آمريکا براي کاهش انتقاد ترکيه از عربستان، اخراج گولن را بررسي ميکند
باجدهي براي توقف خونخواهي
رجب طيب اردوغان و دولت بدنامش در زمينه آزادي بيان، برخلاف تصور، قتل روزنامهنگار سعودي را در کنسولگري عربستان سعودي در استانبول چنان با جديت دنبال کرد که حالا آمريکا به دنبال برآوردهکردن خواسته ديرينه آنکارا مبنيبر استرداد فتحالله گولن، روحاني در تبعيد و منتقد جدي اردوغان، به اين کشور است تا از اين امر بهعنوان حقالسکوت استفاده کند و فشار ترکيه را بر عربستان سعودي در ماجراي قتل جمال خاشقجي، روزنامهنگار عربستاني روزنامه واشنگتنپست آمريکا، کم کند. روز پنجشنبه شبکه خبري انبيسي آمريکا به نقل از دو مقام ارشد آمريکايي و دو منبع مطلع ديگر، گزارش داد که دولت آمريکا براي آرامکردن ترکيه در ماجراي قتل جمال خاشقجي، پرونده فتحالله گولن را بررسي ميکند. به گزارش انبيسي به نقل از اين چهار منبع، مقامات دولت ترامپ در تلاشي براي متقاعدکردن اردوغان در زمينه کاهش فشار به پادشاهي عربستان، ماه گذشته از نهادهاي قضائي و امنيتي آمريکا خواسته بودند که راههاي قانوني اخراج فتحالله گولن را بررسي کنند. بر اساس اين گزارش، کاخ سفيد خواستار جزئيات شرايط اقامت گولن در آمريکا شده بود. فتحالله که پيشتر يکي از نزديکان رجب
طيب اردوغان به شمار ميرفت و سپس بهخاطر بروز اختلافاتي به منتقد جدي او تبديل شد، از اواخر دهه 90 ميلادي در پنسيلوانياي آمريکا زندگي ميکند و داراي گرينکارت آمريکاست. در اين گزارش همچنين آمده که مقامات نهادهاي قضائي و امنيتي درخواست کاخ سفيد را رد کرده بودند. يکي از مقامات ارشد آمريکايي درگير اين فرايند درباره واکنش مقامات امنيتي و قضائي آمريکا در قبال اين درخواست کاخ سفيد گفت: «اول با بيتفاوتي همراه با عصبانيت از کنار اين درخواست گذشتند، اما وقتي فهميدند اين درخواست واقعا جدي بوده، همگي خشمگين شدند».
بااينحال هدر ناوئرت، سخنگوي وزارت امور خارجه آمريکا، گزارش شبکه انبيسي درباره اخراج فتحالله گولن براي جلب نظر ترکيه در پرونده قتل جمال خاشقجي را رد کرد و گفت اين دو مسئله با يکديگر ارتباطي ندارند. هدر ناوئرت تصريح کرد که آمريکا در حال بررسي مدارکي است که ترکيه درخصوص فتحالله گولن، روحاني ترک تبعيدي در آمريکا ارائه داده است.
اگرچه نگرانيها از اين است که دادخواهي ترکيه جاي خود را به باجخواهي بدهد، اما يک مقام ترکيهاي گفته که دولت اين کشور نگرانيهايش درباره قتل خاشقجي را به مسئله استرداد گولن پيوند نميدهد. اين در حالي است که نهادهاي نزديک به فتحالله گولن گفتهاند فرستادن اين روحاني به ترکيه قطعا به مرگ او منجر ميشود. بااينحال تلاشهاي مخفيانه براي حل يکي از اساسيترين محورهاي تنش ميان آمريکا و ترکيه؛ يعني اقامت گولن در آمريکا، نشان ميدهد که چگونه دونالد ترامپ، رئيسجمهوري ايالات متحده، ميکوشد خصومت اين روزهاي دو متحد کليدي آمريکا را بعد از کشتهشدن جمال خاشقجي در کنسولگري عربستان سعودي در استانبول هدايت کند.
تحريم 17 عربستاني
همزمان، وزارت خزانهداري آمريکا ۱۷ نفر را به دليل نقششان در قتل جمال خاشقجي در فهرست تحريمهاي خود قرار داد. نام سعود القحطاني، دستيار بلندپايه محمد بنسلمان، ماهر مطرب، از وابستگان به القحطاني، محمد العتيبي، کنسول عربستان سعودي در زمان وقوع قتل و ۱۴ فرد ديگر در فهرست اين تحريمها ديده ميشود. بااينحال نام ژنرال عسيري که مقامات رياض پيشتر گفته بودند دستور عمليات قتل جمال خاشقجي را صادر کرده است، در اين فهرست ديده نميشود. در بيانيه وزارت خزانهداري آمريکا آمده است که اين افراد به دليل نقض جدي حقوق بشر و فساد مورد تحريم قرار گرفتهاند. استيون منوچين، وزير خزانهداري آمريکا، در اين مورد گفت: «ايالات متحده آمريکا همچنان بهشدت تلاش ميکند تا همه حقايق در اين مورد روشن شود و تمام کساني که مسئوليت اين اقدام برعهده آنهاست براي تحقق عدالت پاسخگو شوند». او همچنين گفت که دولت عربستان سعودي بايد هدف قراردادن مخالفان سياسي و روزنامهنگاران را پايان دهد. بر اساس اين تحريمها، هرگونه اموال يا منافعي که اين افراد در داخل ايالات متحده آمريکا داشته باشند مسدود ميشود. علاوهبراين معامله با اين افراد يا با شرکتهايي
که ۵۰ درصد يا بيشتر سهم آنها به اين افراد تعلق دارد ممنوع شده است.
