دفاع «میزبان» از «میهمان»
عبدالله نوری به قم میرود و در آن سفر، دیداری با آیتالله شبیریزنجانی از مراجع تقلید انجام میدهد. موقع خداحافظی وعده میگیرد اگر آیتالله به تهران آمد، به منزل عبدالله نوری هم سر بزند. آیتالله چند روز پیش به تهران آمد. عبدالله نوری از او دعوت کرد تا در منزلش حضور پیدا کند و همین بهانهای میشود که نوری از دیگر شاگردان آیتالله هم بخواهد در منزل او گرد هم جمع شوند. از غلامحسین کرباسچی گرفته که حالا عبا و قبایی بر تن ندارد تا دیگر چهرهایی که موصوف به صفت اصلاحطلبی هستند و البته سیدمحمد خاتمی. اما تصویر دیدار سیدمحمد خاتمی و آیتالله شبیری، شیخ محمد یزدی را برآشفته میکند تا حدی که زبان به نقد مرجعیت باز میکند. همین کافی بود تا موجی از شاگردان و البته چهرههای حوزه که شبیری را مرجعی مستقل میدانند، در نقد محمد یزدی قلم بزنند و بار دیگر بر موضوع استقلال حوزه انگشت تأکید بفشارند. در حالی که محمد یزدی یک بار گفته بود: «متأسفانه برخی با لباس روحانیت میگویند حوزههای علمیه باید به شرایط قبل از انقلاب برگردند، توجیهشان این است که حوزه علمیه نباید به حکومت و دولت وابسته باشد، اما مگر ما طرفدار وابستگی حوزه به
حکومت هستیم؟».
حالا نوری که میزبان مراسم بوده، خود در نامهای به آیتالله یزدی، هم شرح این جلسه را تعریف کرده و هم او را نقد کرده است. در نامه نوری به یزدی به سوابق شاگردياش نزد آیتالله شبیری اشاره شده و آمده است: «...ایشان بنا به موقعیتی که در تهران به سر میبردند با بزرگمنشی، دعوت صمیمانه شاگردشان را اجابت کردند و در محضرشان، جمعی از علاقهمندان و شاگردانشان، از جمله جناب حجتالاسلام آقای خاتمی شرف حضور داشتند. مایه شگفتی است که چگونه یک دیدار ساده شاگردان و استاد که از سنتهای دیرین و نیک حوزههای علمیه است، موجب کدورتتان گردیده و یا به تعبیر شما باعث ناراحتی مقلدان و حوزویان شده و یا گردی بر چهره نظام و اسلام نشانده است؟ اینگونه موضعگیریهای ناصواب در حق شخصیتی همچون حضرت آیتالله شبیری و میهمانان گرانقدر آن دیدار، با کدامیک از موازین شرعی و عقلی و قواعد عرفی و انصاف، سازگاری دارد؟».
نوری در ادامه این نامه به سالهای گذشته که آیتالله یزدی بر مسند قاضیالقضاتی تکیه داشته، گریزی زده و آورده است: «شما که روزگاری عنوان قاضیالقضات این نظام را داشتهاید و علیالقاعده باید مظهر عدالت، انصاف و حقطلبی بوده باشید و ایام طولانی، پاسدار شرع و رهبری نظام اسلامی در شورای نگهبان و مجلس خبرگان و دورانی در مجلس شورای اسلامی بودهاید و اینک نیز دوران بلندمدتی است که بر کرسی ریاست شورای عالی جامعه مدرسین تکیه زدهاید و کموبیش با مسائل گوناگون حکومتی از تقنینی تا قضائی و اجرائی و حتی حوزوی آشنایی دارید، از تمامی مصائب و مشکلاتی که ملت ایران با آن دستبهگریباناند فارغ شدهاید و مهمترین موضوعی که لازم دیدهاید ذهن خود و دیگران را با نامه سرگشاده به آن مشغول کنید، ملاقات شاگردان و استاد بوده است؟ این کمترین، بسی شرمنده آن مرجع والامقام و در عین حال متواضع و بیادعا هستم که به اعتبار لطف و بزرگواریشان در اجابت دعوت حقیر و دیدار با ارادتمندانشان باید اینگونه مورد بیحرمتی و کجسلیقگی قرار گیرند. من هرگز فکر نمیکردم که برخی از ما تحمل یک دیدار دوستانه را هم از دست دادهایم و آنقدر برای ما
اینگونه قضاوت و دخالت در امور دیگران اصل شده است که به جای پرداختن به اصلیترین معضلات کشور، برای اینگونه مسائل شخصی و عادی، نامه سرگشاده مینویسیم».
