کیوان ساکت از ایده اولیه موزیکویدئویی میگوید که دنیای بیماران مبتلا به اماس را به تصویر کشیده است
امید؛ حلقه گمشده مبتلایان به اماس
فرنوش آبا: آنهایی که شیفته هنر محمدرضا لطفی، پرویز مشکاتیان و ایرج بسطامی هستند، نام «کیوان ساکت» را به خوبی میشناسند. آهنگساز و نوازنده کاربلد، اما فروتنی که همکار و یار غار این بزرگان فقید عرصه موسیقی بوده و آثارش، در برگ اول شناسنامه موسیقی سنتی ایران جا دارد. کیوان ساکت اما این روزها دغدغههایش متفاوتتر از سالهای قبل است. او با گروهی که میخواهند هنر را تبدیل به زبان مشکلات مهم اجتماعی کنند، همکاریهای تازهای را شروع کرده که میتواند فصل جدیدی را در کارنامه هنریاش رقم بزند؛ گروهی که تهیهکنندهاش «حسین کاکاوند» و کارگردانش «مازیار رضاخانی»، خود از اعضای جامعه اماس و به قول کیوان ساکت، دردکشیده و دغدغهمند این جامعه هستند. آنها این روزها در تکاپوی ساخت «سهگانهای» درباره دردمندان جامعه هستند که نظیر آن تابهحال در ایران ساخته نشده و اولین موزیکویدئوی این سهگانه با نام «یادگار سرو»، بهتازگی در سایت آپارات و موسیقی ما منتشر شده است. در این اثر علی تبریزی، فیلمبرداری و بهنام ابوالقاسم نوازندگی پیانو را برعهده داشتهاند و نیما کامکار، تنظیمکننده و نوازنده گیتاربیس و درامز بوده است. به
بهانه انتشار این ویدئوکلیپ، با کیوان ساکت که پیش از این در فعالیتهای خیرخواهانه زیادی سهیم بوده و حالا تصمیم دارد هنر خود را بیواسطه شریک این فعالیتهای نوعدوستانه کند، گپی کوتاه داشتهایم که در ادامه میخوانید.
ایده یادگار سرو از کجا آمد؟
این قطعه را سالها پیش ساختم. سروده استاد هوشنگ ابتهاج است. آثارم اغلب مرتبط با کلام ایرانی هستند؛ موضوعاتی مثل خاطره، افسوس و... حتی تکنوازیها کاملا بر اساس شعر پارسی است.
بعد از جلساتی که با آقای رضاخانی داشتیم به این نتیجه رسیدیم که میشود در بین قطعاتی که تا به حال ساختهام، از امید در دل ناامیدی استفاده کرد. میخواستیم اثری درباره افراد دردمند نوع بشر بسازیم که متعلق به تمام دنیا باشد.
تنظیم اولیه قطعه یادگار سرو اولینبار چه زمانی انجام شد؟
خیلی سال پیش. اول هدف این نبود که این قطعه برای بیماران اماس ساخته شود، ولی، بعدها جا افتاد و به این نتیجه رسیدیم که این اثر میتواند برای دردمندان جامعه بشری مفید باشد.
هدف از تنظیم دوباره این قطعه چه بود؟
هدف این بود که این موزیکویدئو با دو گویش اجرا شود؛ گویش اول، فارسی برای بیماران داخل کشور و گویش دوم با زبان فرانسه یا انگلیسی.
قسمت دوم پروژه به تأخیر افتاد، چون هم حمایت بیشتری میخواست و هم باید خواننده خارجی پیدا میکردیم. حمایت سازمان جهانی بهداشت را هم میخواستیم، اما میسر نشد.
در نهایت حمایت سازمان اماس را تأمین کردیم؛ آقای وحید تاج خواندند، آقای مازیار رضاخانی کارگردان کار بودند و آقای علی تبریزی هم بهعنوان فیلمبردار کار خیلی زحمت کشیدند. ایده خیلی نو و سوررئالیستی جالبی برای این کلیپ داشتند و از فضاهای کلیشهای دوری کردند.
