|

در اهمیت نشانه‌های کوچک

بابک زمانی- رئیس انجمن سکته مغزی

هفته گذشته در کلاس درس «دمانسِ» من در دانشکده پزشکی جایی برای نشستن نبود. بیش از صد نفر از دانشجویان، تقریبا همه کسانی که این درس را داشتند، در کلاس حاضر بودند. وقتی از دانشجویان خواستم که ساکت باشند تا صدای من در غیاب بلندگوی همیشه معیوب دانشکده به همه برسد و بعد از دو ساعت کلاس دچار گرفتگی صدا نشوم، دیگر از هیچ‌کس صدایی بلند نشد. به‌ندرت می‌نوشتند و از ضبط صوت‌های چند سال قبل هم خبری نبود. همه با دقت گوش می‌کردند و در بحث به‌طور فعال مشارکت داشتند.
20 سال پیش هم گروه آموزشی ما همین کلاس‌ها را در دانشکده برگزار می‌کرد. به‌ یادم دارم که در همین کلاس از ‌صد دانشجو فقط ١٢ نفر حضور داشتند. گویا از طرف بقیه مأموریت داشتند جزوه‌ها را دقیق برای امتحان بنویسند. جلب توجه آنها (که من همواره در آن موفق بودم) به موضوع، بسیار دشوارتر بود. در بحث شرکت نمی‌کردند و یک گروه پچ‌پچ در همان جمع کوچک تا آخر کلاس ساکت‌شدنی نبود. نه آن سال و نه امسال حضور و غیاب در کار نبود.
درحالی‌که از در دیوار این روزها اخبار ناامیدکننده می‌رسد و درواقع «روزگار را هر روز بدتر می‌بینیم»، این کلاس شادی‌ای کوچک، اما امیدوارکننده برایم آفرید. آیا در زیر پوست شهر آخرین نسل جوانان دارد آهسته و بی‌خبر تغییر می‌کند؟ آیا انسان‌هایی نوین دارند با تجربیات سال‌های قبل به‌نحوی قطعی و بی‌برگشت قطع رابطه می‌کنند؟ آیا داریم پوست می‌اندازیم؟ شاید خوش‌بینی بدخیم من است که دوباره دارد کار دستم می‌دهد، اما دوست دارم بیندیشم که آری بالاخره از راه رسیدن تمام شد. آمدند جوانانی که دیگر نه می‌خواهند کارهای خیلی بزرگ بکنند (مثل ما جوانان دو نسل پیش) و نه در جامعه پرمخاطره و نامطمئن چاره‌ای جز بیرون‌کشیدن گلیم در آب‌افتاده خود نمی‌بینند (مانند جوانان یک نسل پیش).
متولدان بهار ٧٦ به‌بعد شاید بخواهند تنها مهره‌ای مطمئن از دستگاهی پیچیده باشند. شاید نسلی که در راه است تا جامعه را تحویل بگیرد، ناخودآگاه و به‌تجربه، اعجاز را نه در پرواز یا در زیر آب که بر سر بازار بجوید، آن‌طور که ابوسعید بزرگ می‌گفت. می‌دانم که آماج ریشخند خواهم شد، اما از همین روزنه کوچک می‌خواهم فردایی را ببینم که نسل پیش‌ِرو، میهنش را سرنوشت محتوم خود ببیند؛ مانند تن و غریزه‌هایش و نه همچون لباس و آرزوهایش. شاید، فقط شاید، طبیبانی که می‌آیند، کار طبابت را فرو نگذارند و به‌جانب اتاق‌های ملاقات، جدول‌های آسان‌شده، ارزیابی با اَپ‌های موبایل‌ و به تحقیقات صحیح میدانی، رفتن و دوره‌دیدن و بازگشتن و ادامه تحصیل در رشته‌های پایه و رشته‌های علمی رو بیاورند. کار پزشکی و سوگندی که خورده‌اند را به‌راحتی و به‌خاطر مشکلات موسمی کنار نگذارند. هر مشکلی را چالشی پیشِ‌رو به‌حساب آورند؛ نه بهانه قهر، رشته‌های طبیبانه‌تر رشته‌هایی با بیشترین ارتباط انسانی را برگزینند؛ کارهایی که آن نسل پیش، آن نسل غایب جزوه‌خوان، نسلی که از نسل ما تأسی کرده بود، انجام نداد.
باز با خود می‌اندیشم و آرزو می‌کنم این جریان نه متعلق به نسل جوان پزشکی که متعلق به همه نسل جوان و تحصیل‌کرده ما باشد. آغازی باشد بر بازگشت تمامی شرف به زندگی ما، آن‌گونه که آن راوی سالخورده به‌تازگی آرزو کرد.
نگارنده، این معلم پیر، 20 سال پیش با نگرانی و تردیدی بسیار، حضور 12 دانشجو از میان ‌صد دانشجو را در ستون یادداشت‌های آن زمان خود در روزنامه ایران علنی کرد. درحالی‌که در همان زمان دلایلی بسیار برای امیدواری به آینده و اوضاع وجود داشت و این غیبت، نکته مهمی در نظر نمی‌آمد. حالا هم انصاف نمی‌بینم حضور همه دانشجویان در کلاس درسم و شادی خود از این موضوع را علنی نکنم؛ اگرچه بازهم نکته‌ای بی‌اهمیت یا تصادفی در نظر بیاید.
