آزمون و خطای پیوسته در سینما
جواد طوسی
متاسفانه سینمای ایران در گذر 34ساله اخیر همچنان در حال آزمون و خطاست. تداوم تفکر دولتی و حضور غالب و سیطرهآمیز آن در چرخه سیاستگذاری سینمای ایران به مرحلهای رسیده که عملا جایگاه مستقل و مقتدرانه بخش خصوصی موضوعیت عینی و تاریخی خود را از دست داده است. تحت چنین شرایطی در چرخه تولید سالانه تنوع مضمونی، ساختاری و نزدیکی مضامین با رئالیسم جامعه معاصر و طبقهبندی منطقی آن منتفی شده و متقابلا نگاهی کاملا محتاطانه و محافظهکارانه زمینهساز شکلگیری سینمایی خنثی و سترون شده است. جایگاه مطلوب سینمای یک سرزمین که وجه هنر - صنعت و قواعد حرفهای در آن بهدرستی تعریف شده باشد در شرایطی تحقق مییابد که بخش خصوصی هویتمند و کارآمد داشته باشیم تا با اعتمادبهنفس و جسارت کافی بتواند وارد حوزههای اجتماعی شود، به گونههای شاخص و مطرح سینما بپردازد و بستر مناسب برای فیلمساز توانمند و آشنا با اصول، زبان و گرامر سینما را فراهم کند. در مجموع، فضایی فراهم شود تا شاهد رقابت سالم و سازنده میان نسلهای مختلف فیلمساز (بدون انقطاع و انزوایافتن ناگزیر در بعضی از مقاطع تاریخی) باشیم. وقتی چنین وضعیت ایدهآل و آرمانی در این گذر 34ساله
شکل عملی و اجرایی یابد، میتوانیم به این واقعیت اذعان داشته باشیم که سینمای ایران در یک نقطه بحرانی قرار دارد و همچنان چرخه معیوب خود را طی میکند. حال با وقوف بر این نگاه واقعبینانه و در عین حال تلخ در اولین گامهای مدیران فرهنگی دولت جدید که شعار تدبیر و اعتدال سر میدهند، اقتضا میکند که با درک درست و روشنبینانه شرایط موجود و ارزیابی ناکارآمدیهای دولتهای قبلی در عرصه فرهنگ و هنر با استفاده از نیروهای دلسوز، مجرب و کارآمد که اشراف کامل به عرصه سینما داشته باشند بدون فوت وقت فرصتها را از دست ندهیم و در کوتاهترین زمان ممکن در صدد پرکردن حوزهها و نقاط آسیبپذیر برآییم و افق دید آرمانی خود را مبتنی بر هوشمندی و زمانهشناسی، جامه عمل بپوشانیم. بدیهی است اولین دستور کار در جهت پیشبرد و تسریع این امور و رفع موانع، کاهش حضور آسیبپذیر دولت، محدودکردن این بخش و نظارت دورادور و دلسوزانه است. در امتداد آن باید هرچه سریعتر این وضعیت راکد و انفعالی جاری در تشکلهای صنفی را به شرایطی پر رونق و توام با تفاهم، وحدت نظر و پرهیز از دستهبندی تبدیل کنیم و امور اصلی کلیدی سینما را به اهل آن بسپاریم. همچنین تزریق
بودجه مناسب برای شکلیابی سینما در وجه هنر صنعت آنکه بتواند فراتر از جغرافیای داخلی در گستره جهانی سیر انتقالی و مخاطبشناسی متکثر و گسترده داشته باشد، یکی از این اهداف موثر و تعیینکننده بهشمار میآید که قدر مسلم شکلیابی سریع آن منوط به احیای بخش خصوصی تشخص یافته حرفهای آن دارد. برای آنکه به بهانه روز ملی سینما از شعار، به واقعیت برسیم باید سعهصدر داشته باشیم، ظرفیتپذیری را در خود بارور کنیم و بپذیریم سینما در مفهوم قاعدهمند حرفهای خود بدون قصه و روایت، استفاده هنرمندانه از حضور قهرمان، تنوع مضمونی و ساختاری، کنار آمدن معقولانه با سنت ستارهسازی، بهادادن به عنصر جذابیت و ایجاد اعتماد و انگیزه در طیفهای مطرح جامعه برای قرار گرفتن سینما در سبد فرهنگی آنها نمیتواند سرپا بماند و محلی از اعراب داشته باشد.
