|

رمزگشایی تاکتیک «اسد»

مازيار خسروي - روزنامه نگار

گاهی عقب‌نشینی بهترین تاکتیک است. «بشار اسد» این را بهتر از هرکس دیگری می‌داند. در فوریه 2005 «رفیق حریری» نخست‌وزیر اسبق لبنان در یک انفجار در مرکز بیروت ترور شد. به‌دنبال این رویداد، بخشی از احزاب و گروه‌های لبنانی با حمایت غرب، کارزار بزرگی را علیه حضور ارتش سوریه در این کشور سامان دادند. در آوریل ۲۰۰۵ هنگامی که فشارها علیه حضور نیروهای سوری در لبنان به اوج رسیده بود، رییس‌جمهوری تازه‌کار آن روزهای سوریه 15‌هزار سربازش را از این کشور بیرون کشید. صدور دستور عقب‌نشینی در آن زمان، حکومت سوریه را از درگیرشدن در یک بحران روبه‌افزایش بین‌المللی رها کرد. در سال 2007 رآکتور در دست ساخت «الکبار» سوریه بمباران و با خاک یکسان شد. گرچه هیچ کشوری به طور رسمی مسوولیت این حمله را برعهده نگرفت اما همه شواهد حاکی از آن بود که جنگنده بمب‌افکن‌های اسراییلی عامل آن بوده‌اند. اسنادی که بعدها از سوی «ویکی‌لیکس» فاش شد نشان می‌داد «کاندولیزا رایس» وزیر امور خارجه وقت امریکا به مقامات این کشور اعلام کرد که اسراییل تاسیسات هسته‌ای سوریه را بمباران کرده است. در اسناد منتشرشده آمده است که امریکا در آن زمان نگران بوده است که بمباران تاسیسات هسته‌ای سوریه سبب شود تا این کشور علیه اسراییل اقدامات تلافی‌جویانه انجام دهد و منطقه دستخوش ناآرامی و جنگ شود.
سوریه اما ماجرا را با سکوت سپری کرد.ناآرامی‌های جاری سوریه در مارس 2011 آغاز شد. همگان انتظار داشتند کردها به‌عنوان بزرگ‌ترین اقلیت محذوف در «جمهوری عربی اشتراکی» سوریه به یکی از قطب‌های اصلی در جبهه مخالفان تبدیل شوند. گروه‌های معارض برای افزایش اشتیاق کردها به حضور در صف مخالفان حتی در یک برهه، «عبدالباسط سیدا» - یک فعال مخالف کرد - را به رهبری شورای ملی انتخاب کردند. بشار اسد اما دستور عقب‌نشینی واحد‌های ارتش سوریه را از مناطق کردنشین صادر و عملا مناطق شمال‌شرقی این کشور را به آنان واگذار کرد. این اقدام هوشمندانه، عملا انگیزه کردها را برای شرکت فعال در جنگ داخلی جاری را به حداقل رساند و از گشایش جبهه‌های تازه علیه نیروهای دولتی جلوگیری کرد. طرفه آنکه در ماه‌های اخیر اخبار مختلفی از درگیری‌های خونین میان کردها و مخالفان مسلح سلفی حکومت دمشق منتشر شده است.
اسراییل در طول بحران جاری نیز چندین‌بار حملات محدودی علیه پایگاه‌ها و تاسیسات نظامی سوریه انجام داده است. حملاتی که هیچ‌یک با پاسخ متقابل سوریه مواجه نشده است.
