|

اهمیت مهارت حل مسئله برای کودکان

زری آقاجانی.پژوهشگر مؤسسه مطالعات کودکی مدرس

به‌طورکلی، مشکل هر مسئله‌ای این است که فرد برای مقابله با آن اطلاعات و توانایی کمی دارد و برای حل آن باید دست به جمع‌آوری اطلاعات زده و مهارت‌های لازم را کسب کند؛ بنابراین، نحوه برخورد با مشکلات در تعیین اتفاقات خوشایند و ناخوشایند در زندگی ما اهمیت بسزایی دارد. برای حل مشکل، ابتدا باید آن را خوب بشناسید تا بتوانید راه‌حلی برایش پیدا کنید. شاید به نظر عجیب برسد، اما کودکان نیز به‌اندازه ما بزرگ‌ترها با مشکل مواجه می‌شوند؛ بنابراین از همان اوان کودکی آنها باید بیاموزند که چگونه با مشکلات مواجه شوند.

برای توانمندسازی کودکان در حل مسئله، لازم است فرصت‌های یادگیری را به‌طورمتوالی برای آنان ایجاد کنید، برای مثال به آنان آهن‌ربا بدهید تا بدین‌وسیله در محیط اطراف کاوش کنند و ابزارآلات فلزی را جذب کنند. همین کشف و جست‌وجوی به‌ظاهر ساده پایه‌های پژوهش و لذت یادگیری و حل مسئله را برای آنان هموار می‌‌کند، همچنین کنجکاوی، تفکر خلاق و تفکر انتقادی آنان نیز رشد و ارتقا پیدا می‌کند. در شرایط مناسب، مسئله یا معمایی طرح کنید و کودکان را ترغیب و تشویق کنید تا پیشنهاد و راه‌حل ارائه دهند. از آنان سؤالات باز پاسخ بپرسید، مانند نظر تو چیه، تو چه راه‌حلی به ذهنت می‌رسه و... .
به‌منظور تشویق و دلگرمی آنان برای جستن و گفتن راه‌حل، با صبوری و دقت به آنان گوش بدهید. بگذارید کودکان خودشان برای مشکلاتشان راه‌حل پیدا کنند، اما اگر احساس ناامیدی و درماندگی کردند، قدری به آنان کمک کنید، ولی مشکل را برای آنان حل نکنید. از کتاب‌خوانی و قصه‌های کودکان استفاده کنید و داستان‌هایی را انتخاب کنید که نشان می‌دهند شخصیت‌های داستانی چگونه و از چه راه‌هایی مشکلاتشان را حل می‌کنند. برای آموزش حل مسئله از بازی غافل نشوید، ازآنجاکه کار کودک بازی است و بازی یکی از محوری‌ترین ارکان رشد کودک در همه جنبه‌های رشد محسوب می‌شود، از آن برای مهارت‌ورزی و آموزش حل مسئله استفاده کنید. حتما می‌پرسید چه بازی‌هایی تا این‌قدر قدرت اعجاب و آموختن دارند؟ این بازی‌ها خیلی دور از دسترس نیستند، همه‌جا هستند، فقط ما از کارایی آنها اطلاع نداریم.
بازی‌هایی مانند پازل یا جورچین، ماز، شطرنج و حتی بازی با ظروف آشپزخانه و... علاوه‌بر سرگرمی در ساخت فرایندهای ذهنی کودک برای پرورش تفکر، خلاقیت و کسب تجربه بسیار اهمیت دارند. شایان ذکر است که طراحی بازی‌های گروهی برای کودکان پیش‌دبستانی علاوه‌بر آموزش حل مسئله به‌صورت جمعی، آنان را برای کار گروهی، احترام به عقاید، همکاری و مذاکره آماده می‌کند.

به‌طورکلی، مشکل هر مسئله‌ای این است که فرد برای مقابله با آن اطلاعات و توانایی کمی دارد و برای حل آن باید دست به جمع‌آوری اطلاعات زده و مهارت‌های لازم را کسب کند؛ بنابراین، نحوه برخورد با مشکلات در تعیین اتفاقات خوشایند و ناخوشایند در زندگی ما اهمیت بسزایی دارد. برای حل مشکل، ابتدا باید آن را خوب بشناسید تا بتوانید راه‌حلی برایش پیدا کنید. شاید به نظر عجیب برسد، اما کودکان نیز به‌اندازه ما بزرگ‌ترها با مشکل مواجه می‌شوند؛ بنابراین از همان اوان کودکی آنها باید بیاموزند که چگونه با مشکلات مواجه شوند.

برای توانمندسازی کودکان در حل مسئله، لازم است فرصت‌های یادگیری را به‌طورمتوالی برای آنان ایجاد کنید، برای مثال به آنان آهن‌ربا بدهید تا بدین‌وسیله در محیط اطراف کاوش کنند و ابزارآلات فلزی را جذب کنند. همین کشف و جست‌وجوی به‌ظاهر ساده پایه‌های پژوهش و لذت یادگیری و حل مسئله را برای آنان هموار می‌‌کند، همچنین کنجکاوی، تفکر خلاق و تفکر انتقادی آنان نیز رشد و ارتقا پیدا می‌کند. در شرایط مناسب، مسئله یا معمایی طرح کنید و کودکان را ترغیب و تشویق کنید تا پیشنهاد و راه‌حل ارائه دهند. از آنان سؤالات باز پاسخ بپرسید، مانند نظر تو چیه، تو چه راه‌حلی به ذهنت می‌رسه و... .
به‌منظور تشویق و دلگرمی آنان برای جستن و گفتن راه‌حل، با صبوری و دقت به آنان گوش بدهید. بگذارید کودکان خودشان برای مشکلاتشان راه‌حل پیدا کنند، اما اگر احساس ناامیدی و درماندگی کردند، قدری به آنان کمک کنید، ولی مشکل را برای آنان حل نکنید. از کتاب‌خوانی و قصه‌های کودکان استفاده کنید و داستان‌هایی را انتخاب کنید که نشان می‌دهند شخصیت‌های داستانی چگونه و از چه راه‌هایی مشکلاتشان را حل می‌کنند. برای آموزش حل مسئله از بازی غافل نشوید، ازآنجاکه کار کودک بازی است و بازی یکی از محوری‌ترین ارکان رشد کودک در همه جنبه‌های رشد محسوب می‌شود، از آن برای مهارت‌ورزی و آموزش حل مسئله استفاده کنید. حتما می‌پرسید چه بازی‌هایی تا این‌قدر قدرت اعجاب و آموختن دارند؟ این بازی‌ها خیلی دور از دسترس نیستند، همه‌جا هستند، فقط ما از کارایی آنها اطلاع نداریم.
بازی‌هایی مانند پازل یا جورچین، ماز، شطرنج و حتی بازی با ظروف آشپزخانه و... علاوه‌بر سرگرمی در ساخت فرایندهای ذهنی کودک برای پرورش تفکر، خلاقیت و کسب تجربه بسیار اهمیت دارند. شایان ذکر است که طراحی بازی‌های گروهی برای کودکان پیش‌دبستانی علاوه‌بر آموزش حل مسئله به‌صورت جمعی، آنان را برای کار گروهی، احترام به عقاید، همکاری و مذاکره آماده می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.