واکنشها به نتايج تحقيقات عربستان
اين تحول همزمان بود با اعلام نتايج تحقيقات عربستان سعودي درباره قتل جمال خاشقجي. دادستاني کل عربستان سعودي روز پنجشنبه در بيانيهاي اعلام کرد: ۲۱ نفر در رابطه با اين پرونده دستگير شدهاند، ۱۱ نفر به صدور دستور و دستداشتن در عمليات قتل وي متهم شدهاند که پنج نفر از اين افراد به اتهام مشارکت در اين جنايت به اعدام محکوم شدهاند. دادستاني عربستان مدعي شده که دستور قتل اين روزنامهنگار مربوط به تيم ترور بوده و نه مقامهاي ارشد سعودي. گرچه آمريکا و برخي کشورهاي عربي متحد عربستان از نتيجه تحقيقات عربستان استقبال کردهاند، اما سازمان عفو بينالملل و مقامات کشور ترکيه از منتقدان اين نتيجه بودند. عفو بينالملل تحقيقات دادستاني کل عربستان سعودي را «فاقد اعتبار» دانست و خواستار تحقيقات مستقل و بينالمللي شد. اين سازمان از سازمان ملل متحد خواست در مورد ماجراي قتل خاشقجي تحقيقات مستقلي انجام دهد؛ چراکه اين تنها راه براي تضمين کشف حقيقت و تحقق عدالت است. در بيانيهاي که عفو بينالملل منتشر کرده، آمده است: «دادستاني کل سعودي خواستار اعدام پنج فرد متهم به قتل خاشقجي شده و اين در حالي است که تحقيقات انجامشده فاقد
اعتبار است». ترکيه نيز به اين بيانيه واکنش نشان داد و اعلام کرد که تحقيقات طرف سعودي در اين ارتباط «قانعکننده» نيست و بايد تحقيقات بينالمللي صورت بگيرد.
رجب طيب اردوغان و دولت بدنامش در زمينه آزادي بيان، برخلاف تصور، قتل روزنامهنگار سعودي را در کنسولگري عربستان سعودي در استانبول چنان با جديت دنبال کرد که حالا آمريکا به دنبال برآوردهکردن خواسته ديرينه آنکارا مبنيبر استرداد فتحالله گولن، روحاني در تبعيد و منتقد جدي اردوغان، به اين کشور است تا از اين امر بهعنوان حقالسکوت استفاده کند و فشار ترکيه را بر عربستان سعودي در ماجراي قتل جمال خاشقجي، روزنامهنگار عربستاني روزنامه واشنگتنپست آمريکا، کم کند. روز پنجشنبه شبکه خبري انبيسي آمريکا به نقل از دو مقام ارشد آمريکايي و دو منبع مطلع ديگر، گزارش داد که دولت آمريکا براي آرامکردن ترکيه در ماجراي قتل جمال خاشقجي، پرونده فتحالله گولن را بررسي ميکند. به گزارش انبيسي به نقل از اين چهار منبع، مقامات دولت ترامپ در تلاشي براي متقاعدکردن اردوغان در زمينه کاهش فشار به پادشاهي عربستان، ماه گذشته از نهادهاي قضائي و امنيتي آمريکا خواسته بودند که راههاي قانوني اخراج فتحالله گولن را بررسي کنند. بر اساس اين گزارش، کاخ سفيد خواستار جزئيات شرايط اقامت گولن در آمريکا شده بود. فتحالله که پيشتر يکي از نزديکان رجب
طيب اردوغان به شمار ميرفت و سپس بهخاطر بروز اختلافاتي به منتقد جدي او تبديل شد، از اواخر دهه 90 ميلادي در پنسيلوانياي آمريکا زندگي ميکند و داراي گرينکارت آمريکاست. در اين گزارش همچنين آمده که مقامات نهادهاي قضائي و امنيتي درخواست کاخ سفيد را رد کرده بودند. يکي از مقامات ارشد آمريکايي درگير اين فرايند درباره واکنش مقامات امنيتي و قضائي آمريکا در قبال اين درخواست کاخ سفيد گفت: «اول با بيتفاوتي همراه با عصبانيت از کنار اين درخواست گذشتند، اما وقتي فهميدند اين درخواست واقعا جدي بوده، همگي خشمگين شدند».
