|

سؤال از وزير، مشكلات كمبود آب را حل نمي‌كند

تنش‌زدايي با حذف زياده‌خواهي

ليلا مرگن

در دو سال گذشته، بيش از 10 بار خط لوله انتقال آب اصفهان به يزد شكسته شده است. تنش‌هاي مكرر در شرق اصفهان، بستري را فراهم كرده است تا نماينده اين استان، وزير نيرو را به مجلس فرا بخواند. نمايندگان خانه ملت روز گذشته از توضيحات ارائه‌شده از سوی رضا اردكانيان كه تغيير اقليم، افزايش جمعيت و كاهش منابع آبي را عامل مشكلات زاينده‌رود اعلام كرده است، قانع نشده‌اند. اگرچه مشكلات عديده‌اي در سياست‌هاي آبي كشور وجود دارد، اما برنامه‌ريزان استان اصفهان هم در شرايط پيش‌آمده فعلي، چندان بدون تقصير نيستند. سياست‌گذاران اين استان و البته مردم آن، هم فولاد مي‌خواهند، هم برنج لنجان، هم سيب سميرم را برند‌دار مي‌كنند و هم زاينده‌رود را پويا مي‌خواهند! آنها تمام آب زاينده‌رود را براي اصفهان مي‌خواهند و هيچ حقي براي ساكنان بالادست زاينده‌رود؛ يعني مردم چهارمحال‌و‌بختياري قائل نيستند و مايل‌اند پروژه‌هاي توسعه‌اي در اين استان متوقف شود. اگرچه می‌توان دغدغه كشاورزان شرق اصفهان را درك کرد، اما راهكار ساماندهي به مشكل حقابه‌ها، مقابله با توسعه بيشتر در حوضه آبريز زاينده‌رود و تمركز بر برنامه‌هاي كنترل مصرف است؛ مسئله‌اي كه اغلب نمايندگان مجلس در آستانه انتخابات آن را فراموش كرده و بر طبل افتتاح پروژه‌هاي صنعتي جديد مي‌كوبند.

روز گذشته حسن كامران، نماينده مردم اصفهان در خانه ملت، رضا اردكانيان، وزير نيرو را به مجلس فرا خواند تا توضيحات او را درباره جاري‌نشدن حقابه كشاورزان شرق اصفهان در زاينده‌رود بشنوند. اردكانيان نیز در اين جلسه افزايش مصرف، رشد جمعيت و تغييرات اقليمي را عامل بروز مشكل براي حقابه كشاورزان معرفي كرد. به اعتقاد وزير نيرو بايد سیاست واحدی برای تأمین حقابه‌ها از طرف دولت و قوه مقننه اتخاذ شود. به گفته اردكانيان، در سال آبي 96-97، ميزان آ‌ورد رودخانه زاينده‌رود به كمترين درصد خود در 52 سال اخير رسيده است و تغيير در دما و كاهش حجم بارش‌ها نیز سبب شده است ديگر نتوانيم مانند گذشته حقابه‌ها را تأمين كنيم.
آن‌طور كه او گفت: هر 10 سال سهم شرب آب زاينده‌رود افزايش يافته است و به تبع آن سهم آب كشاورزي كاهش داشته است. اگرچه تأكيد وزير نيرو درباره بازچرخاني آب در بخش صنعت و تأمين آب اين بخش از راه تصفيه مجدد آب، يكي از ابهام‌های مهم سخنان ديروز او در مجلس بود و به‌درستي مشخص نبود بخش صنعت استان اصفهان با كدام سرمايه‌گذاري و در چه زماني، چه ميزان از آب مورد نياز خود را از مسير بازچرخاني آب تأمين كرده است، اما قانع‌نشدن نمايندگان مجلس از توضيحات ارائه‌شده از سوی وزير نيرو نیز جاي شگفتي دارد. كشاورزان شرق اصفهان از خشك‌سالي‌هاي مكرر اين سال‌ها به‌شدت آسيب ديده‌اند، اما آيا اين درست است كه خط لوله انتقال آب شرب شهر يزد را (كه به گمان مردم اصفهان صرف صنايع سراميك و كاشي در يزد مي‌شود) مرتب بشكنند تا هيچ آبي به استان يزد منتقل نشود؟ آيا مي‌توان در اصفهان سطح زير كشت برنج را به‌شدت افزايش داد و حتي اين محصول آب‌بر را در قلب كوير مركزي ايران كاشت و از سابقه تاريخي كشت برنج در لنجان دفاع كرد، اما مردم چهارمحال‌و‌بختياري را متهم به برداشت بيش از حد از منابع آبي كرد؟ آيا بارگذاري بيش از حد جمعيتي در استان اصفهان و مهاجرپذيربودن اين استان، تأكيد بر توسعه صنعتي و مسائلي از اين دست، حقابه كشاورزان شرق اصفهان را بلعيده است يا خط لوله انتقال آب يزد مشكلاتي چنين عظيم را به وجود آورده است؟ حجم آب انتقالي به يزد چقدر است و حقابه كشاورزان شرق اصفهان چه ميزان بايد باشد؟
از آنجا كه آمار و ارقام درستي از سوي وزارت نيرو درباره ميزان مصارف و منابع در اين حوضه آبريز پرتنش در اختيار عموم قرار ندارد، به‌درستي نمي‌توان قضاوت كرد كه كدام عامل بيش از ديگر عوامل، حقابه بخش كشاورزي اصفهان را دچار مشكل كرده است، اما مردم اصفهان كه زاينده‌رود مصنوعي نمي‌خواهند، بايد چشم و گوش دستگاه‌هاي مجري باشند تا با حفر چاه غيرمجازي كه حقابه‌هايشان را به‌شدت تحت تأثير قرار مي‌دهد، مقابله كنند. آنها سيب سميرم و برنج لنجان را به قيمت نابودي كارون مي‌خواهند و مايل‌اند يك ابرپروژه انتقال آب ديگر از سرشاخه‌هاي كارون براي تأمين آب رودخانه زاينده‌رود اجرا شود! در حالي كه پروژه‌هاي انتقال آب تاكنون براي آنها وضعيت بهتري را به ارمغان نياورده است. نمايندگان مجلس چه از پاسخ‌هاي وزير نيرو قانع بشوند و چه نشوند، واقعيت اين است كه پتانسيل‌هاي سرزميني ايران اجازه توسعه بيشتر صنعت به‌ويژه در فلات مركزي را به ما نمي‌دهد. بنابراين بهتر است به‌جاي بحث بر سر حقابه‌هايي كه به دليل قانون‌گذاري‌هاي گذشته دچار اشكال شده‌اند، نمايندگان خانه ملت مراقب باشند پروژه صنعتي جديد ديگري بدون توجه به پتانسيل‌هاي آبي در هيچ كجاي ايران اجرا نشود.

