|

کودکان گرفتار پسازلزله

محسن رنانی را به عنوان اقتصاددان می‌شناسیم اما این روزها مشغول فعالیتی درباره کودکان آسیب‌دیده بعد از زلزله کرمانشاه است. اولین‌بار 11 خرداد مطلبی نوشت با عنوان «از مصطفی پیت‌استیل تا کودکان زلزله» که در آن به مشکلات کودکان آسیب‌دیده از زلزله اشاره کرد؛ کودکان گرفتار PTSD (اختلال استرسی پساحادثه) در مناطق زلزله‌زده سرپل‌ذهاب. کودکانی که هنوز از پس‌لرزه‌ها می‌هراسند و شب‌خوابیدن برایشان عذابی بزرگ است. اما اگر این اختلال در کودکان زیر هفت سال در چند ماه اول پس از حادثه درمان نشود تا آخر عمر با آنها می‌ماند و چنین فردی تا پایان عمر با اختلالات رفتاری و روانی درگیر خواهد بود و دیگر یک انسان طبیعی نخواهد بود و زندگی‌اش همواره پرتنش و از نظر روانی بی‌ثبات خواهد بود. هرچند درمان این اختلال برای کودکان آسان‌تر است. اکنون چند ماه بعد از انتشار این مطلب هنوز اقدامی از طرف مسئولان انجام نشده است. به همین دلیل رنانی بار دیگر مطلبی نوشته و گزارشی از فعالیت‌های انجام‌شده در این زمینه داده و درخواست کرده که دیگران نيز اگر می‌توانند گامی در این راه بردارند. مطلب قبلی او بیش از 50 هزار بار خوانده شده است، حتی وزیر رفاه وقت - دکتر ربیعی- نیز قول همکاری‌هایی را داده بود... او اکنون بعد از چند ماه نوشته است: «می‌دانستم که به مقامات نباید امید بست. آن بیچاره‌ها از یک ‌سو هم تحت فشار مأموریت‌ها و محدودیت‌های مقامات بالاتر از خود هستند و هم تحت فشار پاسخ‌گویی به خواسته‌ها و انتظارات نمایندگان مجلس؛ از سوی دیگر نیز هم با کمبود شدید بودجه روبه‌رو هستند و هم با یک دستگاه اداری کرخت‌شده و کارکنان بی‌انگیزه. پس از مدتی دانستیم که به جماعت دولتیان امیدی نمی‌توان بست. بالاخره یاعلی گفتیم و خودمان دست‌به‌کار شدیم».
برخی مربیان مؤسسه توانمندسازی توسعه‌محور خانواده (توتم خانواده) در اصفهان اعلام آمادگی کردند، سه فرد نیکوکار اصفهانی نیز حمایت کردند و هسته شکل‌گیری «انجمن حمایت از کودکان پساحادثه» (در حال تأسیس) نهاده شد. این انجمن به سرعت دست به ‌کار شد تا با همکاری روان‌شناسان ساکن منطقه، حرکتی مردمی برای غربالگری کامل همه کودکان زیر ۱۲ سال در مناطق شهری و روستایی زلزله‌زده سرپل‌ذهاب آغاز شود. در شهریور فراخوانی داده شد و ۲۰ دانش‌آموخته روان‌شناسی در همان مناطق زلزله‌زده شناسایی شدند و آموزش‌های لازم را دیدند تا کار غربالگری شروع شود. موضوع به اطلاع استاندار محترم کرمانشاه رسانده شد و با تأیید و حمایت ایشان و نیز همکاری اداره کل آموزش‌وپرورش و اداره کل بهزیستی استان کرمانشاه، از ۱۶ مهرماه کار غربالگری کودکان آغاز شد.
تیم مشاوران کلیه کودکان زیر هفت سال مستقر در روستاهای تحت مدیریت خانم کلباسی را با آخرین تست‌ها و معیارهای معرفی‌شده جهانی، معاینه و غربالگری کرد. معلوم شد از ۸۰ کودک زیر هفت سال، ۲۱ مورد، یعنی بیش از ۲۵ درصد از کودکان، گرفتار PTSD‌ هستند. در آخرین سفر این تیم معلوم شد ۱۶ نفر از کودکان تا مرز بهبودی کامل پیش رفته‌اند.