بااينحال هدر ناوئرت، سخنگوي وزارت امور خارجه آمريکا، گزارش شبکه انبيسي درباره اخراج فتحالله گولن براي جلب نظر ترکيه در پرونده قتل جمال خاشقجي را رد کرد و گفت اين دو مسئله با يکديگر ارتباطي ندارند. هدر ناوئرت تصريح کرد که آمريکا در حال بررسي مدارکي است که ترکيه درخصوص فتحالله گولن، روحاني ترک تبعيدي در آمريکا ارائه داده است.
اگرچه نگرانيها از اين است که دادخواهي ترکيه جاي خود را به باجخواهي بدهد، اما يک مقام ترکيهاي گفته که دولت اين کشور نگرانيهايش درباره قتل خاشقجي را به مسئله استرداد گولن پيوند نميدهد. اين در حالي است که نهادهاي نزديک به فتحالله گولن گفتهاند فرستادن اين روحاني به ترکيه قطعا به مرگ او منجر ميشود. بااينحال تلاشهاي مخفيانه براي حل يکي از اساسيترين محورهاي تنش ميان آمريکا و ترکيه؛ يعني اقامت گولن در آمريکا، نشان ميدهد که چگونه دونالد ترامپ، رئيسجمهوري ايالات متحده، ميکوشد خصومت اين روزهاي دو متحد کليدي آمريکا را بعد از کشتهشدن جمال خاشقجي در کنسولگري عربستان سعودي در استانبول هدايت کند.
تحريم 17 عربستاني
همزمان، وزارت خزانهداري آمريکا ۱۷ نفر را به دليل نقششان در قتل جمال خاشقجي در فهرست تحريمهاي خود قرار داد. نام سعود القحطاني، دستيار بلندپايه محمد بنسلمان، ماهر مطرب، از وابستگان به القحطاني، محمد العتيبي، کنسول عربستان سعودي در زمان وقوع قتل و ۱۴ فرد ديگر در فهرست اين تحريمها ديده ميشود. بااينحال نام ژنرال عسيري که مقامات رياض پيشتر گفته بودند دستور عمليات قتل جمال خاشقجي را صادر کرده است، در اين فهرست ديده نميشود. در بيانيه وزارت خزانهداري آمريکا آمده است که اين افراد به دليل نقض جدي حقوق بشر و فساد مورد تحريم قرار گرفتهاند. استيون منوچين، وزير خزانهداري آمريکا، در اين مورد گفت: «ايالات متحده آمريکا همچنان بهشدت تلاش ميکند تا همه حقايق در اين مورد روشن شود و تمام کساني که مسئوليت اين اقدام برعهده آنهاست براي تحقق عدالت پاسخگو شوند». او همچنين گفت که دولت عربستان سعودي بايد هدف قراردادن مخالفان سياسي و روزنامهنگاران را پايان دهد. بر اساس اين تحريمها، هرگونه اموال يا منافعي که اين افراد در داخل ايالات متحده آمريکا داشته باشند مسدود ميشود. علاوهبراين معامله با اين افراد يا با شرکتهايي
که ۵۰ درصد يا بيشتر سهم آنها به اين افراد تعلق دارد ممنوع شده است.
واکنشها به نتايج تحقيقات عربستان
اين تحول همزمان بود با اعلام نتايج تحقيقات عربستان سعودي درباره قتل جمال خاشقجي. دادستاني کل عربستان سعودي روز پنجشنبه در بيانيهاي اعلام کرد: ۲۱ نفر در رابطه با اين پرونده دستگير شدهاند، ۱۱ نفر به صدور دستور و دستداشتن در عمليات قتل وي متهم شدهاند که پنج نفر از اين افراد به اتهام مشارکت در اين جنايت به اعدام محکوم شدهاند. دادستاني عربستان مدعي شده که دستور قتل اين روزنامهنگار مربوط به تيم ترور بوده و نه مقامهاي ارشد سعودي. گرچه آمريکا و برخي کشورهاي عربي متحد عربستان از نتيجه تحقيقات عربستان استقبال کردهاند، اما سازمان عفو بينالملل و مقامات کشور ترکيه از منتقدان اين نتيجه بودند. عفو بينالملل تحقيقات دادستاني کل عربستان سعودي را «فاقد اعتبار» دانست و خواستار تحقيقات مستقل و بينالمللي شد. اين سازمان از سازمان ملل متحد خواست در مورد ماجراي قتل خاشقجي تحقيقات مستقلي انجام دهد؛ چراکه اين تنها راه براي تضمين کشف حقيقت و تحقق عدالت است. در بيانيهاي که عفو بينالملل منتشر کرده، آمده است: «دادستاني کل سعودي خواستار اعدام پنج فرد متهم به قتل خاشقجي شده و اين در حالي است که تحقيقات انجامشده فاقد
اعتبار است». ترکيه نيز به اين بيانيه واکنش نشان داد و اعلام کرد که تحقيقات طرف سعودي در اين ارتباط «قانعکننده» نيست و بايد تحقيقات بينالمللي صورت بگيرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.