|

اولين سفر رسمي هانت به ایران

وزير خارجه انگليس امروز در تهران

شرق: امروز تهران ميزبان يک ميهمان از لندن است؛ وزير خارجه انگليس امروز به ايران سفر مي‌کند و قرار است با همتايش و علي شمخاني، دبير شوراي عالي امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران، ديدار و گفت‌وگو داشته باشد.
اين روزها البته از ديپلماسي پررونق تهران بعد از برجام خبري نيست، اما هرازگاهي ميهمانان ديپلماتيکي مسافر ميدان مشق مي‌شوند. جرمي هانت، وزير خارجه انگليس، در حالي به تهران مي‌آيد که در چهارمين ماه از فعاليتش در دستگاه ديپلماسي بريتانيا، مشغول به کار است؛ آن‌هم در شرايطي که اين کشور در فرايند خروج از اتحاديه اروپا (برگزيت) به‌سر مي‌برد. اين فرايند تاکنون در انگليس چندين وزير قرباني کرده است که وزير خارجه پيشين اين کشور نيز يکي از قربانيان اختلاف با نخست‌وزير بر سر برگزيت بود.
اين اولين سفر رسمي هانت به تهران و در ادامه تور ديپلماتيک او در منطقه جنوب غرب آسياست. هانت و ظريف البته پيش از اين در حاشيه مجمع عمومي سازمان ملل در نيويورک با هم ملاقات کردند و در نشست وزراي امور خارجه ايران و 1+4 که در همان روزها برگزار شد، با ديگر همتايانش روي يک ميز مذاکره نشستند. کمتر از دو هفته پيش نيز هم‌زمان با بازگشت دور جديد تحريم‌هاي آمريکا عليه ايران در پنج نوامبر، وزراي خارجه ايران و انگليس گفت‌وگويي تلفني داشتند و بر سر روابط دو کشور و توافق هسته‌اي (برجام) رايزني کردند. در بيانيه‌اي که دوم نوامبر به امضاي فدريکا موگريني، مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا و سه وزير خارجه اروپايي ازجمله جرمي هانت رسيد، کشورهاي اروپايي متعهد شدند سازوکارهاي مالي مؤثر با ايران را حفظ کرده و از ادامه صادرات نفت و گاز ايران اطمينان حاصل کنند. جرمي هانت پيش از ايران به عربستان سعودي و امارات رفته بود و علاوه بر گفت‌وگو درباره روابط با اين دو کشور، رايزني درباره «شرايط جنگ يمن» و «قتل جمال خاشقجي» را در دستور کار داشت. قرار است امروز وزير خارجه انگليس با دريابان علي شمخاني ديدار و گفت‌وگو کند. به گزارش ايسنا، در اين ديدار که در محل دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي برگزار مي‌شود، درخصوص مهم‌ترين موضوعات دوجانبه، منطقه‌اي و بين‌المللي مورد علاقه دو کشور بحث و گفت‌وگو مي‌شود.
به چه خواهند پرداخت
اما اصلي‌ترين محورهاي مذاکره وزير خارجه دو کشور چه موضوعاتي خواهد بود؟ برجام، مسائل منطقه و روابط دوجانبه موضوعاتي است که مي‌توان به‌عنوان سرکليشه‌هاي اين بحث به آنها پرداخت.
تهران- لندن در چهار دهه بعد از پيروزي انقلاب اسلامي در ايران، فرازوفرودهاي بسياري را تجربه کرده‌اند. چند نوبت قطع رابطه و حمله به سفارت دو کشور، چه در تهران و چه در لندن، شرايط را اين‌گونه پيش برده که دو کشور اگرچه روي خوشي به هم نشان نداده‌اند، اما پذيرفته‌اند در اتمسفر موجود بهتر است با هم همکاري کنند. اگرچه اروپايي‌ها از توافق هسته‌اي هرکدام ناني با خود به خانه بردند، اما تا همين اواخر به نظر مي‌رسيد انگليس بي‌کلاه مانده‌ترين عضو اروپايي اين توافق است، اما با خروج آمريکا از برجام، کلاهي نصيب اين شريک از گروه E3 هم شد؛ در طرح بازسازي رآکتور آب‌سنگين اراک، انگليس جانشين آمريکا، به‌عنوان عضو خارج‌شده از توافق، قرار گرفت.