در دو سال گذشته، بيش از 10 بار خط لوله انتقال آب اصفهان به يزد شكسته شده است. تنش‌هاي مكرر در شرق اصفهان، بستري را فراهم كرده است تا نماينده اين استان، وزير نيرو را به مجلس فرا بخواند. نمايندگان خانه ملت روز گذشته از توضيحات ارائه‌شده از سوی رضا اردكانيان كه تغيير اقليم، افزايش جمعيت و كاهش منابع آبي را عامل مشكلات زاينده‌رود اعلام كرده است، قانع نشده‌اند. اگرچه مشكلات عديده‌اي در سياست‌هاي آبي كشور وجود دارد، اما برنامه‌ريزان استان اصفهان هم در شرايط پيش‌آمده فعلي، چندان بدون تقصير نيستند. سياست‌گذاران اين استان و البته مردم آن، هم فولاد مي‌خواهند، هم برنج لنجان، هم سيب سميرم را برند‌دار مي‌كنند و هم زاينده‌رود را پويا مي‌خواهند! آنها تمام آب زاينده‌رود را براي اصفهان مي‌خواهند و هيچ حقي براي ساكنان بالادست زاينده‌رود؛ يعني مردم چهارمحال‌و‌بختياري قائل نيستند و مايل‌اند پروژه‌هاي توسعه‌اي در اين استان متوقف شود. اگرچه می‌توان دغدغه كشاورزان شرق اصفهان را درك کرد، اما راهكار ساماندهي به مشكل حقابه‌ها، مقابله با توسعه بيشتر در حوضه آبريز زاينده‌رود و تمركز بر برنامه‌هاي كنترل مصرف است؛ مسئله‌اي كه اغلب نمايندگان مجلس در آستانه انتخابات آن را فراموش كرده و بر طبل افتتاح پروژه‌هاي صنعتي جديد مي‌كوبند.

