|

براي حميد هوشنگي و رزم‌نگاران گمنام

حبيب‌الله معظمي- پژوهشگر اجتماعي

يکي از خلأها و نقصان‌هاي تاريخ‌نگاري و روايتگري تاريخي يا تجليل و پاسداشت جنگ تحميلي، غيبت خبرنگاران و رسانه‌ها در متن اين روايت و نگارش و پاسداشت‌ها و بي‌توجهي به نقش آنها در اين ميان است. ‌عمده تاريخ‌نگاري و روايتگري تاريخي از فعالان جنگ تحميلي و نگاه همراه با سپاس به اين دوره، به‌جاي انسان و اجتماع متوجه مکان است؛ به اين معنا که هرکس در مکان جبهه حضور داشته، تلاش شده در تاريخ ثبت و بلکه تجليل شود اما به ديگر افراد و صنوف جامعه که در متن جامعه و کشور و با فاصله جغرافيايي از جبهه‌ پشتيبان آن بودند، در اين دايره توجه نشده است. به ‌عبارتي بيشترين توجه و تحليل و روايت معطوف به جبهه‌ها و رزم بوده تا پشتيبانان. رزمندگان ما در جنگ تحميلي حماسه آفريدند و آفريده‌ آنها ماندگار شد، خبرنگاران و رسانه‌هايي هم بودند که صداي حقانيت، مقاومت و صلابتشان را به گوش‌ها رساندند و حتي به اين دليل، خود به بسيج مردمي جنگ کمک‌هاي شاياني کردند. حميد هوشنگي که بامداد پنجشنبه گذشته بعد از يک دوره نسبتا طولاني و سخت مبارزه طاقت‌فرسا با سرطان فراگير، دار فاني را وداع گفت، درگيرترين فرد در رسانه‌هاي ايران با اخبار و تبليغات جنگ بود. او در بخش عمده‌اي از دوران جنگ تحميلي در سمت معاونت خبر ايرنا و معاونت ستاد تبليغات جنگ رفتار و مديريت شايسته و الگوواري داشت که تا زمان مرگش مکتوم و سر‌به‌مهر ماند؛ چون اساسا در تاريخ جنگ به اين صنف و قشر پرداخته نشده است. نه او بلکه تقريبا همه خبرنگاران و مديران رسانه‌هاي درگير جنگ در ايرنا و ايران ‌چنين در گمنامي ماندند تا کماکان اين خلأ تاريخ‌نگاري جنگ ناگشوده بماند. هم رزمندگان ما در جنگ تحميلي و هم خود آن دوران، با تجلي بهترين صفات انساني توصيف مي‌شوند. دوران ازخودگذشتن و نهايت کوشش در راه بهترين ارزش‌هاي ديني و ميهني و اجتماعي بود اما گويي رابطه مستقيمي هم ميان خلوص، پايمردي، فداکاري و گمنامي اين رزمندگان و رزم‌نگاران آن سال‌ها در رسانه‌ها به‌ویژه ايرنا وجود داشت. نسلي که در اين دوره در ايرنا -اصلي‌ترين و مهم‌ترين رسانه خبري و اطلاع‌رسان کشور در آن سال‌ها و مسئول سازمان خبري و تبليغاتي جنگ- بودند، خود اين‌گونه ارزشمند و ارزش‌نگار بودند. اما حيرت‌انگيز آنکه همه آنها بعد از جنگ که -طبق تحولات دهه‌هاي بعدي در ايران- موسم برداشت بود، بدون هيچ چشمداشت و نگاه معامله‌وارِ ما‌بازاي آن کوشش‌هاي مثال‌زدني، به گوشه‌اي رفتند و نه ديگر صدايي از آنها بود و نه قدر و سپاسی. گويي تقدير تاريخي بود که پايان جنگ، پايان کار آنها باشد و منتظر محصول نمانند (چون بر باور کاشت براي برداشت خود نبودند) و با اينکه در آن سال‌ها با بالاترين مقامات سابق و لاحق نشست‌و‌برخاست کاري داشتند، بدون اينکه در انديشه وکالت و وزارت و سفارت باشند، یکباره در عمق تاريخ ارزش‌ها ناپديد شدند تا بشوند رازي از صفحات جنگ و اين ملت. تقريبا بيشتر آنها از ايرنا و فعاليت رسانه‌اي کناره‌گيري کردند. خود مرحوم احمد بورقاني به من مي‌گفت که در همان اوان بعد از جنگ به او پيشنهاد سفارت ايران در کانادا داده شده بود که نپذيرفت.در اين ميان و اين فضا، حميد هوشنگي سرآمد همگان بود. تبليغات جنگ و اخبار جنگ در آن سال‌ها با سرانگشت تدبير او اداره مي‌شد.