متاسفانه سینمای ایران در گذر 34ساله اخیر همچنان در حال آزمون و خطاست. تداوم تفکر دولتی و حضور غالب و سیطرهآمیز آن در چرخه سیاستگذاری سینمای ایران به مرحلهای رسیده که عملا جایگاه مستقل و مقتدرانه بخش خصوصی موضوعیت عینی و تاریخی خود را از دست داده است. تحت چنین شرایطی در چرخه تولید سالانه تنوع مضمونی، ساختاری و نزدیکی مضامین با رئالیسم جامعه معاصر و طبقهبندی منطقی آن منتفی شده و متقابلا نگاهی کاملا محتاطانه و محافظهکارانه زمینهساز شکلگیری سینمایی خنثی و سترون شده است. جایگاه مطلوب سینمای یک سرزمین که وجه هنر - صنعت و قواعد حرفهای در آن بهدرستی تعریف شده باشد در شرایطی تحقق مییابد که بخش خصوصی هویتمند و کارآمد داشته باشیم تا با اعتمادبهنفس و جسارت کافی بتواند وارد حوزههای اجتماعی شود، به گونههای شاخص و مطرح سینما بپردازد و بستر مناسب برای فیلمساز توانمند و آشنا با اصول، زبان و گرامر سینما را فراهم کند. در مجموع، فضایی فراهم شود تا شاهد رقابت سالم و سازنده میان نسلهای مختلف فیلمساز (بدون انقطاع و انزوایافتن ناگزیر در بعضی از مقاطع تاریخی) باشیم. وقتی چنین وضعیت ایدهآل و آرمانی در این گذر 34ساله
شکل عملی و اجرایی یابد، میتوانیم به این واقعیت اذعان داشته باشیم که سینمای ایران در یک نقطه بحرانی قرار دارد و همچنان چرخه معیوب خود را طی میکند. حال با وقوف بر این نگاه واقعبینانه و در عین حال تلخ در اولین گامهای مدیران فرهنگی دولت جدید که شعار تدبیر و اعتدال سر میدهند، اقتضا میکند که با درک درست و روشنبینانه شرایط موجود و ارزیابی ناکارآمدیهای دولتهای قبلی در عرصه فرهنگ و هنر با استفاده از نیروهای دلسوز، مجرب و کارآمد که اشراف کامل به عرصه سینما داشته باشند بدون فوت وقت فرصتها را از دست ندهیم و در کوتاهترین زمان ممکن در صدد پرکردن حوزهها و نقاط آسیبپذیر برآییم و افق دید آرمانی خود را مبتنی بر هوشمندی و زمانهشناسی، جامه عمل بپوشانیم. بدیهی است اولین دستور کار در جهت پیشبرد و تسریع این امور و رفع موانع، کاهش حضور آسیبپذیر دولت، محدودکردن این بخش و نظارت دورادور و دلسوزانه است. در امتداد آن باید هرچه سریعتر این وضعیت راکد و انفعالی جاری در تشکلهای صنفی را به شرایطی پر رونق و توام با تفاهم، وحدت نظر و پرهیز از دستهبندی تبدیل کنیم و امور اصلی کلیدی سینما را به اهل آن بسپاریم. همچنین تزریق
بودجه مناسب برای شکلیابی سینما در وجه هنر صنعت آنکه بتواند فراتر از جغرافیای داخلی در گستره جهانی سیر انتقالی و مخاطبشناسی متکثر و گسترده داشته باشد، یکی از این اهداف موثر و تعیینکننده بهشمار میآید که قدر مسلم شکلیابی سریع آن منوط به احیای بخش خصوصی تشخص یافته حرفهای آن دارد. برای آنکه به بهانه روز ملی سینما از شعار، به واقعیت برسیم باید سعهصدر داشته باشیم، ظرفیتپذیری را در خود بارور کنیم و بپذیریم سینما در مفهوم قاعدهمند حرفهای خود بدون قصه و روایت، استفاده هنرمندانه از حضور قهرمان، تنوع مضمونی و ساختاری، کنار آمدن معقولانه با سنت ستارهسازی، بهادادن به عنصر جذابیت و ایجاد اعتماد و انگیزه در طیفهای مطرح جامعه برای قرار گرفتن سینما در سبد فرهنگی آنها نمیتواند سرپا بماند و محلی از اعراب داشته باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.