|

انجوی از هدایت می‌نویسد

شرق: ابوالقاسم اِنجویِ‌ شیرازی از پژوهشگران مطرح ایرانی، به‌ویژه در زمینه فولکلور و قصه‌ها و افسانه‌های کهن پارسی است و البته علاوه‌بر آن‌چه در زمینه فرهنگ مردم منتشر کرده، تصحیح دیوان حافظ از دیگر آثار به‌جامانده از اوست. اِنجوی همچنین در اوایل دهه 20 به کار روزنامه‌نگاری پرداخت و سردبیر روزنامه «نبرد امروز» شد اما با توقیف این روزنامه مدتی از فعالیت مطبوعاتی دست کشید تا این‌که بار دیگر وارد این کار شد و سردبیری مجله «آتشبار» را به‌عهده گرفت که این روزنامه هم بعد از کودتای 28 مرداد 1332 توقیف شد. انجوی از دوستان صادق هدایت بود. کتاب «صادق هدایت به روایتِ اِنجویِ شیرازی» که به کوشش ولی‌اله دُرودیان در نشر نیلوفر به چاپ رسیده، کتابی است هم درباره اِنجوی و زندگی و آثار او و هم شامل نوشته‌های اِنجوی درباره صادق هدایت. کتاب با پیشگفتاری از ولی‌اله درودیان درباره اِنجوی و فهرستی از آن‌چه درباره او منتشر شده، آغاز می‌شود. بعد از این پیشگفتار یادداشتی از ولی‌اله دُرودیان آمده است با عنوان «نخستین دیدار» که خاطراتی است از سال‌های آشنایی مولف با اِنجوی و همکاری‌هایی که آن‌ها با هم داشته‌اند. به گفته دُرودیان علاقه او و حسن حنایی به صادق هدایت و تألیف کتابی به نام «صادق هدایت در زندان زندگی» توسط حسن حنایی و آمدن شعری از درودیان در این کتاب و رسیدن کتاب به دست انجوی‌شیرازی، مقدمه آشنایی نزدیک او را با انجوی فراهم کرده است. بعد از این یادداشت زندگینامه اِنجَوی‌شیرازی را می‌خوانیم به قلم هوشنگ اتحاد و آن‌گاه نقد ولی‌اله درودیان را بر کتاب «نیمه پنهان» جهانگیر هدایت که حین همین نقد توضیحی داده شده درباره نوشته‌های انجوی درباره صادق هدایت که در بخش بعدی کتاب می‌خوانیم. درودیان در این نقد اشاره‌ای کرده است به اختلاف خانواده صادق هدایت و انجوی‌شیرازی و آن‌چه محمود هدایت در گفت‌وگو با مجله فردوسی درباره «توپ مرواری» هدایت گفته بوده و این‌که این کتاب را هدایت به انجوی سپرده بوده تا او آن را به‌ دست خانواده‌اش برساند و به گفته محمود هدایت انجوی کتاب را نزد خود نگه داشته و می‌خواسته «آن را به آقای عبدالرحیم جعفری مدیر انتشارات امیرکبیر به بیست‌هزار تومان بفروشد». به گفته درودیان این سخن محمود هدایت در هفته‌نامه فردوسی چاپ می‌شود و این آغاز سلسله‌مقاله‌هایی است که انجوی در فردوسی «درباره خلق‌وخوی صادق هدایت و چگونگی روابط عاطفی وی با یکایک افراد خانواده‌اش» می‌نویسد. از طرفی آن‌چه محمود هدایت درباره فروش «توپ مرواری» به انتشارات امیرکبیر گفته بوده از سوی عبدالرحیم جعفری تکذیب می‌شود. به گفته درودیان سلسله‌مقاله‌های انجوی درباره هدایت ناتمام می‌ماند و آن‌چه در بخش پایانی کتاب آمده است همین مقاله‌هاست. آن‌چه می‌خوانید سطرهایی است از یکی از این مقاله‌ها که انجوی در آن از برخی دوستان هدایت و کوشش آن‌ها در راه اعتلای فرهنگ و ادبیات ایران سخن می‌گوید: «اما اینکه می‌گویم معتقدان و یاران هدایت زحمت کشیده‌اند عین واقع است، به یکایک آنان نگاه کنید و زندگی‌نامه آنان را ورق بزنید و تحقیق کنید؛ از افراد مطلع بپرسید تا ببینید در سراسر زندگی علمی و ادبی خود چه‌ها کرده‌اند و در عوض چه اندوخته‌اند؛ دکتر محسن هشترودی از نظر علوم امروزی چه ارزشی داشته و دارد و در عوض به او چه داده‌اند؟ به زندگی مرحوم دکتر رضا جرجانی نظری بیفکنید تا بدانید چه کرد برای کشورش و تا آخر عمر سراسر افتخارش در دو اتاق اجاره‌ای زندگی می‌کرد. به زندگی ثمربخش شادروان ذبیح بهروز، دانشمند عزیزی که همین روزها از میان ما رفت نگاه کنید و حساب کنید چه اندوخته علمی و هنری به مملکت داده و چه گرفته و چه داشته و چه دارد؟ زندگی صادق چوبک و پرویز داریوش و رحمت الهی و حسن قائمیان که همین حسن قائمیان که از شدت محبت و ارادت به ص. هدایت، حتی به یاران خود تاخته است و آخر سر هم مزد دستش را از برادر حاتم گرفته است!...، و همین‌طور به وضع و حال احمد مهران که در شرکت نفت به فضل و کمال و هوش و وطن‌دوستی شهره است و عمری را در راه احیای موسیقی اصیل ایران و حفظ و نگهداری میراث‌های هنری این کشور کوشیده است و به زندگی مهدی آذرمی و اسدالله شهسواری و مرحوم امیرحسین پاک‌روان و شادروان دکتر علی‌اکبر روحبخش و همه‌شان به دقت نگاه کنید که همگی و عموما توأم با زهد و تقوای نفس و پاکی طینت و کوشش دائمی برای علم و هنر و ادب ایران همراه بوده است و هنوز هم هست و مصداق کلی حالشان در این بیت خواجه شیراز به خوبی مصور است که: وفا کنیم و ملامت کشیم و خوش باشیم/ که در طریقت ما کافریست رنجیدن».

شرق: ابوالقاسم اِنجویِ‌ شیرازی از پژوهشگران مطرح ایرانی، به‌ویژه در زمینه فولکلور و قصه‌ها و افسانه‌های کهن پارسی است و البته علاوه‌بر آن‌چه در زمینه فرهنگ مردم منتشر کرده، تصحیح دیوان حافظ از دیگر آثار به‌جامانده از اوست. اِنجوی همچنین در اوایل دهه 20 به کار روزنامه‌نگاری پرداخت و سردبیر روزنامه «نبرد امروز» شد اما با توقیف این روزنامه مدتی از فعالیت مطبوعاتی دست کشید تا این‌که بار دیگر وارد این کار شد و سردبیری مجله «آتشبار» را به‌عهده گرفت که این روزنامه هم بعد از کودتای 28 مرداد 1332 توقیف شد. انجوی از دوستان صادق هدایت بود. کتاب «صادق هدایت به روایتِ اِنجویِ شیرازی» که به کوشش ولی‌اله دُرودیان در نشر نیلوفر به چاپ رسیده، کتابی است هم درباره اِنجوی و زندگی و آثار او و هم شامل نوشته‌های اِنجوی درباره صادق هدایت. کتاب با پیشگفتاری از ولی‌اله درودیان درباره اِنجوی و فهرستی از آن‌چه درباره او منتشر شده، آغاز می‌شود. بعد از این پیشگفتار یادداشتی از ولی‌اله دُرودیان آمده است با عنوان «نخستین دیدار» که خاطراتی است از سال‌های آشنایی مولف با اِنجوی و همکاری‌هایی که آن‌ها با هم داشته‌اند. به گفته دُرودیان علاقه او و حسن حنایی به صادق هدایت و تألیف کتابی به نام «صادق هدایت در زندان زندگی» توسط حسن حنایی و آمدن شعری از درودیان در این کتاب و رسیدن کتاب به دست انجوی‌شیرازی، مقدمه آشنایی نزدیک او را با انجوی فراهم کرده است. بعد از این یادداشت زندگینامه اِنجَوی‌شیرازی را می‌خوانیم به قلم هوشنگ اتحاد