در ادامه این نامه آمده است: «...چگونه و از چه جایگاهی، مرجعی آزاد و مستقل که از بالاترین شأن و محبوبیت در نهاد روحانیت برخوردار است را مورد خطاب قرار داده و مینویسید: «یادآور میشوم مقام و احترام شما در سایه احترام به نظام اسلامی حاکم، رهبری و شأن مرجعیت است؟» فراموش نکنید همراهی و همدلی مرجعیت مستقل شیعه بخشی از اعتبار و شأن حاکمیت است نه عکس آن».
نوری همچنین نوشته است: «مطمئن باشید من هرگز از اینکه فردی از افراد ملت به یک روحانی به دیده تردید نگاه کند خرسند نخواهم شد چه رسد که آن فردِ روحانی، آیتالله یزدی باشد که در سالهای ۴۲-۴۳ شمسی در اصفهان، پای منبر او مینشستم و از سخنان او بهره میبردم. آیا بهتر نیست برای یک بار عملکرد خود را مورد ارزیابی قرار دهیم؟
در انتهای نامه آمده است: «انتظار از مرکز فقاهت و حوزه علمیه علیالخصوص جامعه مدرسین آن است که به راههای تقویت دینداری در جامعه و نیز ارتباط مردم و نهاد دین بیندیشد،.. .حضرت آیتالله تصور نکنید اگر در قبال یک ملاقات بیحاشیه که مقبول نظر شما قرار نگرفته است، فریاد برآورید و نامه سرگشاده بنویسید به تکلیف شرعیتان عمل کردهاید. شما و ما در پیشگاه خداوند متعال و مردم باید پاسخگوی بسیاری از مشکلات که حداقل قدرت کاهش آن را داشتهایم ولی از کنار آن گذشتهایم، باشیم».
سیدحسن خمینی اما مقصد نامه خود را قم و آیتالله شبیری انتخاب کرد و در مرقومه خود به این مرجع تقلید، بحث استقلال حوزه را به میان کشید و نوشت: «...اما آنچه مزید بر این امور ظاهری -که مطمئنم خللی نیز در روح بلند شما پدید نمیآورد- حائز اهمیت بوده و لازم است مورد توجه اهل علم واقع شود، استدلال ناتمامی است که در نامه جناب آیتالله یزدی به آن اشاره رفته است. حقیقت آن است که نظام جمهوری اسلامی ثمره همه مجاهدات عالمان مسلمان و مجاهدان راه عزت و سربلندی است و به همین سبب صیانت از آن از اوجب واجبات است. اما نکته آنجاست که حفظ این مهم نهتنها به ذوبشدن روحانیت شیعه در حکومت وابسته نیست، بلکه تنها با استقلال حوزه و مرجعیت از دولتها میسر است. وجود عالمان وارستهای که مردم همواره آنان را ملجأ و مأوای خود بدانند و در سختیها و شدائد به آنان مراجعه کنند، همواره راه حفظ اسلام و جمهوری اسلامی برای حال و آینده است... آنچه این روزها میتواند توجهها را به خود معطوف نماید، جدای از تأکید بر مرتبت عالی حضرتعالی در میان حوزویان و اهل علم، ضرورت استقلال حوزهها برای بقای کیان شیعه و به جهت حفظ نظام اسلامی است».
