|

معلم تمام‌وقت!؟

محمدرضا نیک‌نژاد

بحرانِ کمبود نیرو در آموزش‌وپرورش، ناخواسته نبوده و در راستای تعدیل هزینه‌ها از دوره نخستِ ریاست‌جمهوری حسن روحانی و با مدیریت سازمان برنامه‌وبودجه انجام گرفته است. آموزش‌وپرورش در زمینه بودجه و هزینه‌کردش دچار بی‌سامانی‌های فراوانی است؛ از این‌رو بهینه‌سازی دخل و خرجش نیاز به تلاش‌های تخصصی دارد. اما نگرانی آنجاست که این بهینه‌سازی‌ها صرفا کمی و بدون توجه به هدف‌ها، وظایف و امکانات این نهاد به‌شدت انسانی باشد؛ نگاهی برآمده از عدد و آمار و حساب و کتاب‌های خشک و صرفا ریاضی در نهادی که باید پرورش‌دهنده انسان با همه ویژگی‌هایش باشد. بنا بر وظایف و کارکردهای سازمان برنامه‌ و بودجه، چنین نگاهی دور از انتظار نیست اما نگرانی آنجاست که در بالاترین سطح تصمیم‌گیری در نهاد آموزش نیز با این نگاه کمی‌گرایانه همراهی شده است یا دست‌کم سکوت می‌شود. در ادبیات آموزشی به چنین نگاهی «نگاه کارخانه‌ای» می‌گویند؛ نگاهی که در آن، 14 میلیون دانش‌آموز، یک میلیون معلم و مدیر، معاون و... صرفا اعدادی هستند که به شکل مکانیکی هر روز صبح به کارخانه‌ای به نام مدرسه می‌روند و درون‌مایه‌هایی ازپیش‌تعیین‌شده را می‌خوانند و آزمون می‌دهند و قبول یا رد می‌شوند و... دیگر هیچ. این نگاه بر این فرض استوار است که یک معلم چه 10 دانش‌آموز داشته باشد چه 60 دانش‌آموز، آموزش‌وپرورش چه یک میلیون معلم داشته باشد چه 500 هزار، معلم چه 20 ساعت تدریس داشته باشد و چه 60 ساعت و... هیچ تفاوتی ندارد. چه فرقی دارد که معلمان بازنشسته باشند و از سر ناچاری به کار ادامه دهند، یا جوان‌های انگیزه‌مندی باشند که به دنبال تغییرات بزرگ در جهان شتابان امروزند و شوربختانه همین نگاه ریشه‌دار است که بنابر طرح «معلم تمام‌وقت» افزایش ساعت تدریس معلمان در کلاس را پی می‌گیرد؛ آن هم برخلاف رویه‌های جهانی آن. این طرح بدون توجه به «فرایند آموزش» می‌خواهد شش و سپس 12 ساعت از حق‌التدریس معلمان را به صورت سالانه وارد احکام کارگزینی کند تا در پاداش پایان خدمت و دریافتی دوره بازنشستگی معلمان تأثیر مثبت بگذارد. گرچه در نگاه اول طرح به سود معلم به نظر می‌رسد اما:
1- اضافه تدریس معلمان همواره ماهیتی غیرآموزشی داشته و آموزش‌وپرورش از سر ناچاری تن به این کار می‌داده است؛ از این‌رو در اولین فرصت و در صورت امکان حذف می‌شده است. طرح «معلم تمام‌وقت» این ساعت‌های آسیب‌زا را قانونی کرده و به آن مشروعیت می‌بخشد.
2- این طرح، صورت‌مسئله «دستمزدهای به‌شدت پایین معلمان» را پاک کرده و با افزایش این شندرغاز به احکام حقوقی، به دنبال سرپوش‌گذاشتن روی این خواسته چندین دهه‌ای معلمان است. آقایان! حقوق معلمان با همین ساعت‌های قانونی بسیار کم است. به دنبال حل ریشه‌اش باشید.
3- 24 ساعت تدریس در هفته تقریبا یک استاندارد جهانی است، در برخی کشورها این زمان به نصف همین عدد نزدیک می‌شود. تدریس فرایندی تخصصی، زمانبر، فرساینده و کاملا انسانی است. آموزش را نمی‌توان کنشی مکانیکی دید. از شعارهای پرتکرار وزیر در زمینه بازگشت زندگی و شادی به مدرسه نیز چنین نگاهی درنمی‌آید. مدرسه، کارخانه و معلم، کارگر، مهندس یا کارمند نیست، دانش‌آموز هم در فرایند آموزش یک جسم بی‌روح و منفعل نیست. لطفا کمی هم آموزشی بیندیشید و آموزشی رفتار کنید.
بی‌گمان طرح «معلم تمام‌وقت» یک طرح ضدآموزشی ست که با معیارهای داخلی و جهانی هماهنگ نیست. اجرای آن - که به باور بسیاری از معلمان نخستین گام برای افزایش آسیب‌زای ساعت‌های تدریس است- جفایی بزرگ به آینده‌سازان این کشور است. آن را متوقف کنید.

