نیز
از جذابیتهای تصویری و موسیقایی برخوردار شوند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.