میراثی که «حافظ اسد» برای فرزندش به‌جا گذاشت شامل یک حکومت مقتدر داخلی و نفوذ قابل توجه منطقه‌ای بود. حافظ اسد تا زمانی که زنده بود یکی از بازیگران اصلی و تاثیرگذار خاورمیانه عربی به شمار می‌رفت. «هنری کیسینجر» وزیر خارجه اسبق آمریکا روزگاری گفته بود در خاورمیانه «هیچ جنگی بدون مصر و هیچ صلحی بدون سوریه ممکن نیست». ابتدا قرار بود «باسل» فرزند ارشد حافظ اسد که مانند پدر یک نظامی حرفه‌ای بود جانشین او شود. ولی پس از مرگ ناگهانی باسل در یک تصادف رانندگی، «بشار» که در آن زمان در لندن چشم‌پزشکی می‌خواند به سرعت به دمشق فراخوانده شد و به دانشکده افسری فرستاده شد تا برای جانشینی حافظ اسد بیمار آماده شود. 13 سال پس از به قدرت رسیدن، بشار اسد زیر فشار خرد‌کننده داخلی و خارجی بیش از دوسال است که بر اریکه قدرت دوام آورده است؛ دوامی که بر دوپایه کلی استوار بوده است؛ نخست پایداری ارتشی که پدرش برای او به ارث گذاشت و ستون فقرات آن را علویان تشکیل می‌دهند و دوم عقب‌نشینی‌های به موقع در بزنگاه‌هایی که کیان حکومتش در آن با خطر جدی مواجه شده است. پذیرش حضور و نظارت بازرسان سازمان ملل بر سلاح‌های شیمیایی سوریه که دوشنبه‌شب «ولید معلم» وزیر خارجه سوریه آن را اعلام کرد، اقدامی به موقع و هوشمندانه بود که نظام سوریه را از غلتیدن به یک آوردگاه خطرناک نجات داد. اکنون دست کاخ سفید از تمامی بهانه‌های لازم برای اقدام نظامی علیه سوریه، تقریبا خالی شده است. عقب‌نشینی در یک جنگ طولانی می‌تواند تاکتیکی هوشمندانه و حتی لازم تلقی شود. عقب‌نشینی نیروهای انگلیسی از بندر «دانکرک» فرانسه در سال 1940 یکی از رویدادهای سرنوشت‌ساز جنگ جهانی دوم بود که در نهایت، نقش مهمی در پیروزی متفقین پیدا کرد. چرچیل در دفتر خاطرات آن روزهای خود نوشت: «البته جنگ‌ها را با عقب‌نشینی نمی‌برند»
گاهی عقب‌نشینی بهترین تاکتیک است. «بشار اسد» این را بهتر از هرکس دیگری می‌داند. در فوریه 2005 «رفیق حریری» نخست‌وزیر اسبق لبنان در یک انفجار در مرکز بیروت ترور شد. به‌دنبال این رویداد، بخشی از احزاب و گروه‌های لبنانی با حمایت غرب، کارزار بزرگی را علیه حضور ارتش سوریه در این کشور سامان دادند. در آوریل ۲۰۰۵ هنگامی که فشارها علیه حضور نیروهای سوری در لبنان به اوج رسیده بود، رییس‌جمهوری تازه‌کار آن روزهای سوریه 15‌هزار سربازش را از این کشور بیرون کشید. صدور دستور عقب‌نشینی در آن زمان، حکومت سوریه را از درگیرشدن در یک بحران روبه‌افزایش بین‌المللی رها کرد. در سال 2007 رآکتور در دست ساخت «الکبار» سوریه بمباران و با خاک یکسان شد. گرچه هیچ کشوری به طور رسمی مسوولیت این حمله را برعهده نگرفت اما همه شواهد حاکی از آن بود که جنگنده بمب‌افکن‌های اسراییلی عامل آن بوده‌اند. اسنادی که بعدها از سوی «ویکی‌لیکس» فاش شد نشان می‌داد «کاندولیزا رایس» وزیر امور خارجه وقت امریکا به مقامات این کشور اعلام کرد که اسراییل تاسیسات هسته‌ای سوریه را بمباران کرده است. در اسناد منتشرشده آمده است که امریکا در آن زمان نگران بوده است که بمباران تاسیسات هسته‌ای سوریه سبب شود تا این کشور علیه اسراییل اقدامات تلافی‌جویانه انجام دهد و منطقه دستخوش ناآرامی و جنگ شود.