ﺩﻻ ﺩﯾﺪﯼ ﮐﻪ ﺧﻮﺭﺷﯿﺪ ﺍﺯ ﺷﺐ ﺳﺮﺩ/ ﭼﻮ ﺁﺗﺶ ﺳﺮ ﺯ ﺧﺎﮐﺴﺘﺮ ﺑﺮﺁﻭﺭﺩ (یعنی همیشه امید بازگشت و حیات وجود دارد). هدف من از ساختن قطعات و موزیکهای اینچنینی ساخت آثاری بود که بتواند مرزها را درنوردد و محدود به مرز خاصی نباشد. اگر کلیپ درست دیده شود میتواند در تجدید روحیه هموطنانی که مبتلا به اماس هستند، مؤثر باشد.
تفاوت و مزیت این کلیپ را در چه میدانید؟
از لحاظ ارکستراسیون با آثار قبلیام کاملا متفاوت است. همچنین از لحاظ اجرا برای اولینبار است که با ساز شورانگیز، از استاد رحیم قنبری کار کردم. ترکیب ارکستر با ترکیبات قبلی متفاوت و ساختار موزیکها هم متفاوت است. در مایه بیات شیراز است. کلیپی نداریم که اینچنین باشد.
اگر بخواهی از ادبیات عالی یک کشور لذت ببری باید به زبان آن کشور مسلط باشی، ولی برای لذتبردن از موسیقی یک کشور نیازی نداری زبان آن کشور را بلد باشی. هدف معنایی این قطعه هم همین است که بیمرز باشد.
بیماران اماس معمولا خیلی ناامیدند، ولی خیلیوقتها میبینیم که این بیماران هم میتوانند با معالجه و مراقبت به زندگی عادی خودشان برگردند. همیشه امید بازگشت و حیات وجود دارد، درصورتیکه خودشان و جامعه باور کند. این بود که با آقای رضاخانی تصمیم گرفتیم این اثر را به تمام بیماران اماس دنیا تقدیم کنیم.
چرا اماس از بین بیماریها انتخاب شد؟
فقط اماس نبود، اما این بیماری زودتر از بقیه انتخاب شد. بیماریهایی را انتخاب کردیم که دایره شمولشان در جامعه بیشتر از باقی بیماریهاست، هزینهسازترند و آمارشان در تمام دنیا رو به افزایش است؛ بیماران اماس، سرطانی و پروانهای.
هدفمان این است که نگاه مردم را به این موضوع معطوف کنیم که میتوان مثل افراد عادی با این بیماران برخورد کرد و نباید نگاهی متفاوت داشت.
آقای رضاخانی چرا از بین آثارتان این اثر را برای انتقال مفهومی که در نظر داشتند، انتخاب کردند؟
آقای رضاخانی سالهاست که از نزدیک کارهای من را دنبال میکنند و همیشه به من لطف داشتهاند و علاقه ویژهای به آثارم دارند. برای همین وقتی صحبت از این شد که چطور میشود اثری برای دردمندان جامعه ساخت، لابهلای کارها که تورق میکردیم، به این اثر یعنی «یادگار سرو» رسیدیم.
در واقع چند اثر را پیشنهاد دادم که سه اثر، مناسب تصویرسازی تشخیص داده شد. دو اثر دیگر هم برای دو موضوع مشابه مناسب دیده شد و در مرحله اجراست. ایدههای ناب و بکر آقای رضاخانی آنقدر در من انگیزه ایجاد کرده که دوست دارم کلیپ جدید را هم هرچه سریعتر پیش ببریم.
از تجربه کارتان با آقای مازیار رضاخانی بگویید.
به نظرم آقای رضاخانی جزء معدود کارگردانان جوان است که با کلیشهسازی مخالف است و درعینحال موسیقی خوب را میشناسد. به قول قدما، سره را از ناسره تشخیص میدهد و نهفقط درباره موسیقی من، درباره موسیقی سایرین هم این را متوجه شدهام.
