|

آزمون و خطای پیوسته در سینما

جواد طوسی

متاسفانه سینمای ایران در گذر 34ساله اخیر همچنان در حال آزمون و خطاست. تداوم تفکر دولتی و حضور غالب و سیطره‌آمیز آن در چرخه سیاستگذاری سینمای ایران به مرحله‌ای رسیده که عملا جایگاه مستقل و مقتدرانه بخش خصوصی موضوعیت عینی و تاریخی خود را از دست داده است. تحت چنین شرایطی در چرخه تولید سالانه تنوع مضمونی، ساختاری و نزدیکی مضامین با رئالیسم جامعه معاصر و طبقه‌بندی منطقی آن منتفی شده و متقابلا نگاهی کاملا محتاطانه و محافظه‌کارانه زمینه‌ساز شکل‌گیری سینمایی خنثی و سترون شده است. جایگاه مطلوب سینمای یک سرزمین که وجه هنر - صنعت و قواعد حرفه‌ای در آن به‌درستی تعریف شده باشد در شرایطی تحقق می‌یابد که بخش خصوصی هویتمند و کارآمد داشته باشیم تا با اعتمادبه‌نفس و جسارت کافی بتواند وارد حوزه‌های اجتماعی شود، به گونه‌های شاخص و مطرح سینما بپردازد و بستر مناسب برای فیلمساز توانمند و آشنا با اصول، زبان و گرامر سینما را فراهم کند. در مجموع، فضایی فراهم شود تا شاهد رقابت سالم و سازنده میان نسل‎های مختلف فیلمساز (بدون انقطاع و انزوایافتن ناگزیر در بعضی از مقاطع تاریخی) باشیم. وقتی چنین وضعیت ایده‌آل و آرمانی در این گذر 34ساله شکل عملی و اجرایی یابد، می‌توانیم به این واقعیت اذعان داشته باشیم که سینمای ایران در یک نقطه بحرانی قرار دارد و همچنان چرخه معیوب خود را طی می‌کند. حال با وقوف بر این نگاه واقع‌بینانه و در عین حال تلخ در اولین گام‌های مدیران فرهنگی دولت جدید که شعار تدبیر و اعتدال سر می‌دهند، اقتضا می‎کند که با درک درست و روشن‎بینانه شرایط موجود و ارزیابی ناکارآمدی‎های دولت‎های قبلی در عرصه فرهنگ و هنر با استفاده از نیروهای دلسوز، مجرب و کارآمد که اشراف کامل به عرصه سینما داشته باشند بدون فوت وقت فرصت‌ها را از دست ندهیم و در کوتاه‌ترین زمان ممکن در صدد پرکردن حوزه‌ها و نقاط آسیب‌پذیر برآییم و افق دید آرمانی خود را مبتنی بر هوشمندی و زمانه‌شناسی، جامه عمل بپوشانیم. بدیهی است اولین دستور کار در جهت پیشبرد و تسریع این امور و رفع موانع، کاهش حضور آسیب‌پذیر دولت، محدودکردن این بخش و نظارت دورادور و دلسوزانه است. در امتداد آن ‎باید هرچه سریع‎تر این وضعیت راکد و انفعالی جاری در تشکل‎های صنفی را به شرایطی پر رونق و توام با تفاهم، وحدت نظر و پرهیز از دسته‌بندی تبدیل کنیم و امور اصلی کلیدی سینما را به اهل آن بسپاریم. همچنین تزریق بودجه مناسب برای شکل‎یابی سینما در وجه هنر صنعت آنکه بتواند فراتر از جغرافیای داخلی در گستره جهانی سیر انتقالی و مخاطب‌شناسی متکثر و گسترده داشته باشد، یکی از این اهداف موثر و تعیین‌کننده به‌شمار می‎آید که قدر مسلم شکل‎یابی سریع آن منوط به احیای بخش خصوصی تشخص یافته حرفه‎ای آن دارد. برای آنکه به بهانه روز ملی سینما از شعار، به واقعیت برسیم باید سعه‌صدر داشته باشیم، ظرفیت‏پذیری را در خود بارور کنیم و بپذیریم سینما در مفهوم قاعده‏مند حرفه‏ای خود بدون قصه و روایت، استفاده هنرمندانه از حضور قهرمان، تنوع مضمونی و ساختاری، کنار آمدن معقولانه با سنت ستاره‏سازی، بهادادن به عنصر جذابیت و ایجاد اعتماد و انگیزه در طیف‏های مطرح جامعه برای قرار گرفتن سینما در سبد فرهنگی آنها نمی‌تواند سرپا بماند و محلی از اعراب داشته باشد.