رنانی پیش‌تر نوشته بود: «وقتی متوجه شدم که سندروم PTSD تا چه حد در میان کودکان زلزله‌زده شایع است، اطلاعات جمعیتی پنج شهرستان زلزله‌زده کرمانشاه (اسلام‌آباد غرب، سرپل‌ذهاب، قصرشیرین، ثلاث باباجانی، دالاهو) را براساس نتایج سرشماری ۱۳۹۵ بررسی کردم و براساس آن، جمعیت کودکان زیر هفت سال این پنج شهرستان را برای سال ۱۳۹۶ برآورد کردم. معلوم شد در زمان زلزله بین ۴۲ تا ۴۵ هزار کودک زیر هفت سال در این مناطق بوده‌اند. اگر فرض کنیم سهم کودکان گرفتار PTSD در کل این مناطق شبیه روستاهایی باشد که تیم روان‌شناسان دانشگاه اصفهان بررسی کردند (۲۵ درصد)، می‌توان نتیجه گرفت احتمالا بیش از 10 هزار نفر از کودکان زیر هفت سال این مناطق، گرفتار سندروم PTSD شده‌اند».حالا در جدیدترین گزارش رنانی گفته است: «تا امروز حدود ۱۰هزارو ۳۵۰ کودک شهری و روستایی زیر ۱۳ سال مورد بررسی بالینی و غربالگری قرار گرفته‌اند که در میان آنها ۴۳۵ نفر کودک گرفتار به PTSD‌ و اختلال «سوگ» شناسایی شده‌اند. البته هنوز چند هزار نفر کودک زیر هفت سال که از طریق مدارس قابل شناسایی نبوده‌اند، نیز وجود دارند که فرایند شناسایی و غربالگری آنها در جریان است و مقداری زمان‌بر است. با توجه به حجم کار انجام‌شده به نظر می‌رسد با انجام غربالگری بقیه کودکان زیر هفت سال، جمعا حدود ۶۰۰ کودک گرفتار PTSD‌ و «سوگ» شناسایی شوند. برآورد شده است که دست‌کم ‌۶۰۰ میلیون تومان مورد نیاز است (هر کودک دست‌کم یک میلیون تومان) تا بتوان تمامی این کودکان را طی یک سال آینده تحت درمان مستقیم قرار داد».
اکنون هم نیکوکاران علاقه‌مند به نجات کودکان زلزله‌دیده‌ای که گرفتار PTSD شده‌اند، می‌توانند در این طرح مشارکت کنند؛ همین‌طور فارغ‌التحصیلان رشته روان‌شناسی یا کسانی که ساکن کرمانشاه هستند. اگر کسی هم خواست می‌تواند با بسته‌های بازی نیز کمک کند.

محسن رنانی را به عنوان اقتصاددان می‌شناسیم اما این روزها مشغول فعالیتی درباره کودکان آسیب‌دیده بعد از زلزله کرمانشاه است. اولین‌بار 11 خرداد مطلبی نوشت با عنوان «از مصطفی پیت‌استیل تا کودکان زلزله» که در آن به مشکلات کودکان آسیب‌دیده از زلزله اشاره کرد؛ کودکان گرفتار PTSD (اختلال استرسی پساحادثه) در مناطق زلزله‌زده سرپل‌ذهاب. کودکانی که هنوز از پس‌لرزه‌ها می‌هراسند و شب‌خوابیدن برایشان عذابی بزرگ است. اما اگر این اختلال در کودکان زیر هفت سال در چند ماه اول پس از حادثه درمان نشود تا آخر عمر با آنها می‌ماند و چنین فردی تا پایان عمر با اختلالات رفتاری و روانی درگیر خواهد بود و دیگر یک انسان طبیعی نخواهد بود و زندگی‌اش همواره پرتنش و از نظر روانی بی‌ثبات خواهد بود. هرچند درمان این اختلال برای کودکان آسان‌تر است. اکنون چند ماه بعد از انتشار این مطلب هنوز اقدامی از طرف مسئولان انجام نشده است. به همین دلیل رنانی بار دیگر مطلبی نوشته و گزارشی از فعالیت‌های انجام‌شده در این زمینه داده و درخواست کرده که دیگران نيز اگر می‌توانند گامی در این راه بردارند. مطلب قبلی او بیش از 50 هزار بار خوانده شده است، حتی وزیر رفاه وقت - دکتر ربیعی- نیز قول همکاری‌هایی را داده بود... او اکنون بعد از چند ماه نوشته است: «می‌دانستم که به مقامات نباید امید بست. آن بیچاره‌ها از یک ‌سو هم تحت فشار مأموریت‌ها و محدودیت‌های مقامات بالاتر از خود هستند و هم تحت فشار پاسخ‌گویی به خواسته‌ها و انتظارات نمایندگان مجلس؛ از سوی دیگر نیز هم با کمبود شدید بودجه روبه‌رو هستند و هم با یک دستگاه اداری کرخت‌شده و کارکنان بی‌انگیزه. پس از مدتی دانستیم که به جماعت دولتیان امیدی نمی‌توان بست. بالاخره یاعلی گفتیم و خودمان دست‌به‌کار شدیم».