این موضوع باعث شده که نزدیک به 10 سال با هم همکاری داشته باشیم. کلیپهای زیادی با همکاری هم ساختهایم که در زمان مناسب منتشر خواهیم کرد.
درباره نوع موسیقی اثر برایمان بگویید.
موسیقی این اثر در مایه بیات شیراز است و این مقام را بیشتر آذریها مینوازند. در ایران و بین موسیقیدانان ایرانی کمتر مورداستفاده قرار گرفته است. نوازنده پیانو آقای محراب ابوقاسم و از چهرههای بااستعداد موسیقی ایران هستند.
تنظیم و نوازندگی گیتاربیس و درامز به عهده نیما کامکار بوده است. این تنظیم درست، نشاندهنده درک عمیق کامکار از مفهوم موسیقی است. تمام اینها دستبهدست هم داده تا با صدای زیبای وحید تاج، کارگردانی مازیار رضاخانی و تدوین و فیلمبرداری بسیار هوشمندانه علی تبریزی، اثر ویژهای به دست بیاید که به جامعه بیماران اماس تقدیم کنیم. تا بدانند که ما هنرمندان ایرانی، از دغدغههای جامعه دردمندان غافل نیستیم، به فکر هزینههای مالی و فکری آنها هستیم و دوست داریم بدانند که میتوانند بهعنوان یک شهروند عادی به جامعه برگردند و جامعه با آغوش باز پذیرای آنهاست.
با توجه به اینکه تهیهکننده کار، خودشان مبتلا به اماس هستند، چقدر توانستند در تولید این اثر تأثیرگذار باشند؟
آقای کاکاوند دردکشیده این بیماری و مبتلا به اماس است. برای همین میتوانست خیلی بهتر این درد را درک و به انجمن اماس منتقل و تعامل بین ما برقرار کند.
در واقع: سوز دل یعقوب ستمدیده زمن بپرس/ اندوه دل سوختگان، سوخته داند
تجربه کاری با آقای تبریزی چگونه بود؟
هنرمند بسیار توانا و بیادعا و بیحاشیه. روحیه هنری را از پدر به ارث بردهاند.
به این فکر کرده بودید که در چنین فعالیتهای خیرخواهانهای مشارکت داشته باشید؟
سالهاست که در انجمنهای خیریه مختلف عضو هستم؛ مثل خیریه فتحالمبین که درحالحاضر عنوانش خیریه همدم شده است. همچنین با خیریههای فیاضبخش و عصای سفید و محک و امام رضا در مشهد هم همکاریهایی دارم. کنسرتهای خیریه بسیاری به نفع هموطنان داخل و خارج از کشور برگزار کردهام.
دراینباره خاطرهای هم تعریف کنم. چند سال پیش یکی از زنان هموطن ایرانی مبتلا به سرطان شده بود و با مشکل مالی برای درمان مواجه بود. چند روز مانده به برگشتم کنسرت فورسماژوری در سوئد برای تأمین هزینههای مالی ایشان برگزار کردیم که ٧٠ درصد هزینه جراحی ایشان تأمین شد. دقیقا مصادف با زلزله بم بود؛ دو روز قبل از اینکه ایرج بسطامی عزیز را از دست بدهیم.
درحالحاضر هم سفیر سلامت دانشکده علوم پزشکی ایران هستم و برای بچههای مبتلا به سرطان این مجموعه فعالیت میکنم. دختر جوان و بسیار با استعدادی در این مجموعه مبتلا به سرطان است که الان برای یادگیری به آموزشگاه من میآید و از لحاظ روحی، شرایطش خیلی بهتر از قبل شده است.
فکر میکنید هنرمندان در زمینههای مشابه چقدر میتوانند تأثیرگذار باشند؟
هنرمند زبان گویای مردم است و مشکلات و شادیهای مردم را به شکلی زیبا بازگو میکند. وقتی مشکلات از زبان هنر مطرح شود، تأثیر بیشتری خواهد داشت. امروز بیان هر مسئله اجتماعی با شکلهای هنری آن همراه است.