اليستر برت، معاون وزير خارجه انگليس، به‌تازگی در مصاحبه‌اي در‌اين‌باره گفته است: «ما اين را به‌عنوان يک پيشرفت مثبت در برجام مي‌بينيم. تغيير کارکرد رآکتور آب‌سنگين اراک و صادرشدن اورانيوم، قدم‌هايی عملي بود که ما توانستيم به ديگران به‌عنوان شاهدي برای موفقيت برجام نشان دهيم. سرپرستي طرح بازسازي رآکتور آب‌سنگين اراک در توافق برجام بسيار مهم است و انگليس علاقه داشت که در اين عرصه قدم بگذارد».
زير سايه سياست
با اينکه اغلب کشورهاي اروپايي با هيئت‌هاي تجاري و اقتصادي بزرگ يا متوسطي بعد از برجام راهي تهران شدند، سفر وزراي خارجه انگليس عمدتا سفري با راهبرد سياسي بود تا اقتصادي؛ چراکه دو کشور بعد از احياي دوباره رابطه در دولت يازدهم، نياز به يک بازسازي جدي در سطح روابط خود داشتند تا در گام بعد وارد همکاري‌هاي اقتصادي شوند. تهران- لندن در ابتداي دولت يازدهم در شرايط قطع رابطه و با سفارتخانه‌هاي بسته مواجه بودند که گام‌به‌گام در روند مذاکرات هسته‌اي، موضوع رابطه دوجانبه دو کشور نيز بهبود پيدا کرد و به اعزام کاردار غيرمقيم، بعد کاردار مقيم و انتصاب سفير و بازگشايي سفارت منجر شد. اين فرايند به نوبه خود نيازمند اعتماد و گذراندن فرايند حقوقي بود که طي شد. رابطه دو کشور تنها در سايه افت‌وخيزهاي سياسي و به‌ويژه برخي بدگماني‌هاي داخلي در ايران قرار ندارد. اگرچه روباه پير هرازگاهي از سوي يک طيف فکري در داخل کشور روي بنرها و بيلبوردهاي شهري خودنمايي مي‌کند، اما در شرايط موجود دستگاه ديپلماسي قصد دارد ارتباط با اين کشور را از سطح فعلي رو به بالا ارتقا دهد.
يکي از بزرگ‌ترين موانع بر سر اين ارتقاي رابطه، تعامل جدي لندن با کشورهاي حاشيه خليج‌فارس به‌ويژه عربستان و امارات متحده عربي است. کشورهايي که هم از سياست‌هاي مالي لندن منتفع مي‌شوند و هم از حمايت‌هاي سياسي‌ آن. اين در حالي است که هرچه افتراق تهران با حاشيه خليج‌فارس بيشتر مي‌شود، اين حکايت سخت‌تر از قبل مي‌شود.
برجام پلي به سوي مسائل منطقه
برجام اما هنوز نقطه تمرکز ايران و اروپاست. همچنان سه کشور اروپايي (انگليس، فرانسه و آلمان) به همراه اتحاديه اروپا تلاش مي‌کنند تا برجام را سرپا نگه دارند و در همين زمينه با تحريم‌هاي آمريکا مقابله کنند. اما روايت انگليس و فرانسه در اين زمینه کمي متفاوت است؛ آنها برجام را به‌عنوان پلي براي ادامه مذاکره بر سر مسائل مهم ايران مي‌بينند. همان‌طور که چندي پيش اليستر برت در گفت‌وگويي توضيح داده بود که «پايبندي ايران به تعهداتش در برجام بسيار مهم است و به ما اين امکان را مي‌دهد که روي جنبه‌هاي ديگر برجام کار کنيم، اما بايد توجه کرد که برجام خودش هدف نبود، بلکه وسيله‌اي بود براي اعتماد ايجادکردن و اينکه بتوانيم روي ساير موضوعات منطقه گفت‌وگو کنيم. ما همگي آگاه هستيم که منطقه درگير انواع منازعات و درگيري‌هاست. انگليس علاقه دارد که سطح اين تنش‌ها را تا جايي که امکان دارد کاهش دهد».
