|

نبرد بر سر رابطه سوييفت با ايران به کجا خواهد رسيد؟

سياست ترامپ با شعار «اولويت با آمريکاست» با مانع مبهمي در قلب نظام مالي بين‌الملل روبه‌رو شده است. دولت ترامپ در سال جاري از توافق هسته‌اي با ايران خارج شد و تحريم‌ها عليه ايران را دوباره برقرار کرد. اين تحريم‌ها، بانک‌ها و شرکت‌هاي غربي را با تصميمات سختي مواجه مي‌کند. اگر با ايران تجارت کنند، دسترسي به بازار مالي آمريکا را از دست مي‌دهند. بنابراين جاي تعجب نيست که برخي از آنها روابط خود با ايران را قطع کرده يا از سرمايه‌گذاري در ايران صرف‌نظر کرده‌اند، اما يک خط ارتباطي مهم با اين کشور همچنان برقرار است: سرويس پيام‌رساني مالي که نقشي حياتي در جابه‌جايي پول درون نظام بانکي بين‌المللي ايفا مي‌کند.

اين نظام پيغام‌رسان تحت مديريت يک شرکت نروژي به نام سوييفت است. اين سرويس که توسط بانک‌هاي جهان استفاده مي‌شود، نقش قابل‌توجهي در چرخه بين‌المللي پول دارد؛ مثلا اگر بانکي در آمريکا بخواهد پول يک مشتري خود را به بانکي در انگلستان حواله کند، با استفاده از اين سيستم قصد خود را به اطلاع بانک انگليسي مي‌رساند. سوييفت پولي را در خود نگه نمي‌دارد. از آنجا که هدف تحريم‌هاي آمريکا چرخه مبادلات مالي ايران است، سوييفت خود را تحت فشار مي‌بيند تا دسترسي ايران به اين سامانه را قطع کند، اما سوييفت هنوز اين کار را انجام نداده و زمان به سرعت مي‌گذرد.
هم‌اکنون آمريکا مي‌تواند برخورد شديدتري نشان بدهد و مثلا سوييفت يا بانک‌هاي مشتري‌اش را تحريم کند، اما اين اقدام مي‌تواند موجب بي‌ثباتي عمليات مؤسسات مالي بزرگي شود که به سوييفت تکيه دارند. اهميت سوييفت قابل چشم‌پوشي نيست. هم‌اکنون بيش از 11 هزار بانک در ۲۰۰ کشور جهان کاربر اين سامانه هستند، اما اگر به سوييفت اجازه همکاري با ايران داده شود، مسئولان اين کشور مي‌توانند با استفاده از آن به راحتي وجوه خود را منتقل کنند. همچنين به اتحاديه اروپا کمک مي‌کند که توافق هسته‌اي با ايران را سرپا نگه دارد. در ادامه برخي ابهامات در رابطه با آينده عملکرد سوييفت مطرح شده است. مشاور امنيت ملي ترامپ، جان بولتون، رويکرد خصمانه‌اي نسبت به تحريم ايران دارد و گفته که مديران مؤسساتي مانند سوييفت بايد ريسک همکاري با ايران را ارزيابي کنند، اما اين وزارت خزانه‌داري آمريکاست که وظيفه نظارت بر تحريم‌ها را دارد و براي اعمال آنها دستش باز است. هنگامي که از خزانه‌داري راجع به موضعش نسبت به سوييفت پرسش شد، از پاسخ‌دادن سر باز زد. خزانه‌داري اعلام کرد که صرف‌نظر از نحوه انجام معامله با ايران، تدابيري