مطمئنم هرکاری اگر با هنر آمیخته شود، تأثیرگذاری بیشتری دارد.
فرنوش آبا: آنهایی که شیفته هنر محمدرضا لطفی، پرویز مشکاتیان و ایرج بسطامی هستند، نام «کیوان ساکت» را به خوبی میشناسند. آهنگساز و نوازنده کاربلد، اما فروتنی که همکار و یار غار این بزرگان فقید عرصه موسیقی بوده و آثارش، در برگ اول شناسنامه موسیقی سنتی ایران جا دارد. کیوان ساکت اما این روزها دغدغههایش متفاوتتر از سالهای قبل است. او با گروهی که میخواهند هنر را تبدیل به زبان مشکلات مهم اجتماعی کنند، همکاریهای تازهای را شروع کرده که میتواند فصل جدیدی را در کارنامه هنریاش رقم بزند؛ گروهی که تهیهکنندهاش «حسین کاکاوند» و کارگردانش «مازیار رضاخانی»، خود از اعضای جامعه اماس و به قول کیوان ساکت، دردکشیده و دغدغهمند این جامعه هستند. آنها این روزها در تکاپوی ساخت «سهگانهای» درباره دردمندان جامعه هستند که نظیر آن تابهحال در ایران ساخته نشده و اولین موزیکویدئوی این سهگانه با نام «یادگار سرو»، بهتازگی در سایت آپارات و موسیقی ما منتشر شده است. در این اثر علی تبریزی، فیلمبرداری و بهنام ابوالقاسم نوازندگی پیانو را برعهده داشتهاند و نیما کامکار، تنظیمکننده و نوازنده گیتاربیس و درامز بوده است. به
بهانه انتشار این ویدئوکلیپ، با کیوان ساکت که پیش از این در فعالیتهای خیرخواهانه زیادی سهیم بوده و حالا تصمیم دارد هنر خود را بیواسطه شریک این فعالیتهای نوعدوستانه کند، گپی کوتاه داشتهایم که در ادامه میخوانید.
ایده یادگار سرو از کجا آمد؟
این قطعه را سالها پیش ساختم. سروده استاد هوشنگ ابتهاج است. آثارم اغلب مرتبط با کلام ایرانی هستند؛ موضوعاتی مثل خاطره، افسوس و... حتی تکنوازیها کاملا بر اساس شعر پارسی است.
بعد از جلساتی که با آقای رضاخانی داشتیم به این نتیجه رسیدیم که میشود در بین قطعاتی که تا به حال ساختهام، از امید در دل ناامیدی استفاده کرد. میخواستیم اثری درباره افراد دردمند نوع بشر بسازیم که متعلق به تمام دنیا باشد.
تنظیم اولیه قطعه یادگار سرو اولینبار چه زمانی انجام شد؟
خیلی سال پیش. اول هدف این نبود که این قطعه برای بیماران اماس ساخته شود، ولی، بعدها جا افتاد و به این نتیجه رسیدیم که این اثر میتواند برای دردمندان جامعه بشری مفید باشد.
هدف از تنظیم دوباره این قطعه چه بود؟
هدف این بود که این موزیکویدئو با دو گویش اجرا شود؛ گویش اول، فارسی برای بیماران داخل کشور و گویش دوم با زبان فرانسه یا انگلیسی.
قسمت دوم پروژه به تأخیر افتاد، چون هم حمایت بیشتری میخواست و هم باید خواننده خارجی پیدا میکردیم. حمایت سازمان جهانی بهداشت را هم میخواستیم، اما میسر نشد.
در نهایت حمایت سازمان اماس را تأمین کردیم؛ آقای وحید تاج خواندند، آقای مازیار رضاخانی کارگردان کار بودند و آقای علی تبریزی هم بهعنوان فیلمبردار کار خیلی زحمت کشیدند. ایده خیلی نو و سوررئالیستی جالبی برای این کلیپ داشتند و از فضاهای کلیشهای دوری کردند.