اگرچه اين روايت خيلي موردعلاقه ايران نيست، ولي به نظر مي‌رسد يکي از موضوعات مورد گفت‌وگوي دو طرف در امروز باشد. همچنين سازوکار ويژه مالي اروپا در مواجهه با تحريم‌هاي اروپا جزء موضوعات داغ اين گفت‌وگو خواهد بود.
معماي زاغري
موضوع اتباع دو کشور، به‌ويژه وضعيت نازنين زاغري دوتابعيتي ايراني- انگليسي که به اتهام جاسوسي در زندان است، يکي از مسائل جدي مورد مذاکره دو طرف خواهد بود. همان‌طور که در سفر بوريس جانسون، وزير خارجه پيشين انگليس، به ايران نيز مورد گفت‌وگو واقع شد. برت، معاون وزير خارجه انگليس، نيز در سفري که شهريور گذشته به تهران داشت به اين موضوع پرداخته بود، اما هنوز خبري از تغيير در وضعيت اين زنداني مطرح نيست. اگرچه اين موضوع سوي ديگري نيز دارد.
9 سال پيش دادگاه لاهه در موضوع تانک‌هاي چيفتن رأي به سود ايران داد، اما انگليس در طول اين 9 سال هربار به بهانه‌اي از زير بار پرداخت بدهي خود به ايران شانه خالي کرد. بااين‌حال دعواي بين ايران و انگليس در طول اين سال‌ها همواره ابعاد حقوقي داشت، اما اين مسئله در سال 95 وجه ديگري پيدا کرد؛ يعني وقتي که ماجراي بازداشت نازنين زاغري در فرودگاه امام خميني پيش آمد؛ شهروند دوتابعيتي ايراني- بريتانيايي که به گفته دادستان تهران به جرم جذب و آموزش افرادي براي فعاليت تبليغي عليه ايران بازداشت شده بود. غلامحسين محسني‌اژه‌اي، سخنگوي قوه قضائيه، هم درباره زاغري گفته بود که از سرشبکه‌هاي اصلي مؤسسات معاند بوده که تحت هدايت و حمايت سرويس‌هاي رسانه‌اي و جاسوسي دولت‌هاي بيگانه فعاليت‌هاي مجرمانه خود را طي ساليان گذشته انجام داده است.