براي تنبيه خاطيان در نظر گرفته مي‌شود. قرار است وزير خزانه‌داري آمريکا در اجلاس بانک جهاني و صندوق بين‌المللي پول که در بالي اندونزي برگزار مي‌شود، با اروپايي‌ها راجع به اين موارد گفت‌وگو کند. از آنجا که شرکت‌هاي بزرگ اروپايي گفته‌‌اند تمايلي به تخريب رابطه خود با آمريکا ندارند و به همين علت ايران را ترک کرده‌اند، سوييفت نيز مي‌تواند اقدام مشابهي انجام دهد يا مي‌تواند مدعي شود که همکاري با ايران به علت عدم پيروي بانک‌هايش از قواعد بين‌المللي ريسک بالايي دارد. به ياد داشته باشيد که در سال ۲۰۱۲ نيز با اعمال تحريم‌ها، سوييفت روابطش را با ايران قطع کرد، اما براي مديران سوييفت، شرايط فعلي به سادگي گذشته نيست. در سال ۲۰۱۲، اروپا نيز مانند آمريکا اعمال‌کننده تحريم‌ها بود و سوييفت به‌عنوان نهادي بلژيکي چاره‌اي جز پيروي نداشت، اما امروز اتحاديه اروپا راغب به حفظ همکاري با ايران و تخريب سياست آمريکا عليه ايران است. ممکن است سوييفت نگران وخيم‌شدن روابطش با اتحاديه اروپا به علت ميل به سوي آمريکا باشد. اروپايي‌ها نيز براي ادامه تجارت با ايران به دنبال تأسيس نظام ارتباطي جديدي هستند. سوييفت در بيانيه‌اي اعلام کرد که در حال مذاکره با هر دو طرف اروپايي و آمريکايي است.
اگر دولت ترامپ بخواهد اقدامي عليه سوييفت بکند بايد با احتياط اين کار را انجام دهد. وضع تحريم عليه سوييفت احتمالا موجب قطع همکاري بانک‌ها با آن مي‌شود و در نتيجه سوييفت نيز مجبور مي‌شود به همکاري با ايران خاتمه دهد، اما تهديد به تحريم سوييفت مي‌تواند نظام مالي بين‌المللي را بي‌ثبات کند. نهادهايي مانند وزارت خزانه‌داری از اقدامات بي‌ثبات‌کننده نظام مالي بين‌المللي اجتناب مي‌کنند. همچنين وزارت خزانه‌داري مي‌تواند به موجب قانون تأمين مالي تروريسم از سوييفت اطلاعات دريافت کند. اگر سوييفت کار انتقال و ارزيابي معاملات مالي ايران را کنار بگذارد، آمريکا اطلاعات کمتري از تبادلات مالي تهران دريافت خواهد کرد.
ريچارد گلدبرگ، مشاور ارشد در بنياد دفاع از دموکراسي که حامي تحريم ايران است، راه‌حل جايگزيني براي تحريم سوييفت دارد. آمريکا مي‌تواند به‌جاي تحريم سوييفت، اعضاي هيئت‌مديره آن را تحريم کند تا هم بر سوييفت فشار بياورد و هم نظام مالي جهاني را تخريب نکند. برخي کارشناسان نيز معتقدند نبايد زياد بر تحريم سوييفت پافشاري کرد. با تحريم بانک‌هاي ايراني، آمريکا تا همين حالا هم در منزوي‌کردن ايران بسيار موفق بوده است. هر تلاشي براي تحريم سوييفت ارزش ايجاد بي‌ثباتي در بازار و تخريب روابط با اروپايي‌ها را ندارد.
منبع: انتخاب