به وقتش رسانه‌هاي بين‌المللي فقط او را در حوزه اخبار جنگ مي‌شناختند. دوره مديريت او با ويژگي‌هايي در هم‌ آمیخته که زمانه کنوني آن را آمال و آرزوي خود مي‌داند. او به‌تمام‌معنا شايسته‌سالار بود و در اين راه به استقبال ريسک مواجهه با مقامات بالا مي‌رفت. او مديري بود که پيش از همه کسان تحت مديريت و تذکراتش، خود به آن تذکرات و موارد تن مي‌داد و در عمل به آنچه مي‌خواست، پيشرو بود. چنان سرشار از انرژي و ايمان به کار و پرتحرک بود که در همه اوقات کار 24ساعته ايرنا حضورش اگر نمي‌بود، احساس مي‌شد. او حتي موقعي که تهران بمباران و موشک‌باران مي‌شد، روند خبررساني جنگ را در پارکينگ و طبقات زيرين ايرنا ادامه مي‌داد؛ انگار در اينجا اتاق خبر همان سنگري است که درونش رزمندگان‌اند. کساني چون مرحوم حميد هوشنگي و همکارانش نسل شگفت‌انگيز و بسیار محترمي بودند که با اينکه قدرت و کمک رسانه را به قدرت مي‌دانستند و چه برخورداري‌ها که در اين ميان مي‌توانست بروز کند اما با این شرايط در معرض ويژه‌خواري نماندند تا قاب‌عکسي از خود را تمثيلي و اسطوره‌اي بسازند. اين يادداشت که به خامه آمد، با اينکه خود در اين دوران هم در رزم و هم در رزم‌نگاري بودم، نشانه‌اي از قدرشناسي به همه کساني است که در روايت جنگ بدون چشمداشت حماسه‌ها آفريدند.
يکي از خلأها و نقصان‌هاي تاريخ‌نگاري و روايتگري تاريخي يا تجليل و پاسداشت جنگ تحميلي، غيبت خبرنگاران و رسانه‌ها در متن اين روايت و نگارش و پاسداشت‌ها و بي‌توجهي به نقش آنها در اين ميان است. ‌عمده تاريخ‌نگاري و روايتگري تاريخي از فعالان جنگ تحميلي و نگاه همراه با سپاس به اين دوره، به‌جاي انسان و اجتماع متوجه مکان است؛ به اين معنا که هرکس در مکان جبهه حضور داشته، تلاش شده در تاريخ ثبت و بلکه تجليل شود اما به ديگر افراد و صنوف جامعه که در متن جامعه و کشور و با فاصله جغرافيايي از جبهه‌ پشتيبان آن بودند، در اين دايره توجه نشده است. به ‌عبارتي بيشترين توجه و تحليل و روايت معطوف به جبهه‌ها و رزم بوده تا پشتيبانان. رزمندگان ما در جنگ تحميلي حماسه آفريدند و آفريده‌ آنها ماندگار شد، خبرنگاران و رسانه‌هايي هم بودند که صداي حقانيت، مقاومت و صلابتشان را به گوش‌ها رساندند و حتي به اين دليل، خود به بسيج مردمي جنگ کمک‌هاي شاياني کردند. حميد هوشنگي که بامداد پنجشنبه گذشته بعد از يک دوره نسبتا طولاني و سخت مبارزه طاقت‌فرسا با سرطان فراگير، دار فاني را وداع گفت، درگيرترين فرد در رسانه‌هاي ايران با اخبار و تبليغات جنگ بود. او در بخش عمده‌اي از دوران جنگ تحميلي در سمت معاونت خبر ايرنا و معاونت ستاد تبليغات جنگ رفتار و مديريت شايسته و الگوواري داشت که تا زمان مرگش مکتوم و سر‌به‌مهر ماند؛ چون اساسا در تاريخ جنگ به اين صنف و قشر پرداخته نشده است. نه او بلکه تقريبا همه خبرنگاران و مديران رسانه‌هاي درگير جنگ در ايرنا و ايران ‌چنين در گمنامي ماندند تا کماکان اين خلأ تاريخ‌نگاري جنگ ناگشوده بماند. هم