جسارت به ساحت مرجعیت
حجتالاسلام سیدهادی خامنهای هم در توضیحاتی به ماجرای رد صلاحیت سپنتا نیکنام اشاره کرده و به سایت شفقنا گفته است: «فردی در آن موقع با اشاره به آیه نفی سبیل، انتخاب این فرد را خلاف دین برشمرده بود و در آن زمان بهخاطر آنکه پاسخی درخور به این فرد داده نشده بود، دوباره این فرد به ساحت مرجعیت آن هم عالمی که در علم و عمل هماوردی ندارد و به مرجعی اعلم و انسانی بزرگوار، متواضع و اخلاقی شهرت دارد که همان حضرت آیتاللهالعظمی شبیریزنجانی است خطونشان میکشد.
آیتالله شبیریزنجانی از مراجع روشناندیش و عمیق در امور دینی و فقهی است و سابقه آشنایی ما و خانواده ما و ارادت خاندان خامنهای به بیت آیتاللهالعظمی شبیریزنجانی به سالهای قبل از انقلاب تا به امروز برمیگردد که رابطه صمیمی ما با مرحوم والد ایشان حضرت آیتالله زنجانی و والده ایشان قدیمی و خانوادگی بوده است».
حجتالاسلام رسول منتجبنیا هم در نامهای به محمد یزدی نوشت: ...اینجانب بهعنوان فرزند حوزه علمیه قم و شاگرد و دستپرورده مراجع عظیمالشأن تقلید، جهت تنویر افکار عمومی و دفاع از حقیقت و عدالت نکاتی را یادآور میشوم».به گزارش ایسنا، در ادامه این نامه آمده است: «در طول سالیان متمادی بعد از غیبت کبری تاکنون، جایگاه مرجعیت، مقدسترین منزلت در بین امت اسلام و شیعیان بوده است و حتی رژیمهای طاغوتی از بیحرمتی به آن هراس داشتهاند. آیتالله یزدی بهعنوان یکی از علمای باسابقه در سیاست و انقلاب، جایگاه خود را در حوزه علمیه مشخص کنند». در ادامه نامه آمده است: «ایشان بهخوبی میدانند که از افتخارات بزرگ حوزههای علمیه بلکه رمز بقا و نقشآفرینی آن، استقلال حوزهها از حکومت و نظارت مستقیم مراجع عظیمالقدر بر حوزهها بلکه مسئولان است و امام راحل همواره بر این مهم تأکید و توصیه داشتند. آیتالله یزدی با چه دلیل و مجوز شرعی و قانونی، جمعی از بزرگان اسلام و کشور را به مسئلهداربودن و حرمت قائلنشدن برای نظام و رهبری متهم میکند؟ از حضور نگارنده نامه میخواهم به جایگاه شخصیتهای مورد حرمتشکنی ایشان بین مردم و جایگاه خود در
میان ملت ایران از زمان نمایندگی مجلس تاکنون اندکی مطالعه نمایند».
مردم خودشان قضاوت میکنند
و اما غلامحسین کرباسچی، دبیر کل حزب کارگزاران که روزگار دور درس حوزه را در قم و نزد آیتالله شبیریزنجانی گذرانده هم در این ارتباط به ایرناپلاس مطالبی را درباره شیخ محمد یزدی مطرح کرده که تلویحا به ماجرای دادگاهیشدن و محکومیتش در دوره قاضیالقضاتی محمد یزدی اشاره داشته است: «ایشان بالاخره هشت سال رئیس قوه قضائیه و قاضیالقضات بودهاند، حتما از روی عدالت و با ادله صحبت کردهاند. ایشان حتما از روی دلیل و برهان صحبت کردهاند، از کارنامه قضائی ایشان همهچیز مشخص است. ایشان بهعنوان فردی که سابقه بالای قضائی داشتند، برای اتهامی که به افراد حاضر در آن جلسه زدهاند حتما باید دلیل و برهان قاطع داشته باشند».
او توضیح داده: «دیدگاه افراد حاضر در آن جلسه نسبت به نظام جمهوری اسلامی و رهبری انقلاب معلوم است. همهچیز را که نباید به زبان گفت. این افراد 40 سال در نظام بودند و کارنامه مشخصی هم دارند. کارنامه آقای یزدی هم مشخص است. مردم خودشان با توجه به سوابق افراد درباره آنان قضاوت میکنند».