در نهايت نيز زاغري به پنج سال حبس محکوم شد. بعد از محکوميت زاغري، تلاش‌هاي مقامات انگليس براي آزادي او آغاز شد؛ از نخست‌وزير سابق اين کشور گرفته تا وزير خارجه سابق، بوريس جانسون. در اين بين شايعاتي درباره ارتباط آزادي زاغري و پرداخت بدهي انگليس به ايران مطرح شد. يک سال از بازداشت زاغري مي‌گذشت که روزنامه چاپ لندن «ديلي‌تلگراف» گزارشي در مورد آمادگي بريتانيا براي انتقال بيش از ۵۰۰ ميليون دلار بدهي خود به ايران براي تسريع آزادي زاغري داد؛ گزارشي که البته هم مقامات انگليس و هم ايران آن را رد کردند. حميد بعيدي‌نژاد، سفير ايران در انگليس، در اين رابطه گفته بود: «پرداخت مطالبه ۴۵۰ ميليون‌پوندي ايران از انگليس در رابطه با پرونده معامله تسليحاتي سال ۱۹۷۴ ميلادي، ارتباطي با پرونده نازنين زاغري که به اتهامات امنيتي در ايران بازداشت شده يا ساير مسائل ندارد». مذاکرات خريد تانک‌هاي چيفتن از انگليس در دهه 70 ميلادي (50 شمسي) آغاز شده بود. بر اساس قرارداد بين ايران و انگليس، بايد هزارو 500 تانک چيفتن و ۲۵۰ خودروي زرهي به ايران تحويل داده مي‌شد، اما تا سال 1357 فقط 185 تانک چيفتن به ايران تحويل داده شد؛ تانک‌هايي که بعد به شير ايران معروف شد. در سال 2001 و بعد از اقامه دعوي ايران عليه انگليس، ديوان بين‌المللي دادگستري حکمي صادر کرد و در هر دو مورد قرارداد، طرف انگليسي محکوم شناخته شد و دادگاه مصوب کرد که طرف انگليسي موظف است بدهي‌هاي ايران را بپردازد. به گفته سفير ايران در لندن، در پايان سال 2001 دادگاه انگليس شرکت انگليسي را متعهد کرد که مبلغ حدود 380 ميليون پوند را به‌عنوان ضمانت در صندوق دادگاه بگذارند که دادگاه بتواند وارد رويه حقوقي اين پرونده شود و مبلغ قرارداد را مشخص کند، اما طبق گفته حميد بعيدي‌نژاد، به دليل پيچيدگي موضوع و اختلافاتي که دو طرف درباره ابعاد فني و حقوقي تعيين ميزان طلب ايران داشتند، صدور حکم دادگاه خيلي طول کشيد، اما نهايتا در سال 2009 دادگاه مبلغي را که بايد طرف انگليسي به ‌طرف ايراني بپردازد مشخص کرد، اما به دليل تحولاتي که در آن زمان ازجمله با اعمال تحريم‌ها عليه ايران، از جمله تصويب قطع‌نامه 1929 شوراي امنيت و پايه‌گذاري تحريم‌ها آغاز شده بود، اجراي اين حکم عملا عقب افتاد تا اينکه در سال 2012 رسما بانک مرکزي ايران هم به ليست تحريم اضافه شد و طرف انگليسي به همين بهانه از اجراي اين حکم دادگاه براي انتقال بدهي به ايران سر باز زد. در سال 2016 که عملا اجراي برجام شروع شد و تحريم بانک مرکزي برداشته شد، طرف ايراني درخواستش را تکرار کرد که با برداشته‌شدن تحريم‌ها عليه بانک مرکزي، ديگر بهانه‌اي نمانده است و اين بدهي بايد به‌طور کامل به‌ طرف ايراني پرداخت شود. بعيدي‌نژاد در گفت‌وگويي تأکيد کرده بود که درواقع جلسه‌اي نبوده است که بين دو طرف ايراني و انگليسي برگزار شده باشد و موضوع طلب ايران از انگليس مورد بحث و بررسي قرار نگرفته باشد.
موگرینی برای گفت‌وگو درباره ایران به آنکارا می‌رود
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به همراه یک مقام دیگر این اتحادیه در این هفته برای گفت‌وگو درباره ایران و مسائل دیگر با مقام‌های بلندپایه ترکیه به آنکارا می‌رود. به گزارش «ایرنا»، در این سفر فدریکا موگرینی را «یوهانس هان»، کمیسر سیاست همسایگی این اتحادیه، همراهی می‌کند. براساس خبرنامه منتشر‌شده در تارنمای رسمی اتحادیه اروپا، موگرینی و هان در این سفر با هيئتي بلندپایه به ریاست مولود چاووش‌اوغلو، وزیر خارجه و مسئول امور اتحادیه اروپای ترکیه، دیدار می‌کنند.منافع و نگرانی‌های مشترک از‌جمله مسائل مهم سیاسی و موضوع ایران در دستور کار دیدارها قرار دارد. این سفر در حالی انجام می‌شود که موضوع میزبانی سازوکار ویژه مالی اروپا نیز بین کشورهای اروپایی مطرح است.