روز گذشته حسن كامران، نماينده مردم اصفهان در خانه ملت، رضا اردكانيان، وزير نيرو را به مجلس فرا خواند تا توضيحات او را درباره جاري‌نشدن حقابه كشاورزان شرق اصفهان در زاينده‌رود بشنوند. اردكانيان نیز در اين جلسه افزايش مصرف، رشد جمعيت و تغييرات اقليمي را عامل بروز مشكل براي حقابه كشاورزان معرفي كرد. به اعتقاد وزير نيرو بايد سیاست واحدی برای تأمین حقابه‌ها از طرف دولت و قوه مقننه اتخاذ شود. به گفته اردكانيان، در سال آبي 96-97، ميزان آ‌ورد رودخانه زاينده‌رود به كمترين درصد خود در 52 سال اخير رسيده است و تغيير در دما و كاهش حجم بارش‌ها نیز سبب شده است ديگر نتوانيم مانند گذشته حقابه‌ها را تأمين كنيم.
آن‌طور كه او گفت: هر 10 سال سهم شرب آب زاينده‌رود افزايش يافته است و به تبع آن سهم آب كشاورزي كاهش داشته است. اگرچه تأكيد وزير نيرو درباره بازچرخاني آب در بخش صنعت و تأمين آب اين بخش از راه تصفيه مجدد آب، يكي از ابهام‌های مهم سخنان ديروز او در مجلس بود و به‌درستي مشخص نبود بخش صنعت استان اصفهان با كدام سرمايه‌گذاري و در چه زماني، چه ميزان از آب مورد نياز خود را از مسير بازچرخاني آب تأمين كرده است، اما قانع‌نشدن نمايندگان مجلس از توضيحات ارائه‌شده از سوی وزير نيرو نیز جاي شگفتي دارد. كشاورزان شرق اصفهان از خشك‌سالي‌هاي مكرر اين سال‌ها به‌شدت آسيب ديده‌اند، اما آيا اين درست است كه خط لوله انتقال آب شرب شهر يزد را (كه به گمان مردم اصفهان صرف صنايع سراميك و كاشي در يزد مي‌شود) مرتب بشكنند تا هيچ آبي به استان يزد منتقل نشود؟ آيا مي‌توان در اصفهان سطح زير كشت برنج را به‌شدت افزايش داد و حتي اين محصول آب‌بر را در قلب كوير مركزي ايران كاشت و از سابقه تاريخي كشت برنج در لنجان دفاع كرد، اما مردم چهارمحال‌و‌بختياري را متهم به برداشت بيش از حد از منابع آبي كرد؟ آيا بارگذاري بيش از حد جمعيتي در استان اصفهان و مهاجرپذيربودن اين استان، تأكيد بر توسعه صنعتي و مسائلي از اين دست، حقابه كشاورزان شرق اصفهان را بلعيده است يا خط لوله انتقال آب يزد مشكلاتي چنين عظيم را به وجود آورده است؟ حجم آب انتقالي به يزد چقدر است و حقابه كشاورزان شرق اصفهان چه ميزان بايد باشد؟
از آنجا كه آمار و ارقام درستي از سوي وزارت نيرو درباره ميزان مصارف و منابع در اين حوضه آبريز پرتنش در اختيار عموم قرار ندارد، به‌درستي نمي‌توان قضاوت كرد كه كدام عامل بيش از ديگر عوامل، حقابه بخش كشاورزي اصفهان را دچار مشكل كرده است، اما مردم اصفهان كه زاينده‌رود مصنوعي نمي‌خواهند، بايد چشم و گوش دستگاه‌هاي مجري باشند تا با حفر چاه غيرمجازي كه حقابه‌هايشان را به‌شدت تحت تأثير قرار مي‌دهد، مقابله كنند. آنها سيب سميرم و برنج لنجان را به قيمت نابودي كارون مي‌خواهند و مايل‌اند يك ابرپروژه انتقال آب ديگر از سرشاخه‌هاي كارون براي تأمين آب رودخانه زاينده‌رود اجرا شود! در حالي كه پروژه‌هاي انتقال آب تاكنون براي آنها وضعيت بهتري را به ارمغان نياورده است. نمايندگان مجلس چه از پاسخ‌هاي وزير نيرو قانع بشوند و چه نشوند، واقعيت اين است كه پتانسيل‌هاي سرزميني ايران اجازه توسعه بيشتر صنعت به‌ويژه در فلات مركزي را به ما نمي‌دهد. بنابراين بهتر است به‌جاي بحث بر سر حقابه‌هايي كه به دليل قانون‌گذاري‌هاي گذشته دچار اشكال شده‌اند، نمايندگان خانه ملت مراقب باشند پروژه صنعتي جديد ديگري بدون توجه به پتانسيل‌هاي آبي در هيچ كجاي ايران اجرا نشود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.