ﺩﻻ ﺩﯾﺪﯼ ﮐﻪ ﺧﻮﺭﺷﯿﺪ ﺍﺯ ﺷﺐ ﺳﺮﺩ/ ﭼﻮ ﺁﺗﺶ ﺳﺮ ﺯ ﺧﺎﮐﺴﺘﺮ ﺑﺮﺁﻭﺭﺩ (یعنی همیشه امید بازگشت و حیات وجود دارد). هدف من از ساختن قطعات و موزیکهای اینچنینی ساخت آثاری بود که بتواند مرزها را درنوردد و محدود به مرز خاصی نباشد. اگر کلیپ درست دیده شود میتواند در تجدید روحیه هموطنانی که مبتلا به اماس هستند، مؤثر باشد.
تفاوت و مزیت این کلیپ را در چه میدانید؟
از لحاظ ارکستراسیون با آثار قبلیام کاملا متفاوت است. همچنین از لحاظ اجرا برای اولینبار است که با ساز شورانگیز، از استاد رحیم قنبری کار کردم. ترکیب ارکستر با ترکیبات قبلی متفاوت و ساختار موزیکها هم متفاوت است. در مایه بیات شیراز است. کلیپی نداریم که اینچنین باشد.
اگر بخواهی از ادبیات عالی یک کشور لذت ببری باید به زبان آن کشور مسلط باشی، ولی برای لذتبردن از موسیقی یک کشور نیازی نداری زبان آن کشور را بلد باشی. هدف معنایی این قطعه هم همین است که بیمرز باشد.
بیماران اماس معمولا خیلی ناامیدند، ولی خیلیوقتها میبینیم که این بیماران هم میتوانند با معالجه و مراقبت به زندگی عادی خودشان برگردند. همیشه امید بازگشت و حیات وجود دارد، درصورتیکه خودشان و جامعه باور کند. این بود که با آقای رضاخانی تصمیم گرفتیم این اثر را به تمام بیماران اماس دنیا تقدیم کنیم.
چرا اماس از بین بیماریها انتخاب شد؟
فقط اماس نبود، اما این بیماری زودتر از بقیه انتخاب شد. بیماریهایی را انتخاب کردیم که دایره شمولشان در جامعه بیشتر از باقی بیماریهاست، هزینهسازترند و آمارشان در تمام دنیا رو به افزایش است؛ بیماران اماس، سرطانی و پروانهای.
هدفمان این است که نگاه مردم را به این موضوع معطوف کنیم که میتوان مثل افراد عادی با این بیماران برخورد کرد و نباید نگاهی متفاوت داشت.
آقای رضاخانی چرا از بین آثارتان این اثر را برای انتقال مفهومی که در نظر داشتند، انتخاب کردند؟
آقای رضاخانی سالهاست که از نزدیک کارهای من را دنبال میکنند و همیشه به من لطف داشتهاند و علاقه ویژهای به آثارم دارند. برای همین وقتی صحبت از این شد که چطور میشود اثری برای دردمندان جامعه ساخت، لابهلای کارها که تورق میکردیم، به این اثر یعنی «یادگار سرو» رسیدیم.
در واقع چند اثر را پیشنهاد دادم که سه اثر، مناسب تصویرسازی تشخیص داده شد. دو اثر دیگر هم برای دو موضوع مشابه مناسب دیده شد و در مرحله اجراست. ایدههای ناب و بکر آقای رضاخانی آنقدر در من انگیزه ایجاد کرده که دوست دارم کلیپ جدید را هم هرچه سریعتر پیش ببریم.
از تجربه کارتان با آقای مازیار رضاخانی بگویید.
به نظرم آقای رضاخانی جزء معدود کارگردانان جوان است که با کلیشهسازی مخالف است و درعینحال موسیقی خوب را میشناسد. به قول قدما، سره را از ناسره تشخیص میدهد و نهفقط درباره موسیقی من، درباره موسیقی سایرین هم این را متوجه شدهام.
این موضوع باعث شده که نزدیک به 10 سال با هم همکاری داشته باشیم. کلیپهای زیادی با همکاری هم ساختهایم که در زمان مناسب منتشر خواهیم کرد.