شرق: امروز تهران ميزبان يک ميهمان از لندن است؛ وزير خارجه انگليس امروز به ايران سفر مي‌کند و قرار است با همتايش و علي شمخاني، دبير شوراي عالي امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران، ديدار و گفت‌وگو داشته باشد.
اين روزها البته از ديپلماسي پررونق تهران بعد از برجام خبري نيست، اما هرازگاهي ميهمانان ديپلماتيکي مسافر ميدان مشق مي‌شوند. جرمي هانت، وزير خارجه انگليس، در حالي به تهران مي‌آيد که در چهارمين ماه از فعاليتش در دستگاه ديپلماسي بريتانيا، مشغول به کار است؛ آن‌هم در شرايطي که اين کشور در فرايند خروج از اتحاديه اروپا (برگزيت) به‌سر مي‌برد. اين فرايند تاکنون در انگليس چندين وزير قرباني کرده است که وزير خارجه پيشين اين کشور نيز يکي از قربانيان اختلاف با نخست‌وزير بر سر برگزيت بود.
اين اولين سفر رسمي هانت به تهران و در ادامه تور ديپلماتيک او در منطقه جنوب غرب آسياست. هانت و ظريف البته پيش از اين در حاشيه مجمع عمومي سازمان ملل در نيويورک با هم ملاقات کردند و در نشست وزراي امور خارجه ايران و 1+4 که در همان روزها برگزار شد، با ديگر همتايانش روي يک ميز مذاکره نشستند. کمتر از دو هفته پيش نيز هم‌زمان با بازگشت دور جديد تحريم‌هاي آمريکا عليه ايران در پنج نوامبر، وزراي خارجه ايران و انگليس گفت‌وگويي تلفني داشتند و بر سر روابط دو کشور و توافق هسته‌اي (برجام) رايزني کردند. در بيانيه‌اي که دوم نوامبر به امضاي فدريکا موگريني، مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا و سه وزير خارجه اروپايي ازجمله جرمي هانت رسيد، کشورهاي اروپايي متعهد شدند سازوکارهاي مالي مؤثر با ايران را حفظ کرده و از ادامه صادرات نفت و گاز ايران اطمينان حاصل کنند. جرمي هانت پيش از ايران به عربستان سعودي و امارات رفته بود و علاوه بر گفت‌وگو درباره روابط با اين دو کشور، رايزني درباره «شرايط جنگ يمن» و «قتل جمال خاشقجي» را در دستور کار داشت. قرار است امروز وزير خارجه انگليس با دريابان علي شمخاني ديدار و گفت‌وگو کند. به گزارش ايسنا، در اين ديدار که در محل دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي برگزار مي‌شود، درخصوص مهم‌ترين موضوعات دوجانبه، منطقه‌اي و بين‌المللي مورد علاقه دو کشور بحث و گفت‌وگو مي‌شود.
به چه خواهند پرداخت
اما اصلي‌ترين محورهاي مذاکره وزير خارجه دو کشور چه موضوعاتي خواهد بود؟ برجام، مسائل منطقه و روابط دوجانبه موضوعاتي است که مي‌توان به‌عنوان سرکليشه‌هاي اين بحث به آنها پرداخت.
تهران- لندن در چهار دهه بعد از پيروزي انقلاب اسلامي در ايران، فرازوفرودهاي بسياري را تجربه کرده‌اند. چند نوبت قطع رابطه و حمله به سفارت دو کشور، چه در تهران و چه در لندن، شرايط را اين‌گونه پيش برده که دو کشور اگرچه روي خوشي به هم نشان نداده‌اند، اما پذيرفته‌اند در اتمسفر موجود بهتر است با هم همکاري کنند. اگرچه اروپايي‌ها از توافق هسته‌اي هرکدام ناني با خود به خانه بردند، اما تا همين اواخر به نظر مي‌رسيد انگليس بي‌کلاه مانده‌ترين عضو اروپايي اين توافق است، اما با خروج آمريکا از برجام، کلاهي نصيب اين شريک از گروه E3 هم شد؛ در طرح بازسازي رآکتور آب‌سنگين اراک، انگليس جانشين آمريکا، به‌عنوان عضو خارج‌شده از توافق، قرار گرفت.