و آن‌گاه نقد ولی‌اله درودیان را بر کتاب «نیمه پنهان» جهانگیر هدایت که حین همین نقد توضیحی داده شده درباره نوشته‌های انجوی درباره صادق هدایت که در بخش بعدی کتاب می‌خوانیم. درودیان در این نقد اشاره‌ای کرده است به اختلاف خانواده صادق هدایت و انجوی‌شیرازی و آن‌چه محمود هدایت در گفت‌وگو با مجله فردوسی درباره «توپ مرواری» هدایت گفته بوده و این‌که این کتاب را هدایت به انجوی سپرده بوده تا او آن را به‌ دست خانواده‌اش برساند و به گفته محمود هدایت انجوی کتاب را نزد خود نگه داشته و می‌خواسته «آن را به آقای عبدالرحیم جعفری مدیر انتشارات امیرکبیر به بیست‌هزار تومان بفروشد». به گفته درودیان این سخن محمود هدایت در هفته‌نامه فردوسی چاپ می‌شود و این آغاز سلسله‌مقاله‌هایی است که انجوی در فردوسی «درباره خلق‌وخوی صادق هدایت و چگونگی روابط عاطفی وی با یکایک افراد خانواده‌اش» می‌نویسد. از طرفی آن‌چه محمود هدایت درباره فروش «توپ مرواری» به انتشارات امیرکبیر گفته بوده از سوی عبدالرحیم جعفری تکذیب می‌شود. به گفته درودیان سلسله‌مقاله‌های انجوی درباره هدایت ناتمام می‌ماند و آن‌چه در بخش پایانی کتاب آمده است همین مقاله‌هاست. آن‌چه می‌خوانید سطرهایی است از یکی از این مقاله‌ها که انجوی در آن از برخی دوستان هدایت و کوشش آن‌ها در راه اعتلای فرهنگ و ادبیات ایران سخن می‌گوید: «اما اینکه می‌گویم معتقدان و یاران هدایت زحمت کشیده‌اند عین واقع است، به یکایک آنان نگاه کنید و زندگی‌نامه آنان را ورق بزنید و تحقیق کنید؛ از افراد مطلع بپرسید تا ببینید در سراسر زندگی علمی و ادبی خود چه‌ها کرده‌اند و در عوض چه اندوخته‌اند؛ دکتر محسن هشترودی از نظر علوم امروزی چه ارزشی داشته و دارد و در عوض به او چه داده‌اند؟ به زندگی مرحوم دکتر رضا جرجانی نظری بیفکنید تا بدانید چه کرد برای کشورش و تا آخر عمر سراسر افتخارش در دو اتاق اجاره‌ای زندگی می‌کرد. به زندگی ثمربخش شادروان ذبیح بهروز، دانشمند عزیزی که همین روزها از میان ما رفت نگاه کنید و حساب کنید چه اندوخته علمی و هنری به مملکت داده و چه گرفته و چه داشته و چه دارد؟ زندگی صادق چوبک و پرویز داریوش و رحمت الهی و حسن قائمیان که همین حسن قائمیان که از شدت محبت و ارادت به ص. هدایت، حتی به یاران خود تاخته است و آخر سر هم مزد دستش را از برادر حاتم گرفته است!...، و همین‌طور به وضع و حال احمد مهران که در شرکت نفت به فضل و کمال و هوش و وطن‌دوستی شهره است و عمری را در راه احیای موسیقی اصیل ایران و حفظ و نگهداری میراث‌های هنری این کشور کوشیده است و به زندگی مهدی آذرمی و اسدالله شهسواری و مرحوم امیرحسین پاک‌روان و شادروان دکتر علی‌اکبر روحبخش و همه‌شان به دقت نگاه کنید که همگی و عموما توأم با زهد و تقوای نفس و پاکی طینت و کوشش دائمی برای علم و هنر و ادب ایران همراه بوده است و هنوز هم هست و مصداق کلی حالشان در این بیت خواجه شیراز به خوبی مصور است که: وفا کنیم و ملامت کشیم و خوش باشیم/ که در طریقت ما کافریست رنجیدن».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.