بحرانِ کمبود نیرو در آموزش‌وپرورش، ناخواسته نبوده و در راستای تعدیل هزینه‌ها از دوره نخستِ ریاست‌جمهوری حسن روحانی و با مدیریت سازمان برنامه‌وبودجه انجام گرفته است. آموزش‌وپرورش در زمینه بودجه و هزینه‌کردش دچار بی‌سامانی‌های فراوانی است؛ از این‌رو بهینه‌سازی دخل و خرجش نیاز به تلاش‌های تخصصی دارد. اما نگرانی آنجاست که این بهینه‌سازی‌ها صرفا کمی و بدون توجه به هدف‌ها، وظایف و امکانات این نهاد به‌شدت انسانی باشد؛ نگاهی برآمده از عدد و آمار و حساب و کتاب‌های خشک و صرفا ریاضی در نهادی که باید پرورش‌دهنده انسان با همه ویژگی‌هایش باشد. بنا بر وظایف و کارکردهای سازمان برنامه‌ و بودجه، چنین نگاهی دور از انتظار نیست اما نگرانی آنجاست که در بالاترین سطح تصمیم‌گیری در نهاد آموزش نیز با این نگاه کمی‌گرایانه همراهی شده است یا دست‌کم سکوت می‌شود. در ادبیات آموزشی به چنین نگاهی «نگاه کارخانه‌ای» می‌گویند؛ نگاهی که در آن، 14 میلیون دانش‌آموز، یک میلیون معلم و مدیر، معاون و... صرفا اعدادی هستند که به شکل مکانیکی هر روز صبح به کارخانه‌ای به نام مدرسه می‌روند و درون‌مایه‌هایی ازپیش‌تعیین‌شده را می‌خوانند و آزمون می‌دهند و قبول یا رد می‌شوند و... دیگر هیچ. این نگاه بر این فرض استوار است که یک معلم چه 10 دانش‌آموز داشته باشد چه 60 دانش‌آموز، آموزش‌وپرورش چه یک میلیون معلم داشته باشد چه 500 هزار، معلم چه 20 ساعت تدریس داشته باشد و چه 60 ساعت و... هیچ تفاوتی ندارد. چه فرقی دارد که معلمان بازنشسته باشند و از سر ناچاری به کار ادامه دهند، یا جوان‌های انگیزه‌مندی باشند که به دنبال تغییرات بزرگ در جهان شتابان امروزند و شوربختانه همین نگاه ریشه‌دار است که بنابر طرح «معلم تمام‌وقت» افزایش ساعت تدریس معلمان در کلاس را پی می‌گیرد؛ آن هم برخلاف رویه‌های جهانی آن. این طرح بدون توجه به «فرایند آموزش» می‌خواهد شش و سپس 12 ساعت از حق‌التدریس معلمان را به صورت سالانه وارد احکام کارگزینی کند تا در پاداش پایان خدمت و دریافتی دوره بازنشستگی معلمان تأثیر مثبت بگذارد. گرچه در نگاه اول طرح به سود معلم به نظر می‌رسد اما:
1- اضافه تدریس معلمان همواره ماهیتی غیرآموزشی داشته و آموزش‌وپرورش از سر ناچاری تن به این کار می‌داده است؛ از این‌رو در اولین فرصت و در صورت امکان حذف می‌شده است. طرح «معلم تمام‌وقت» این ساعت‌های آسیب‌زا را قانونی کرده و به آن مشروعیت می‌بخشد.
2- این طرح، صورت‌مسئله «دستمزدهای به‌شدت پایین معلمان» را پاک کرده و با افزایش این شندرغاز به احکام حقوقی، به دنبال سرپوش‌گذاشتن روی این خواسته چندین دهه‌ای معلمان است. آقایان! حقوق معلمان با همین ساعت‌های قانونی بسیار کم است. به دنبال حل ریشه‌اش باشید.
3- 24 ساعت تدریس در هفته تقریبا یک استاندارد جهانی است، در برخی کشورها این زمان به نصف همین عدد نزدیک می‌شود. تدریس فرایندی تخصصی، زمانبر، فرساینده و کاملا انسانی است. آموزش را نمی‌توان کنشی مکانیکی دید. از شعارهای پرتکرار وزیر در زمینه بازگشت زندگی و شادی به مدرسه نیز چنین نگاهی درنمی‌آید. مدرسه، کارخانه و معلم، کارگر، مهندس یا کارمند نیست، دانش‌آموز هم در فرایند آموزش یک جسم بی‌روح و منفعل نیست. لطفا کمی هم آموزشی بیندیشید و آموزشی رفتار کنید.
بی‌گمان طرح «معلم تمام‌وقت» یک طرح ضدآموزشی ست که با معیارهای داخلی و جهانی هماهنگ نیست. اجرای آن - که به باور بسیاری از معلمان نخستین گام برای افزایش آسیب‌زای ساعت‌های تدریس است- جفایی بزرگ به آینده‌سازان این کشور است. آن را متوقف کنید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.