اليستر برت، معاون وزير خارجه انگليس، به‌تازگی در مصاحبه‌اي در‌اين‌باره گفته است: «ما اين را به‌عنوان يک پيشرفت مثبت در برجام مي‌بينيم. تغيير کارکرد رآکتور آب‌سنگين اراک و صادرشدن اورانيوم، قدم‌هايی عملي بود که ما توانستيم به ديگران به‌عنوان شاهدي برای موفقيت برجام نشان دهيم. سرپرستي طرح بازسازي رآکتور آب‌سنگين اراک در توافق برجام بسيار مهم است و انگليس علاقه داشت که در اين عرصه قدم بگذارد».
زير سايه سياست
با اينکه اغلب کشورهاي اروپايي با هيئت‌هاي تجاري و اقتصادي بزرگ يا متوسطي بعد از برجام راهي تهران شدند، سفر وزراي خارجه انگليس عمدتا سفري با راهبرد سياسي بود تا اقتصادي؛ چراکه دو کشور بعد از احياي دوباره رابطه در دولت يازدهم، نياز به يک بازسازي جدي در سطح روابط خود داشتند تا در گام بعد وارد همکاري‌هاي اقتصادي شوند. تهران- لندن در ابتداي دولت يازدهم در شرايط قطع رابطه و با سفارتخانه‌هاي بسته مواجه بودند که گام‌به‌گام در روند مذاکرات هسته‌اي، موضوع رابطه دوجانبه دو کشور نيز بهبود پيدا کرد و به اعزام کاردار غيرمقيم، بعد کاردار مقيم و انتصاب سفير و بازگشايي سفارت منجر شد. اين فرايند به نوبه خود نيازمند اعتماد و گذراندن فرايند حقوقي بود که طي شد. رابطه دو کشور تنها در سايه افت‌وخيزهاي سياسي و به‌ويژه برخي بدگماني‌هاي داخلي در ايران قرار ندارد. اگرچه روباه پير هرازگاهي از سوي يک طيف فکري در داخل کشور روي بنرها و بيلبوردهاي شهري خودنمايي مي‌کند، اما در شرايط موجود دستگاه ديپلماسي قصد دارد ارتباط با اين کشور را از سطح فعلي رو به بالا ارتقا دهد.
يکي از بزرگ‌ترين موانع بر سر اين ارتقاي رابطه، تعامل جدي لندن با کشورهاي حاشيه خليج‌فارس به‌ويژه عربستان و امارات متحده عربي است. کشورهايي که هم از سياست‌هاي مالي لندن منتفع مي‌شوند و هم از حمايت‌هاي سياسي‌ آن. اين در حالي است که هرچه افتراق تهران با حاشيه خليج‌فارس بيشتر مي‌شود، اين حکايت سخت‌تر از قبل مي‌شود.
برجام پلي به سوي مسائل منطقه
برجام اما هنوز نقطه تمرکز ايران و اروپاست. همچنان سه کشور اروپايي (انگليس، فرانسه و آلمان) به همراه اتحاديه اروپا تلاش مي‌کنند تا برجام را سرپا نگه دارند و در همين زمينه با تحريم‌هاي آمريکا مقابله کنند. اما روايت انگليس و فرانسه در اين زمینه کمي متفاوت است؛ آنها برجام را به‌عنوان پلي براي ادامه مذاکره بر سر مسائل مهم ايران مي‌بينند. همان‌طور که چندي پيش اليستر برت در گفت‌وگويي توضيح داده بود که «پايبندي ايران به تعهداتش در برجام بسيار مهم است و به ما اين امکان را مي‌دهد که روي جنبه‌هاي ديگر برجام کار کنيم، اما بايد توجه کرد که برجام خودش هدف نبود، بلکه وسيله‌اي بود براي اعتماد ايجادکردن و اينکه بتوانيم روي ساير موضوعات منطقه گفت‌وگو کنيم. ما همگي آگاه هستيم که منطقه درگير انواع منازعات و درگيري‌هاست. انگليس علاقه دارد که سطح اين تنش‌ها را تا جايي که امکان دارد کاهش دهد».