عبدالله نوری به قم میرود و در آن سفر، دیداری با آیتالله شبیریزنجانی از مراجع تقلید انجام میدهد. موقع خداحافظی وعده میگیرد اگر آیتالله به تهران آمد، به منزل عبدالله نوری هم سر بزند. آیتالله چند روز پیش به تهران آمد. عبدالله نوری از او دعوت کرد تا در منزلش حضور پیدا کند و همین بهانهای میشود که نوری از دیگر شاگردان آیتالله هم بخواهد در منزل او گرد هم جمع شوند. از غلامحسین کرباسچی گرفته که حالا عبا و قبایی بر تن ندارد تا دیگر چهرهایی که موصوف به صفت اصلاحطلبی هستند و البته سیدمحمد خاتمی. اما تصویر دیدار سیدمحمد خاتمی و آیتالله شبیری، شیخ محمد یزدی را برآشفته میکند تا حدی که زبان به نقد مرجعیت باز میکند. همین کافی بود تا موجی از شاگردان و البته چهرههای حوزه که شبیری را مرجعی مستقل میدانند، در نقد محمد یزدی قلم بزنند و بار دیگر بر موضوع استقلال حوزه انگشت تأکید بفشارند. در حالی که محمد یزدی یک بار گفته بود: «متأسفانه برخی با لباس روحانیت میگویند حوزههای علمیه باید به شرایط قبل از انقلاب برگردند، توجیهشان این است که حوزه علمیه نباید به حکومت و دولت وابسته باشد، اما مگر ما طرفدار وابستگی حوزه به
حکومت هستیم؟».
حالا نوری که میزبان مراسم بوده، خود در نامهای به آیتالله یزدی، هم شرح این جلسه را تعریف کرده و هم او را نقد کرده است. در نامه نوری به یزدی به سوابق شاگردياش نزد آیتالله شبیری اشاره شده و آمده است: «...ایشان بنا به موقعیتی که در تهران به سر میبردند با بزرگمنشی، دعوت صمیمانه شاگردشان را اجابت کردند و در محضرشان، جمعی از علاقهمندان و شاگردانشان، از جمله جناب حجتالاسلام آقای خاتمی شرف حضور داشتند. مایه شگفتی است که چگونه یک دیدار ساده شاگردان و استاد که از سنتهای دیرین و نیک حوزههای علمیه است، موجب کدورتتان گردیده و یا به تعبیر شما باعث ناراحتی مقلدان و حوزویان شده و یا گردی بر چهره نظام و اسلام نشانده است؟ اینگونه موضعگیریهای ناصواب در حق شخصیتی همچون حضرت آیتالله شبیری و میهمانان گرانقدر آن دیدار، با کدامیک از موازین شرعی و عقلی و قواعد عرفی و انصاف، سازگاری دارد؟».
نوری در ادامه این نامه به سالهای گذشته که آیتالله یزدی بر مسند قاضیالقضاتی تکیه داشته، گریزی زده و آورده است: «شما که روزگاری عنوان قاضیالقضات این نظام را داشتهاید و علیالقاعده باید مظهر عدالت، انصاف و حقطلبی بوده باشید و ایام طولانی، پاسدار شرع و رهبری نظام اسلامی در شورای نگهبان و مجلس خبرگان و دورانی در مجلس شورای اسلامی بودهاید و اینک نیز دوران بلندمدتی است که بر کرسی ریاست شورای عالی جامعه مدرسین تکیه زدهاید و کموبیش با مسائل گوناگون حکومتی از تقنینی تا قضائی و اجرائی و حتی حوزوی آشنایی دارید، از تمامی مصائب و مشکلاتی که ملت ایران با آن دستبهگریباناند فارغ شدهاید و مهمترین موضوعی که لازم دیدهاید ذهن خود و دیگران را با نامه سرگشاده به آن مشغول کنید، ملاقات شاگردان و استاد بوده است؟ این کمترین، بسی شرمنده آن مرجع والامقام و در عین حال متواضع و بیادعا هستم که به اعتبار لطف و بزرگواریشان در اجابت دعوت حقیر و دیدار با ارادتمندانشان باید اینگونه مورد بیحرمتی و کجسلیقگی قرار گیرند. من هرگز فکر نمیکردم که برخی از ما تحمل یک دیدار دوستانه را هم از دست دادهایم و آنقدر برای ما
اینگونه قضاوت و دخالت در امور دیگران اصل شده است که به جای پرداختن به اصلیترین معضلات کشور، برای اینگونه مسائل شخصی و عادی، نامه سرگشاده مینویسیم».
