|

به یاد «بهروز احمدی»، طراح مجلس جدید

معمار متفاوت برج «آرمیتاژ»

علی اعطا

سال گذشته در چنین روزهایی، «بهروز احمدی» معمار 66ساله و پرکار ایرانی، به شکلی ناگهانی و بی‌خداحافظی جامعه معماری ایران را ترک کرد. یادگارهایش البته پابرجا هستند. آثاری که برای همه علاقه‌مندان به معماری، آثاری درخور تامل و توجه‌اند. بهروز احمدی را عمدتا با پروژه‌های عمومی‌اش به یاد می‌آورند: نمای سنگی ساختمان هرمی‌شکل مجلس جدید، «موزه قرآن» واقع در نهاد ریاست‌جمهوری، «برج آرمیتاژ» در خیابان بخارست که پروژه‌هایی در مقیاس بزرگ و آشنا برای عامه مردم هستند. هرچند من گمان می‌کنم بیش از هرچیز، این پروژه‌های مسکونی کوچک اوست که جوهره زیبایی‌شناسی و شیوه‌های برخوردش با مسایل معماری را نشان می‌دهد. به گمان من در یک چشم‌انداز کلی، معماری بهروز احمدی گریزان از هر نوع سبک‌شناسی است و معماری او - به‌عنوان یک معمار انتخابگر - در هر زمینه و بستر بیان متفاوتی پیدا می‌کند؛ اگرچه جنبه‌های پست‌مدرنیستی - به مفهوم رایج در ادبیات معماری - در آثار او خط‌ونشان پررنگ‌تری دارد. وجه مشترک تمامی آثار بهروز احمدی یک ویژگی مهم است: معماری او یک معماری روشنفکرانه آوانگارد و ایده‌پرداز نیست. المان‌های معماری بهروز احمدی المان‌هایی آشناست که در گوشه‌وکنار شهر زیاد می‌شود امثال آنها را دید. اما در اینجا تفاوتی هست؛ در معماری بهروز احمدی این عناصر و المان‌های آشنا و حتی تکراری، در ترکیبی چیره‌دستانه و با مهارتی که از هرکسی ساخته نیست، بیانی فرهیخته پیدا می‌کند. نمونه مناسب این توضیحات برج معروف خیابان بخارست (برج آرمیتاژ) است که در میانه ساختمان‌های مشابه به لحاظ سبک و سیاق، به روشنی از مهارت معمار در خلق یک ترکیب زیبا و موزون - و البته نه بدیع و آوانگارد - سخن می‌گوید. در پایان؛ بهروز احمدی نه اهل گفتن بود و نه نوشتن و نه نظریه‌پردازی. اصلا در برابر همه اینها مقاومتی جدی داشت. او اهل طراحی‌کردن و ساختن بود. پروژه‌های او بی‌تردید آموختنی‌های بسیار دارد. من گمان می‌کنم برای معماران که برای انتقال و تبادل دقیق مفاهیم، رسانه‌ای جز کلام ندارند، گریزی از گفتن و نوشتن نیست و درست به همین دلایل است که معتقدم درباره آثار بهروز احمدی باید بسیار گفت و نوشت.
سال گذشته در چنین روزهایی، «بهروز احمدی» معمار 66ساله و پرکار ایرانی، به شکلی ناگهانی و بی‌خداحافظی جامعه معماری ایران را ترک کرد. یادگارهایش البته پابرجا هستند. آثاری که برای همه علاقه‌مندان به معماری، آثاری درخور تامل و توجه‌اند. بهروز احمدی را عمدتا با پروژه‌های عمومی‌اش به یاد می‌آورند: نمای سنگی ساختمان هرمی‌شکل مجلس جدید، «موزه قرآن» واقع در نهاد ریاست‌جمهوری، «برج آرمیتاژ» در خیابان بخارست که پروژه‌هایی در مقیاس بزرگ و آشنا برای عامه مردم هستند. هرچند من گمان می‌کنم بیش از هرچیز، این پروژه‌های مسکونی کوچک اوست که جوهره زیبایی‌شناسی و شیوه‌های برخوردش با مسایل معماری را نشان می‌دهد. به گمان من در یک چشم‌انداز کلی، معماری بهروز احمدی گریزان از هر نوع سبک‌شناسی است و معماری او - به‌عنوان یک معمار انتخابگر - در هر زمینه و بستر بیان متفاوتی پیدا می‌کند؛ اگرچه جنبه‌های پست‌مدرنیستی - به مفهوم رایج در ادبیات معماری - در آثار او خط‌ونشان پررنگ‌تری دارد. وجه مشترک تمامی آثار بهروز احمدی یک ویژگی مهم است: معماری او یک معماری روشنفکرانه آوانگارد و ایده‌پرداز نیست. المان‌های معماری بهروز احمدی المان‌هایی آشناست که در گوشه‌وکنار شهر زیاد می‌شود امثال آنها را دید. اما در اینجا تفاوتی هست؛ در معماری بهروز احمدی این عناصر و المان‌های آشنا و حتی تکراری، در ترکیبی چیره‌دستانه و با مهارتی که از هرکسی ساخته نیست، بیانی فرهیخته پیدا می‌کند. نمونه مناسب این توضیحات برج معروف خیابان بخارست (برج آرمیتاژ) است که در میانه ساختمان‌های مشابه به لحاظ سبک و سیاق، به روشنی از مهارت معمار در خلق یک ترکیب زیبا و موزون - و البته نه بدیع و آوانگارد - سخن می‌گوید. در پایان؛ بهروز احمدی نه اهل گفتن بود و نه نوشتن و نه نظریه‌پردازی. اصلا در برابر همه اینها مقاومتی جدی داشت. او اهل طراحی‌کردن و ساختن بود. پروژه‌های او بی‌تردید آموختنی‌های بسیار دارد. من گمان می‌کنم برای معماران که برای انتقال و تبادل دقیق مفاهیم، رسانه‌ای جز کلام ندارند، گریزی از گفتن و نوشتن نیست و درست به همین دلایل است که معتقدم درباره آثار بهروز احمدی باید بسیار گفت و نوشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.