درباره نوع موسیقی اثر برایمان بگویید.
موسیقی این اثر در مایه بیات شیراز است و این مقام را بیشتر آذریها مینوازند. در ایران و بین موسیقیدانان ایرانی کمتر مورداستفاده قرار گرفته است. نوازنده پیانو آقای محراب ابوقاسم و از چهرههای بااستعداد موسیقی ایران هستند.
تنظیم و نوازندگی گیتاربیس و درامز به عهده نیما کامکار بوده است. این تنظیم درست، نشاندهنده درک عمیق کامکار از مفهوم موسیقی است. تمام اینها دستبهدست هم داده تا با صدای زیبای وحید تاج، کارگردانی مازیار رضاخانی و تدوین و فیلمبرداری بسیار هوشمندانه علی تبریزی، اثر ویژهای به دست بیاید که به جامعه بیماران اماس تقدیم کنیم. تا بدانند که ما هنرمندان ایرانی، از دغدغههای جامعه دردمندان غافل نیستیم، به فکر هزینههای مالی و فکری آنها هستیم و دوست داریم بدانند که میتوانند بهعنوان یک شهروند عادی به جامعه برگردند و جامعه با آغوش باز پذیرای آنهاست.
با توجه به اینکه تهیهکننده کار، خودشان مبتلا به اماس هستند، چقدر توانستند در تولید این اثر تأثیرگذار باشند؟
آقای کاکاوند دردکشیده این بیماری و مبتلا به اماس است. برای همین میتوانست خیلی بهتر این درد را درک و به انجمن اماس منتقل و تعامل بین ما برقرار کند.
در واقع: سوز دل یعقوب ستمدیده زمن بپرس/ اندوه دل سوختگان، سوخته داند
تجربه کاری با آقای تبریزی چگونه بود؟
هنرمند بسیار توانا و بیادعا و بیحاشیه. روحیه هنری را از پدر به ارث بردهاند.
به این فکر کرده بودید که در چنین فعالیتهای خیرخواهانهای مشارکت داشته باشید؟
سالهاست که در انجمنهای خیریه مختلف عضو هستم؛ مثل خیریه فتحالمبین که درحالحاضر عنوانش خیریه همدم شده است. همچنین با خیریههای فیاضبخش و عصای سفید و محک و امام رضا در مشهد هم همکاریهایی دارم. کنسرتهای خیریه بسیاری به نفع هموطنان داخل و خارج از کشور برگزار کردهام.
دراینباره خاطرهای هم تعریف کنم. چند سال پیش یکی از زنان هموطن ایرانی مبتلا به سرطان شده بود و با مشکل مالی برای درمان مواجه بود. چند روز مانده به برگشتم کنسرت فورسماژوری در سوئد برای تأمین هزینههای مالی ایشان برگزار کردیم که ٧٠ درصد هزینه جراحی ایشان تأمین شد. دقیقا مصادف با زلزله بم بود؛ دو روز قبل از اینکه ایرج بسطامی عزیز را از دست بدهیم.
درحالحاضر هم سفیر سلامت دانشکده علوم پزشکی ایران هستم و برای بچههای مبتلا به سرطان این مجموعه فعالیت میکنم. دختر جوان و بسیار با استعدادی در این مجموعه مبتلا به سرطان است که الان برای یادگیری به آموزشگاه من میآید و از لحاظ روحی، شرایطش خیلی بهتر از قبل شده است.
فکر میکنید هنرمندان در زمینههای مشابه چقدر میتوانند تأثیرگذار باشند؟
هنرمند زبان گویای مردم است و مشکلات و شادیهای مردم را به شکلی زیبا بازگو میکند. وقتی مشکلات از زبان هنر مطرح شود، تأثیر بیشتری خواهد داشت. امروز بیان هر مسئله اجتماعی با شکلهای هنری آن همراه است.
مطمئنم هرکاری اگر با هنر آمیخته شود، تأثیرگذاری بیشتری دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.