اگرچه اين روايت خيلي موردعلاقه ايران نيست، ولي به نظر مي‌رسد يکي از موضوعات مورد گفت‌وگوي دو طرف در امروز باشد. همچنين سازوکار ويژه مالي اروپا در مواجهه با تحريم‌هاي اروپا جزء موضوعات داغ اين گفت‌وگو خواهد بود.
معماي زاغري
موضوع اتباع دو کشور، به‌ويژه وضعيت نازنين زاغري دوتابعيتي ايراني- انگليسي که به اتهام جاسوسي در زندان است، يکي از مسائل جدي مورد مذاکره دو طرف خواهد بود. همان‌طور که در سفر بوريس جانسون، وزير خارجه پيشين انگليس، به ايران نيز مورد گفت‌وگو واقع شد. برت، معاون وزير خارجه انگليس، نيز در سفري که شهريور گذشته به تهران داشت به اين موضوع پرداخته بود، اما هنوز خبري از تغيير در وضعيت اين زنداني مطرح نيست. اگرچه اين موضوع سوي ديگري نيز دارد.
9 سال پيش دادگاه لاهه در موضوع تانک‌هاي چيفتن رأي به سود ايران داد، اما انگليس در طول اين 9 سال هربار به بهانه‌اي از زير بار پرداخت بدهي خود به ايران شانه خالي کرد. بااين‌حال دعواي بين ايران و انگليس در طول اين سال‌ها همواره ابعاد حقوقي داشت، اما اين مسئله در سال 95 وجه ديگري پيدا کرد؛ يعني وقتي که ماجراي بازداشت نازنين زاغري در فرودگاه امام خميني پيش آمد؛ شهروند دوتابعيتي ايراني- بريتانيايي که به گفته دادستان تهران به جرم جذب و آموزش افرادي براي فعاليت تبليغي عليه ايران بازداشت شده بود. غلامحسين محسني‌اژه‌اي، سخنگوي قوه قضائيه، هم درباره زاغري گفته بود که از سرشبکه‌هاي اصلي مؤسسات معاند بوده که تحت هدايت و حمايت سرويس‌هاي رسانه‌اي و جاسوسي دولت‌هاي بيگانه فعاليت‌هاي مجرمانه خود را طي ساليان گذشته انجام داده است.
در نهايت نيز زاغري به پنج سال حبس محکوم شد. بعد از محکوميت زاغري، تلاش‌هاي مقامات انگليس براي آزادي او آغاز شد؛ از نخست‌وزير سابق اين کشور گرفته تا وزير خارجه سابق، بوريس جانسون. در اين بين شايعاتي درباره ارتباط آزادي زاغري و پرداخت بدهي انگليس به ايران مطرح شد. يک سال از بازداشت زاغري مي‌گذشت که روزنامه چاپ لندن «ديلي‌تلگراف» گزارشي در مورد آمادگي بريتانيا براي انتقال بيش از ۵۰۰ ميليون دلار بدهي خود به ايران براي تسريع آزادي زاغري داد؛ گزارشي که البته هم مقامات انگليس و هم ايران آن را رد کردند. حميد بعيدي‌نژاد، سفير ايران در انگليس، در اين رابطه گفته بود: «پرداخت مطالبه ۴۵۰ ميليون‌پوندي ايران از انگليس در رابطه با پرونده معامله تسليحاتي سال ۱۹۷۴ ميلادي، ارتباطي با پرونده نازنين زاغري که به اتهامات امنيتي در ايران بازداشت شده يا ساير مسائل ندارد». مذاکرات خريد تانک‌هاي چيفتن از انگليس در دهه 70 ميلادي (50 شمسي) آغاز شده بود. بر اساس قرارداد بين ايران و انگليس، بايد هزارو 500 تانک چيفتن و ۲۵۰ خودروي زرهي به ايران تحويل داده