متاسفانه سینمای ایران در گذر 34ساله اخیر همچنان در حال آزمون و خطاست. تداوم تفکر دولتی و حضور غالب و سیطره‌آمیز آن در چرخه سیاستگذاری سینمای ایران به مرحله‌ای رسیده که عملا جایگاه مستقل و مقتدرانه بخش خصوصی موضوعیت عینی و تاریخی خود را از دست داده است. تحت چنین شرایطی در چرخه تولید سالانه تنوع مضمونی، ساختاری و نزدیکی مضامین با رئالیسم جامعه معاصر و طبقه‌بندی منطقی آن منتفی شده و متقابلا نگاهی کاملا محتاطانه و محافظه‌کارانه زمینه‌ساز شکل‌گیری سینمایی خنثی و سترون شده است. جایگاه مطلوب سینمای یک سرزمین که وجه هنر - صنعت و قواعد حرفه‌ای در آن به‌درستی تعریف شده باشد در شرایطی تحقق می‌یابد که بخش خصوصی هویتمند و کارآمد داشته باشیم تا با اعتمادبه‌نفس و جسارت کافی بتواند وارد حوزه‌های اجتماعی شود، به گونه‌های شاخص و مطرح سینما بپردازد و بستر مناسب برای فیلمساز توانمند و آشنا با اصول، زبان و گرامر سینما را فراهم کند. در مجموع، فضایی فراهم شود تا شاهد رقابت سالم و سازنده میان نسل‎های مختلف فیلمساز (بدون انقطاع و انزوایافتن ناگزیر در بعضی از مقاطع تاریخی) باشیم. وقتی چنین وضعیت ایده‌آل و آرمانی در این گذر 34ساله شکل عملی و اجرایی یابد، می‌توانیم به این واقعیت اذعان داشته باشیم که سینمای ایران در یک نقطه بحرانی قرار دارد و همچنان چرخه معیوب خود را طی می‌کند. حال با وقوف بر این نگاه واقع‌بینانه و در عین حال تلخ در اولین گام‌های مدیران فرهنگی دولت جدید که شعار تدبیر و اعتدال سر می‌دهند، اقتضا می‎کند که با درک درست و روشن‎بینانه شرایط موجود و ارزیابی ناکارآمدی‎های دولت‎های قبلی در عرصه فرهنگ و هنر با استفاده از نیروهای دلسوز، مجرب و کارآمد که اشراف کامل به عرصه سینما داشته باشند بدون فوت وقت فرصت‌ها را از دست ندهیم و در کوتاه‌ترین زمان ممکن در صدد پرکردن حوزه‌ها و نقاط آسیب‌پذیر برآییم و افق دید آرمانی خود را مبتنی بر هوشمندی و زمانه‌شناسی، جامه عمل بپوشانیم. بدیهی است اولین دستور کار در جهت پیشبرد و تسریع این امور و رفع موانع، کاهش حضور آسیب‌پذیر دولت، محدودکردن این بخش و نظارت دورادور و دلسوزانه است. در امتداد آن ‎باید هرچه سریع‎تر این وضعیت راکد و انفعالی جاری در تشکل‎های صنفی را به شرایطی پر رونق و توام با تفاهم، وحدت نظر و پرهیز از دسته‌بندی تبدیل کنیم و امور اصلی کلیدی سینما را به اهل آن بسپاریم. همچنین تزریق بودجه مناسب برای شکل‎یابی سینما در وجه هنر صنعت آنکه بتواند فراتر از جغرافیای داخلی در گستره جهانی سیر انتقالی و مخاطب‌شناسی متکثر و گسترده داشته باشد، یکی از این اهداف موثر و تعیین‌کننده به‌شمار می‎آید که قدر مسلم شکل‎یابی سریع آن منوط به احیای بخش خصوصی تشخص یافته حرفه‎ای آن دارد. برای آنکه به بهانه روز ملی سینما از شعار، به واقعیت برسیم باید سعه‌صدر داشته باشیم، ظرفیت‏پذیری را در خود بارور کنیم و بپذیریم سینما در مفهوم قاعده‏مند حرفه‏ای خود بدون قصه و روایت، استفاده هنرمندانه از حضور قهرمان، تنوع مضمونی و ساختاری، کنار آمدن معقولانه با سنت ستاره‏سازی، بهادادن به عنصر جذابیت و ایجاد اعتماد و انگیزه در طیف‏های مطرح جامعه برای قرار گرفتن سینما در سبد فرهنگی آنها نمی‌تواند سرپا بماند و محلی از اعراب داشته باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.