رزمندگان ما در جنگ تحميلي و هم خود آن دوران، با تجلي بهترين صفات انساني توصيف مي‌شوند. دوران ازخودگذشتن و نهايت کوشش در راه بهترين ارزش‌هاي ديني و ميهني و اجتماعي بود اما گويي رابطه مستقيمي هم ميان خلوص، پايمردي، فداکاري و گمنامي اين رزمندگان و رزم‌نگاران آن سال‌ها در رسانه‌ها به‌ویژه ايرنا وجود داشت. نسلي که در اين دوره در ايرنا -اصلي‌ترين و مهم‌ترين رسانه خبري و اطلاع‌رسان کشور در آن سال‌ها و مسئول سازمان خبري و تبليغاتي جنگ- بودند، خود اين‌گونه ارزشمند و ارزش‌نگار بودند. اما حيرت‌انگيز آنکه همه آنها بعد از جنگ که -طبق تحولات دهه‌هاي بعدي در ايران- موسم برداشت بود، بدون هيچ چشمداشت و نگاه معامله‌وارِ ما‌بازاي آن کوشش‌هاي مثال‌زدني، به گوشه‌اي رفتند و نه ديگر صدايي از آنها بود و نه قدر و سپاسی. گويي تقدير تاريخي بود که پايان جنگ، پايان کار آنها باشد و منتظر محصول نمانند (چون بر باور کاشت براي برداشت خود نبودند) و با اينکه در آن سال‌ها با بالاترين مقامات سابق و لاحق نشست‌و‌برخاست کاري داشتند، بدون اينکه در انديشه وکالت و وزارت و سفارت باشند، یکباره در عمق تاريخ ارزش‌ها ناپديد شدند تا بشوند رازي از صفحات جنگ و اين ملت. تقريبا بيشتر آنها از ايرنا و فعاليت رسانه‌اي کناره‌گيري کردند. خود مرحوم احمد بورقاني به من مي‌گفت که در همان اوان بعد از جنگ به او پيشنهاد سفارت ايران در کانادا داده شده بود که نپذيرفت.در اين ميان و اين فضا، حميد هوشنگي سرآمد همگان بود. تبليغات جنگ و اخبار جنگ در آن سال‌ها با سرانگشت تدبير او اداره مي‌شد.
به وقتش رسانه‌هاي بين‌المللي فقط او را در حوزه اخبار جنگ مي‌شناختند. دوره مديريت او با ويژگي‌هايي در هم‌ آمیخته که زمانه کنوني آن را آمال و آرزوي خود مي‌داند. او به‌تمام‌معنا شايسته‌سالار بود و در اين راه به استقبال ريسک مواجهه با مقامات بالا مي‌رفت. او مديري بود که پيش از همه کسان تحت مديريت و تذکراتش، خود به آن تذکرات و موارد تن مي‌داد و در عمل به آنچه مي‌خواست، پيشرو بود. چنان سرشار از انرژي و ايمان به کار و پرتحرک بود که در همه اوقات کار 24ساعته ايرنا حضورش اگر نمي‌بود، احساس مي‌شد. او حتي موقعي که تهران بمباران و موشک‌باران مي‌شد، روند خبررساني جنگ را در پارکينگ و طبقات زيرين ايرنا ادامه مي‌داد؛ انگار در اينجا اتاق خبر همان سنگري است که درونش رزمندگان‌اند. کساني چون مرحوم حميد هوشنگي و همکارانش نسل شگفت‌انگيز و بسیار محترمي بودند که با اينکه قدرت و کمک رسانه را به قدرت مي‌دانستند و چه برخورداري‌ها که در اين ميان مي‌توانست بروز کند اما با این شرايط در معرض ويژه‌خواري نماندند تا قاب‌عکسي از خود را تمثيلي و اسطوره‌اي بسازند. اين يادداشت که به خامه آمد، با اينکه خود در اين دوران هم در رزم و هم در رزم‌نگاري بودم، نشانه‌اي از قدرشناسي به همه کساني است که در روايت جنگ بدون چشمداشت حماسه‌ها آفريدند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.