در ادامه این نامه آمده است: «...چگونه و از چه جایگاهی، مرجعی آزاد و مستقل که از بالاترین شأن و محبوبیت در نهاد روحانیت برخوردار است را مورد خطاب قرار داده و مینویسید: «یادآور میشوم مقام و احترام شما در سایه احترام به نظام اسلامی حاکم، رهبری و شأن مرجعیت است؟» فراموش نکنید همراهی و همدلی مرجعیت مستقل شیعه بخشی از اعتبار و شأن حاکمیت است نه عکس آن».
نوری همچنین نوشته است: «مطمئن باشید من هرگز از اینکه فردی از افراد ملت به یک روحانی به دیده تردید نگاه کند خرسند نخواهم شد چه رسد که آن فردِ روحانی، آیتالله یزدی باشد که در سالهای ۴۲-۴۳ شمسی در اصفهان، پای منبر او مینشستم و از سخنان او بهره میبردم. آیا بهتر نیست برای یک بار عملکرد خود را مورد ارزیابی قرار دهیم؟
در انتهای نامه آمده است: «انتظار از مرکز فقاهت و حوزه علمیه علیالخصوص جامعه مدرسین آن است که به راههای تقویت دینداری در جامعه و نیز ارتباط مردم و نهاد دین بیندیشد،.. .حضرت آیتالله تصور نکنید اگر در قبال یک ملاقات بیحاشیه که مقبول نظر شما قرار نگرفته است، فریاد برآورید و نامه سرگشاده بنویسید به تکلیف شرعیتان عمل کردهاید. شما و ما در پیشگاه خداوند متعال و مردم باید پاسخگوی بسیاری از مشکلات که حداقل قدرت کاهش آن را داشتهایم ولی از کنار آن گذشتهایم، باشیم».
سیدحسن خمینی اما مقصد نامه خود را قم و آیتالله شبیری انتخاب کرد و در مرقومه خود به این مرجع تقلید، بحث استقلال حوزه را به میان کشید و نوشت: «...اما آنچه مزید بر این امور ظاهری -که مطمئنم خللی نیز در روح بلند شما پدید نمیآورد- حائز اهمیت بوده و لازم است مورد توجه اهل علم واقع شود، استدلال ناتمامی است که در نامه جناب آیتالله یزدی به آن اشاره رفته است. حقیقت آن است که نظام جمهوری اسلامی ثمره همه مجاهدات عالمان مسلمان و مجاهدان راه عزت و سربلندی است و به همین سبب صیانت از آن از اوجب واجبات است. اما نکته آنجاست که حفظ این مهم نهتنها به ذوبشدن روحانیت شیعه در حکومت وابسته نیست، بلکه تنها با استقلال حوزه و مرجعیت از دولتها میسر است. وجود عالمان وارستهای که مردم همواره آنان را ملجأ و مأوای خود بدانند و در سختیها و شدائد به آنان مراجعه کنند، همواره راه حفظ اسلام و جمهوری اسلامی برای حال و آینده است... آنچه این روزها میتواند توجهها را به خود معطوف نماید، جدای از تأکید بر مرتبت عالی حضرتعالی در میان حوزویان و اهل علم، ضرورت استقلال حوزهها برای بقای کیان شیعه و به جهت حفظ نظام اسلامی است».