سياست ترامپ با شعار «اولويت با آمريکاست» با مانع مبهمي در قلب نظام مالي بين‌الملل روبه‌رو شده است. دولت ترامپ در سال جاري از توافق هسته‌اي با ايران خارج شد و تحريم‌ها عليه ايران را دوباره برقرار کرد. اين تحريم‌ها، بانک‌ها و شرکت‌هاي غربي را با تصميمات سختي مواجه مي‌کند. اگر با ايران تجارت کنند، دسترسي به بازار مالي آمريکا را از دست مي‌دهند. بنابراين جاي تعجب نيست که برخي از آنها روابط خود با ايران را قطع کرده يا از سرمايه‌گذاري در ايران صرف‌نظر کرده‌اند، اما يک خط ارتباطي مهم با اين کشور همچنان برقرار است: سرويس پيام‌رساني مالي که نقشي حياتي در جابه‌جايي پول درون نظام بانکي بين‌المللي ايفا مي‌کند.

اين نظام پيغام‌رسان تحت مديريت يک شرکت نروژي به نام سوييفت است. اين سرويس که توسط بانک‌هاي جهان استفاده مي‌شود، نقش قابل‌توجهي در چرخه بين‌المللي پول دارد؛ مثلا اگر بانکي در آمريکا بخواهد پول يک مشتري خود را به بانکي در انگلستان حواله کند، با استفاده از اين سيستم قصد خود را به اطلاع بانک انگليسي مي‌رساند. سوييفت پولي را در خود نگه نمي‌دارد. از آنجا که هدف تحريم‌هاي آمريکا چرخه مبادلات مالي ايران است، سوييفت خود را تحت فشار مي‌بيند تا دسترسي ايران به اين سامانه را قطع کند، اما سوييفت هنوز اين کار را انجام نداده و زمان به سرعت مي‌گذرد.
هم‌اکنون آمريکا مي‌تواند برخورد شديدتري نشان بدهد و مثلا سوييفت يا بانک‌هاي مشتري‌اش را تحريم کند، اما اين اقدام مي‌تواند موجب بي‌ثباتي عمليات مؤسسات مالي بزرگي شود که به سوييفت تکيه دارند. اهميت سوييفت قابل چشم‌پوشي نيست. هم‌اکنون بيش از 11 هزار بانک در ۲۰۰ کشور جهان کاربر اين سامانه هستند، اما اگر به سوييفت اجازه همکاري با ايران داده شود، مسئولان اين کشور مي‌توانند با استفاده از آن به راحتي وجوه خود را منتقل کنند. همچنين به اتحاديه اروپا کمک مي‌کند که توافق هسته‌اي با ايران را سرپا نگه دارد. در ادامه برخي ابهامات در رابطه با آينده عملکرد سوييفت مطرح شده است. مشاور امنيت ملي ترامپ، جان بولتون، رويکرد خصمانه‌اي نسبت به تحريم ايران دارد و گفته که مديران مؤسساتي مانند سوييفت بايد ريسک همکاري با ايران را ارزيابي کنند، اما اين وزارت خزانه‌داري آمريکاست که وظيفه نظارت بر تحريم‌ها را دارد و براي اعمال آنها دستش باز است. هنگامي که از خزانه‌داري راجع به موضعش نسبت به سوييفت پرسش شد، از پاسخ‌دادن سر باز زد. خزانه‌داري اعلام کرد که صرف‌نظر از نحوه انجام معامله با ايران، تدابيري براي تنبيه خاطيان در نظر گرفته مي‌شود. قرار است وزير خزانه‌داري آمريکا در اجلاس بانک جهاني و صندوق بين‌المللي پول که در بالي اندونزي برگزار مي‌شود، با اروپايي‌ها راجع به اين موارد گفت‌وگو کند. از آنجا که شرکت‌هاي بزرگ اروپايي گفته‌‌اند تمايلي به تخريب رابطه خود با آمريکا ندارند و به همين علت ايران را ترک کرده‌اند، سوييفت نيز مي‌تواند اقدام مشابهي انجام دهد يا مي‌تواند مدعي شود که همکاري با ايران به علت عدم پيروي بانک‌هايش از قواعد بين‌المللي ريسک بالايي دارد. به ياد داشته باشيد که در سال ۲۰۱۲ نيز با اعمال تحريم‌ها، سوييفت روابطش را با ايران قطع کرد، اما براي مديران سوييفت، شرايط فعلي به سادگي گذشته نيست. در سال ۲۰۱۲، اروپا نيز مانند آمريکا اعمال‌کننده تحريم‌ها بود و سوييفت به‌عنوان نهادي بلژيکي چاره‌اي جز پيروي نداشت، اما امروز اتحاديه اروپا راغب به حفظ همکاري با ايران و تخريب سياست آمريکا عليه ايران است. ممکن است سوييفت نگران وخيم‌شدن روابطش با اتحاديه اروپا به علت ميل به سوي آمريکا باشد. اروپايي‌ها نيز براي ادامه تجارت با ايران به دنبال تأسيس نظام ارتباطي جديدي هستند. سوييفت در بيانيه‌اي اعلام کرد که در حال مذاکره با هر دو طرف اروپايي و آمريکايي است.
اگر دولت ترامپ بخواهد اقدامي عليه سوييفت بکند بايد با احتياط اين کار را انجام دهد. وضع تحريم عليه سوييفت احتمالا موجب قطع همکاري بانک‌ها با آن مي‌شود و در نتيجه سوييفت نيز مجبور مي‌شود به همکاري با ايران خاتمه دهد، اما تهديد به تحريم سوييفت مي‌تواند نظام مالي بين‌المللي را بي‌ثبات کند. نهادهايي مانند وزارت خزانه‌داری از اقدامات بي‌ثبات‌کننده نظام مالي بين‌المللي اجتناب مي‌کنند. همچنين وزارت خزانه‌داري مي‌تواند به موجب قانون تأمين مالي تروريسم از سوييفت اطلاعات دريافت کند. اگر سوييفت کار انتقال و ارزيابي معاملات مالي ايران را کنار بگذارد، آمريکا اطلاعات کمتري از تبادلات مالي تهران دريافت خواهد کرد.
ريچارد گلدبرگ، مشاور ارشد در بنياد دفاع از دموکراسي که حامي تحريم ايران است، راه‌حل جايگزيني براي تحريم سوييفت دارد. آمريکا مي‌تواند به‌جاي تحريم سوييفت، اعضاي هيئت‌مديره آن را تحريم کند تا هم بر سوييفت فشار بياورد و هم نظام مالي جهاني را تخريب نکند. برخي کارشناسان نيز معتقدند نبايد زياد بر تحريم سوييفت پافشاري کرد. با تحريم بانک‌هاي ايراني، آمريکا تا همين حالا هم در منزوي‌کردن ايران بسيار موفق بوده است. هر تلاشي براي تحريم سوييفت ارزش ايجاد بي‌ثباتي در بازار و تخريب روابط با اروپايي‌ها را ندارد.
منبع: انتخاب

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.