برخی مربیان مؤسسه توانمندسازی توسعه‌محور خانواده (توتم خانواده) در اصفهان اعلام آمادگی کردند، سه فرد نیکوکار اصفهانی نیز حمایت کردند و هسته شکل‌گیری «انجمن حمایت از کودکان پساحادثه» (در حال تأسیس) نهاده شد. این انجمن به سرعت دست به ‌کار شد تا با همکاری روان‌شناسان ساکن منطقه، حرکتی مردمی برای غربالگری کامل همه کودکان زیر ۱۲ سال در مناطق شهری و روستایی زلزله‌زده سرپل‌ذهاب آغاز شود. در شهریور فراخوانی داده شد و ۲۰ دانش‌آموخته روان‌شناسی در همان مناطق زلزله‌زده شناسایی شدند و آموزش‌های لازم را دیدند تا کار غربالگری شروع شود. موضوع به اطلاع استاندار محترم کرمانشاه رسانده شد و با تأیید و حمایت ایشان و نیز همکاری اداره کل آموزش‌وپرورش و اداره کل بهزیستی استان کرمانشاه، از ۱۶ مهرماه کار غربالگری کودکان آغاز شد.
تیم مشاوران کلیه کودکان زیر هفت سال مستقر در روستاهای تحت مدیریت خانم کلباسی را با آخرین تست‌ها و معیارهای معرفی‌شده جهانی، معاینه و غربالگری کرد. معلوم شد از ۸۰ کودک زیر هفت سال، ۲۱ مورد، یعنی بیش از ۲۵ درصد از کودکان، گرفتار PTSD‌ هستند. در آخرین سفر این تیم معلوم شد ۱۶ نفر از کودکان تا مرز بهبودی کامل پیش رفته‌اند.
رنانی پیش‌تر نوشته بود: «وقتی متوجه شدم که سندروم PTSD تا چه حد در میان کودکان زلزله‌زده شایع است، اطلاعات جمعیتی پنج شهرستان زلزله‌زده کرمانشاه (اسلام‌آباد غرب، سرپل‌ذهاب، قصرشیرین، ثلاث باباجانی، دالاهو) را براساس نتایج سرشماری ۱۳۹۵ بررسی کردم و براساس آن، جمعیت کودکان زیر هفت سال این پنج شهرستان را برای سال ۱۳۹۶ برآورد کردم. معلوم شد در زمان زلزله بین ۴۲ تا ۴۵ هزار کودک زیر هفت سال در این مناطق بوده‌اند. اگر فرض کنیم سهم کودکان گرفتار PTSD در کل این مناطق شبیه روستاهایی باشد که تیم روان‌شناسان دانشگاه اصفهان بررسی کردند (۲۵ درصد)، می‌توان نتیجه گرفت احتمالا بیش از 10 هزار نفر از کودکان زیر هفت سال این مناطق، گرفتار سندروم PTSD شده‌اند».حالا در جدیدترین گزارش رنانی گفته است: «تا امروز حدود ۱۰هزارو ۳۵۰ کودک شهری و روستایی زیر ۱۳ سال مورد بررسی بالینی و غربالگری قرار گرفته‌اند که در میان آنها ۴۳۵ نفر کودک گرفتار به PTSD‌ و اختلال «سوگ» شناسایی شده‌اند. البته هنوز چند هزار نفر کودک زیر هفت سال که از طریق مدارس قابل شناسایی نبوده‌اند، نیز وجود دارند که فرایند شناسایی و غربالگری آنها در جریان است و مقداری زمان‌بر است. با توجه به حجم کار انجام‌شده به نظر می‌رسد با انجام غربالگری بقیه کودکان زیر هفت سال، جمعا حدود ۶۰۰ کودک گرفتار PTSD‌ و «سوگ» شناسایی شوند. برآورد شده است که دست‌کم ‌۶۰۰ میلیون تومان مورد نیاز است (هر کودک دست‌کم یک میلیون تومان) تا بتوان تمامی این کودکان را طی یک سال آینده تحت درمان مستقیم قرار داد».
اکنون هم نیکوکاران علاقه‌مند به نجات کودکان زلزله‌دیده‌ای که گرفتار PTSD شده‌اند، می‌توانند در این طرح مشارکت کنند؛ همین‌طور فارغ‌التحصیلان رشته روان‌شناسی یا کسانی که ساکن کرمانشاه هستند. اگر کسی هم خواست می‌تواند با بسته‌های بازی نیز کمک کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.