مي‌شد، اما تا سال 1357 فقط 185 تانک چيفتن به ايران تحويل داده شد؛ تانک‌هايي که بعد به شير ايران معروف شد. در سال 2001 و بعد از اقامه دعوي ايران عليه انگليس، ديوان بين‌المللي دادگستري حکمي صادر کرد و در هر دو مورد قرارداد، طرف انگليسي محکوم شناخته شد و دادگاه مصوب کرد که طرف انگليسي موظف است بدهي‌هاي ايران را بپردازد. به گفته سفير ايران در لندن، در پايان سال 2001 دادگاه انگليس شرکت انگليسي را متعهد کرد که مبلغ حدود 380 ميليون پوند را به‌عنوان ضمانت در صندوق دادگاه بگذارند که دادگاه بتواند وارد رويه حقوقي اين پرونده شود و مبلغ قرارداد را مشخص کند، اما طبق گفته حميد بعيدي‌نژاد، به دليل پيچيدگي موضوع و اختلافاتي که دو طرف درباره ابعاد فني و حقوقي تعيين ميزان طلب ايران داشتند، صدور حکم دادگاه خيلي طول کشيد، اما نهايتا در سال 2009 دادگاه مبلغي را که بايد طرف انگليسي به ‌طرف ايراني بپردازد مشخص کرد، اما به دليل تحولاتي که در آن زمان ازجمله با اعمال تحريم‌ها عليه ايران، از جمله تصويب قطع‌نامه 1929 شوراي امنيت و پايه‌گذاري تحريم‌ها آغاز شده بود، اجراي اين حکم عملا عقب افتاد تا اينکه در سال 2012 رسما بانک مرکزي ايران هم به ليست تحريم اضافه شد و طرف انگليسي به همين بهانه از اجراي اين حکم دادگاه براي انتقال بدهي به ايران سر باز زد. در سال 2016 که عملا اجراي برجام شروع شد و تحريم بانک مرکزي برداشته شد، طرف ايراني درخواستش را تکرار کرد که با برداشته‌شدن تحريم‌ها عليه بانک مرکزي، ديگر بهانه‌اي نمانده است و اين بدهي بايد به‌طور کامل به‌ طرف ايراني پرداخت شود. بعيدي‌نژاد در گفت‌وگويي تأکيد کرده بود که درواقع جلسه‌اي نبوده است که بين دو طرف ايراني و انگليسي برگزار شده باشد و موضوع طلب ايران از انگليس مورد بحث و بررسي قرار نگرفته باشد.
موگرینی برای گفت‌وگو درباره ایران به آنکارا می‌رود
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به همراه یک مقام دیگر این اتحادیه در این هفته برای گفت‌وگو درباره ایران و مسائل دیگر با مقام‌های بلندپایه ترکیه به آنکارا می‌رود. به گزارش «ایرنا»، در این سفر فدریکا موگرینی را «یوهانس هان»، کمیسر سیاست همسایگی این اتحادیه، همراهی می‌کند. براساس خبرنامه منتشر‌شده در تارنمای رسمی اتحادیه اروپا، موگرینی و هان در این سفر با هيئتي بلندپایه به ریاست مولود چاووش‌اوغلو، وزیر خارجه و مسئول امور اتحادیه اروپای ترکیه، دیدار می‌کنند.منافع و نگرانی‌های مشترک از‌جمله مسائل مهم سیاسی و موضوع ایران در دستور کار دیدارها قرار دارد. این سفر در حالی انجام می‌شود که موضوع میزبانی سازوکار ویژه مالی اروپا نیز بین کشورهای اروپایی مطرح است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.