|

جهاني ناامن پیامد حادثه 11 سپتامبر

اميرعلي ابوالفتح . کارشناس امور آمريکا

حادثه 11سپتامبر به دليل ابعاد و گستردگي‌اش، زندگي سياسي و اجتماعي ايالات متحده را به شکل بنيادين تغيير داد. نبايد فراموش کنيم بعد از سال1812 براي نخستين بار خاک آمريکا از سوي يک دشمن خارجي مورد حمله قرار گرفت. حتي حمله ژاپني‌ها به «پرل هاربر» در سال1941 نيز اقدام نظامي عليه خاک آمريکا نبود چرا که در آن زمان هاوايي به‌عنوان يکي از ايالت‌هاي آمريکا شناخته نمي‌شد. با توجه به اين سابقه مي‌توان پيامدهاي حادثه 11 سپتامبر را در سه مقوله خلاصه کرد؛ اولين پيامد ترس بود که آمريکايي‌ها را با واقعيت عيني‌اي همچون آسيب‌پذيري در برابر حملات خارجي مواجه کرد و صحنه‌هايي در دو شهر اصلي اين کشور يعني واشنگتن و نيويورک به وجود آورد که اغلب شهروندان آمريکايي از طريق تلويزيون‌هايشان مناطق بحران نظير خاورميانه، آفريقا و شرق آسيا را تماشا مي‌کردند. از دل‌ترسي که حادثه 11سپتامبر ايجاد کرد، جامعه آمريکا به سمت محافظه‌کاري حرکت کرد. به همين دليل حتي ليبرال‌ترين جريان سياسي و فکري ايالات متحده از انتقام‌جويي، جنگ و محدوديت‌هاي آزادي فردي و اجتماعي حمايت کردند و يک شبه رييس‌جمهوري‌اي که در يک انتخابات پرمساله سال 2000به پيروزي رسيده بود به يک قهرمان ملي بدل شد. در چنين فضايي جامعه آمريکا براي تامين امنيت، آزادي‌ها را ناديده گرفت و قوانيني به تصويب رسيد که با روح قانون اساسي در تناقض بود. قانون ميهن‌پرستي به دولت اجازه داد هر آنچه صلاح مي‌داند براي برطرف‌کردن ترس تکرار حادثه 11سپتامبر به مورد اجرا گذارد. همين روند نيز زمينه جاسوسي‌ها و نظارت‌ها از شهروندان ايالات متحده آمريکا و ديگر شهروندان کشورهاي ديگر را فراهم کرد. پيامد سوم، ظهور ناسيوناليسم افراطي در ايالات متحده بود، به اين معني که آمريکاي زخم‌خورده از حادثه 11سپتامبر محق است در مقابل آن چيزي که به‌عنوان شرارت شناخته مي‌شد دست به عمل بزند و هرگونه خطر ناشي از حضور تروريست‌ها، اتباع خاورميانه، مسلمانان و اقليت‌ها را ناديده بگيرد. معجوني که از ترس، محافظه‌کاري و ناسيوناليسم افراطي پديد آمده، ايالات متحده بسيار خطرناکي را براي جامعه جهاني به تصوير کشيد. متاثر از اين روند سياست خارجي آمريکا تهاجمي‌تر شد و مقولاتي همچون دفاع مشروع، به جنگ پيش‌دستانه تغيير کرد. جنگ عليه ترور که شامل عمليات نظامي در افغانستان، عراق و اقدامات پنهاني عليه کشورهايي همچون ايران، سوريه، يمن و حتي روسيه بود در اين فضا پديد آمد. هرچند حاصل اين فرآيند جهاني به مراتب ناامن‌تر، هم براي شهروندان آمريکايي و هم براي ديگر کشورها بود. به عبارتي مي‌توان گفت محصولي که بعد از فروريختن برج‌هاي دوقلو نيويورک به وجود آمد، جهاني به شدت ناامن بود.
حادثه 11سپتامبر به دليل ابعاد و گستردگي‌اش، زندگي سياسي و اجتماعي ايالات متحده را به شکل بنيادين تغيير داد. نبايد فراموش کنيم بعد از سال1812 براي نخستين بار خاک آمريکا از سوي يک دشمن خارجي مورد حمله قرار گرفت. حتي حمله ژاپني‌ها به «پرل هاربر» در سال1941 نيز اقدام نظامي عليه خاک آمريکا نبود چرا که در آن زمان هاوايي به‌عنوان يکي از ايالت‌هاي آمريکا شناخته نمي‌شد. با توجه به اين سابقه مي‌توان پيامدهاي حادثه 11 سپتامبر را در سه مقوله خلاصه کرد؛ اولين پيامد ترس بود که آمريکايي‌ها را با واقعيت عيني‌اي همچون آسيب‌پذيري در برابر حملات خارجي مواجه کرد و صحنه‌هايي در دو شهر اصلي اين کشور يعني واشنگتن و نيويورک به وجود آورد که اغلب شهروندان آمريکايي از طريق تلويزيون‌هايشان مناطق بحران نظير خاورميانه، آفريقا و شرق آسيا را تماشا مي‌کردند. از دل‌ترسي که حادثه 11سپتامبر ايجاد کرد، جامعه آمريکا به سمت محافظه‌کاري حرکت کرد. به همين دليل حتي ليبرال‌ترين جريان سياسي و فکري ايالات متحده از انتقام‌جويي، جنگ و محدوديت‌هاي آزادي فردي و اجتماعي حمايت کردند و يک شبه رييس‌جمهوري‌اي که در يک انتخابات پرمساله سال 2000به پيروزي رسيده بود به يک قهرمان ملي بدل شد. در چنين فضايي جامعه آمريکا براي تامين امنيت، آزادي‌ها را ناديده گرفت و قوانيني به تصويب رسيد که با روح قانون اساسي در تناقض بود. قانون ميهن‌پرستي به دولت اجازه داد هر آنچه صلاح مي‌داند براي برطرف‌کردن ترس تکرار حادثه 11سپتامبر به مورد اجرا گذارد. همين روند نيز زمينه جاسوسي‌ها و نظارت‌ها از شهروندان ايالات متحده آمريکا و ديگر شهروندان کشورهاي ديگر را فراهم کرد. پيامد سوم، ظهور ناسيوناليسم افراطي در ايالات متحده بود، به اين معني که آمريکاي زخم‌خورده از حادثه 11سپتامبر محق است در مقابل آن چيزي که به‌عنوان شرارت شناخته مي‌شد دست به عمل بزند و هرگونه خطر ناشي از حضور تروريست‌ها، اتباع خاورميانه، مسلمانان و اقليت‌ها را ناديده بگيرد. معجوني که از ترس، محافظه‌کاري و ناسيوناليسم افراطي پديد آمده، ايالات متحده بسيار خطرناکي را براي جامعه جهاني به تصوير کشيد. متاثر از اين روند سياست خارجي آمريکا تهاجمي‌تر شد و مقولاتي همچون دفاع مشروع، به جنگ پيش‌دستانه تغيير کرد. جنگ عليه ترور که شامل عمليات نظامي در افغانستان، عراق و اقدامات پنهاني عليه کشورهايي همچون ايران، سوريه، يمن و حتي روسيه بود در اين فضا پديد آمد. هرچند حاصل اين فرآيند جهاني به مراتب ناامن‌تر، هم براي شهروندان آمريکايي و هم براي ديگر کشورها بود. به عبارتي مي‌توان گفت محصولي که بعد از فروريختن برج‌هاي دوقلو نيويورک به وجود آمد، جهاني به شدت ناامن بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.