جسارت به ساحت مرجعیت
حجتالاسلام سیدهادی خامنهای هم در توضیحاتی به ماجرای رد صلاحیت سپنتا نیکنام اشاره کرده و به سایت شفقنا گفته است: «فردی در آن موقع با اشاره به آیه نفی سبیل، انتخاب این فرد را خلاف دین برشمرده بود و در آن زمان بهخاطر آنکه پاسخی درخور به این فرد داده نشده بود، دوباره این فرد به ساحت مرجعیت آن هم عالمی که در علم و عمل هماوردی ندارد و به مرجعی اعلم و انسانی بزرگوار، متواضع و اخلاقی شهرت دارد که همان حضرت آیتاللهالعظمی شبیریزنجانی است خطونشان میکشد.
آیتالله شبیریزنجانی از مراجع روشناندیش و عمیق در امور دینی و فقهی است و سابقه آشنایی ما و خانواده ما و ارادت خاندان خامنهای به بیت آیتاللهالعظمی شبیریزنجانی به سالهای قبل از انقلاب تا به امروز برمیگردد که رابطه صمیمی ما با مرحوم والد ایشان حضرت آیتالله زنجانی و والده ایشان قدیمی و خانوادگی بوده است».
حجتالاسلام رسول منتجبنیا هم در نامهای به محمد یزدی نوشت: ...اینجانب بهعنوان فرزند حوزه علمیه قم و شاگرد و دستپرورده مراجع عظیمالشأن تقلید، جهت تنویر افکار عمومی و دفاع از حقیقت و عدالت نکاتی را یادآور میشوم».به گزارش ایسنا، در ادامه این نامه آمده است: «در طول سالیان متمادی بعد از غیبت کبری تاکنون، جایگاه مرجعیت، مقدسترین منزلت در بین امت اسلام و شیعیان بوده است و حتی رژیمهای طاغوتی از بیحرمتی به آن هراس داشتهاند. آیتالله یزدی بهعنوان یکی از علمای باسابقه در سیاست و انقلاب، جایگاه خود را در حوزه علمیه مشخص کنند». در ادامه نامه آمده است: «ایشان بهخوبی میدانند که از افتخارات بزرگ حوزههای علمیه بلکه رمز بقا و نقشآفرینی آن، استقلال حوزهها از حکومت و نظارت مستقیم مراجع عظیمالقدر بر حوزهها بلکه مسئولان است و امام راحل همواره بر این مهم تأکید و توصیه داشتند. آیتالله یزدی با چه دلیل و مجوز شرعی و قانونی، جمعی از بزرگان اسلام و کشور را به مسئلهداربودن و حرمت قائلنشدن برای نظام و رهبری متهم میکند؟ از حضور نگارنده نامه میخواهم به جایگاه شخصیتهای مورد حرمتشکنی ایشان بین مردم و جایگاه خود در
میان ملت ایران از زمان نمایندگی مجلس تاکنون اندکی مطالعه نمایند».
مردم خودشان قضاوت میکنند
و اما غلامحسین کرباسچی، دبیر کل حزب کارگزاران که روزگار دور درس حوزه را در قم و نزد آیتالله شبیریزنجانی گذرانده هم در این ارتباط به ایرناپلاس مطالبی را درباره شیخ محمد یزدی مطرح کرده که تلویحا به ماجرای دادگاهیشدن و محکومیتش در دوره قاضیالقضاتی محمد یزدی اشاره داشته است: «ایشان بالاخره هشت سال رئیس قوه قضائیه و قاضیالقضات بودهاند، حتما از روی عدالت و با ادله صحبت کردهاند. ایشان حتما از روی دلیل و برهان صحبت کردهاند، از کارنامه قضائی ایشان همهچیز مشخص است. ایشان بهعنوان فردی که سابقه بالای قضائی داشتند، برای اتهامی که به افراد حاضر در آن جلسه زدهاند حتما باید دلیل و برهان قاطع داشته باشند».
او توضیح داده: «دیدگاه افراد حاضر در آن جلسه نسبت به نظام جمهوری اسلامی و رهبری انقلاب معلوم است. همهچیز را که نباید به زبان گفت. این افراد 40 سال در نظام بودند و کارنامه مشخصی هم دارند. کارنامه آقای یزدی هم مشخص است. مردم خودشان با توجه به سوابق افراد درباره آنان قضاوت میکنند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.