سوریه اما ماجرا را با سکوت سپری کرد.ناآرامی‌های جاری سوریه در مارس 2011 آغاز شد. همگان انتظار داشتند کردها به‌عنوان بزرگ‌ترین اقلیت محذوف در «جمهوری عربی اشتراکی» سوریه به یکی از قطب‌های اصلی در جبهه مخالفان تبدیل شوند. گروه‌های معارض برای افزایش اشتیاق کردها به حضور در صف مخالفان حتی در یک برهه، «عبدالباسط سیدا» - یک فعال مخالف کرد - را به رهبری شورای ملی انتخاب کردند. بشار اسد اما دستور عقب‌نشینی واحد‌های ارتش سوریه را از مناطق کردنشین صادر و عملا مناطق شمال‌شرقی این کشور را به آنان واگذار کرد. این اقدام هوشمندانه، عملا انگیزه کردها را برای شرکت فعال در جنگ داخلی جاری را به حداقل رساند و از گشایش جبهه‌های تازه علیه نیروهای دولتی جلوگیری کرد. طرفه آنکه در ماه‌های اخیر اخبار مختلفی از درگیری‌های خونین میان کردها و مخالفان مسلح سلفی حکومت دمشق منتشر شده است.
اسراییل در طول بحران جاری نیز چندین‌بار حملات محدودی علیه پایگاه‌ها و تاسیسات نظامی سوریه انجام داده است. حملاتی که هیچ‌یک با پاسخ متقابل سوریه مواجه نشده است.
میراثی که «حافظ اسد» برای فرزندش به‌جا گذاشت شامل یک حکومت مقتدر داخلی و نفوذ قابل توجه منطقه‌ای بود. حافظ اسد تا زمانی که زنده بود یکی از بازیگران اصلی و تاثیرگذار خاورمیانه عربی به شمار می‌رفت. «هنری کیسینجر» وزیر خارجه اسبق آمریکا روزگاری گفته بود در خاورمیانه «هیچ جنگی بدون مصر و هیچ صلحی بدون سوریه ممکن نیست». ابتدا قرار بود «باسل» فرزند ارشد حافظ اسد که مانند پدر یک نظامی حرفه‌ای بود جانشین او شود. ولی پس از مرگ ناگهانی باسل در یک تصادف رانندگی، «بشار» که در آن زمان در لندن چشم‌پزشکی می‌خواند به سرعت به دمشق فراخوانده شد و به دانشکده افسری فرستاده شد تا برای جانشینی حافظ اسد بیمار آماده شود. 13 سال پس از به قدرت رسیدن، بشار اسد زیر فشار خرد‌کننده داخلی و خارجی بیش از دوسال است که بر اریکه قدرت دوام آورده است؛ دوامی که بر دوپایه کلی استوار بوده است؛ نخست پایداری ارتشی که پدرش برای او به ارث گذاشت و ستون فقرات آن را علویان تشکیل می‌دهند و دوم عقب‌نشینی‌های به موقع در بزنگاه‌هایی که کیان حکومتش در آن با خطر جدی مواجه شده است. پذیرش حضور و نظارت بازرسان سازمان ملل بر سلاح‌های شیمیایی سوریه که دوشنبه‌شب «ولید معلم» وزیر خارجه سوریه آن را اعلام کرد، اقدامی به موقع و هوشمندانه بود که نظام سوریه را از غلتیدن به یک آوردگاه خطرناک نجات داد. اکنون دست کاخ سفید از تمامی بهانه‌های لازم برای اقدام نظامی علیه سوریه، تقریبا خالی شده است. عقب‌نشینی در یک جنگ طولانی می‌تواند تاکتیکی هوشمندانه و حتی لازم تلقی شود. عقب‌نشینی نیروهای انگلیسی از بندر «دانکرک» فرانسه در سال 1940 یکی از رویدادهای سرنوشت‌ساز جنگ جهانی دوم بود که در نهایت، نقش مهمی در پیروزی متفقین پیدا کرد. چرچیل در دفتر خاطرات آن روزهای خود نوشت: «البته جنگ‌ها را با عقب‌نشینی نمی‌برند»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.