هفته گذشته در کلاس درس «دمانسِ» من در دانشکده پزشکی جایی برای نشستن نبود. بیش از صد نفر از دانشجویان، تقریبا همه کسانی که این درس را داشتند، در کلاس حاضر بودند. وقتی از دانشجویان خواستم که ساکت باشند تا صدای من در غیاب بلندگوی همیشه معیوب دانشکده به همه برسد و بعد از دو ساعت کلاس دچار گرفتگی صدا نشوم، دیگر از هیچ‌کس صدایی بلند نشد. به‌ندرت می‌نوشتند و از ضبط صوت‌های چند سال قبل هم خبری نبود. همه با دقت گوش می‌کردند و در بحث به‌طور فعال مشارکت داشتند.
20 سال پیش هم گروه آموزشی ما همین کلاس‌ها را در دانشکده برگزار می‌کرد. به‌ یادم دارم که در همین کلاس از ‌صد دانشجو فقط ١٢ نفر حضور داشتند. گویا از طرف بقیه مأموریت داشتند جزوه‌ها را دقیق برای امتحان بنویسند. جلب توجه آنها (که من همواره در آن موفق بودم) به موضوع، بسیار دشوارتر بود. در بحث شرکت نمی‌کردند و یک گروه پچ‌پچ در همان جمع کوچک تا آخر کلاس ساکت‌شدنی نبود. نه آن سال و نه امسال حضور و غیاب در کار نبود.
درحالی‌که از در دیوار این روزها اخبار ناامیدکننده می‌رسد و درواقع «روزگار را هر روز بدتر می‌بینیم»، این کلاس شادی‌ای کوچک، اما امیدوارکننده برایم آفرید. آیا در زیر پوست شهر آخرین نسل جوانان دارد آهسته و بی‌خبر تغییر می‌کند؟ آیا انسان‌هایی نوین دارند با تجربیات سال‌های قبل به‌نحوی قطعی و بی‌برگشت قطع رابطه می‌کنند؟ آیا داریم پوست می‌اندازیم؟ شاید خوش‌بینی بدخیم من است که دوباره دارد کار دستم می‌دهد، اما دوست دارم بیندیشم که آری بالاخره از راه رسیدن تمام شد. آمدند جوانانی که دیگر نه می‌خواهند کارهای خیلی بزرگ بکنند (مثل ما جوانان دو نسل پیش) و نه در جامعه پرمخاطره و نامطمئن چاره‌ای جز بیرون‌کشیدن گلیم در آب‌افتاده خود نمی‌بینند (مانند جوانان یک نسل پیش).
متولدان بهار ٧٦ به‌بعد شاید بخواهند تنها مهره‌ای مطمئن از دستگاهی پیچیده باشند. شاید نسلی که در راه است تا جامعه را تحویل بگیرد، ناخودآگاه و به‌تجربه، اعجاز را نه در پرواز یا در زیر آب که بر سر بازار بجوید، آن‌طور که ابوسعید بزرگ می‌گفت. می‌دانم که آماج ریشخند خواهم شد، اما از همین روزنه کوچک می‌خواهم فردایی را ببینم که نسل پیش‌ِرو، میهنش را سرنوشت محتوم خود ببیند؛ مانند تن و غریزه‌هایش و نه همچون لباس و آرزوهایش. شاید، فقط شاید، طبیبانی که می‌آیند، کار طبابت را فرو نگذارند و به‌جانب اتاق‌های ملاقات، جدول‌های آسان‌شده، ارزیابی با اَپ‌های موبایل‌ و به تحقیقات صحیح میدانی، رفتن و دوره‌دیدن و بازگشتن و ادامه تحصیل در رشته‌های پایه و رشته‌های علمی رو بیاورند. کار پزشکی و سوگندی که خورده‌اند را به‌راحتی و به‌خاطر مشکلات موسمی کنار نگذارند. هر مشکلی را چالشی پیشِ‌رو به‌حساب آورند؛ نه بهانه قهر، رشته‌های طبیبانه‌تر رشته‌هایی با بیشترین ارتباط انسانی را برگزینند؛ کارهایی که آن نسل پیش، آن نسل غایب جزوه‌خوان، نسلی که از نسل ما تأسی کرده بود، انجام نداد.
باز با خود می‌اندیشم و آرزو می‌کنم این جریان نه متعلق به نسل جوان پزشکی که متعلق به همه نسل جوان و تحصیل‌کرده ما باشد. آغازی باشد بر بازگشت تمامی شرف به زندگی ما، آن‌گونه که آن راوی سالخورده به‌تازگی آرزو کرد.
نگارنده، این معلم پیر، 20 سال پیش با نگرانی و تردیدی بسیار، حضور 12 دانشجو از میان ‌صد دانشجو را در ستون یادداشت‌های آن زمان خود در روزنامه ایران علنی کرد. درحالی‌که در همان زمان دلایلی بسیار برای امیدواری به آینده و اوضاع وجود داشت و این غیبت، نکته مهمی در نظر نمی‌آمد. حالا هم انصاف نمی‌بینم حضور همه دانشجویان در کلاس درسم و شادی خود از این موضوع را علنی نکنم؛ اگرچه بازهم نکته‌ای بی‌اهمیت یا تصادفی در نظر بیاید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.