|

موافقت سوریه و اسرائیل بر سر بازگشایی تنها مرز رسمی مشترک

توافق با تل‌آویو در جولان

اسرائیل، سوریه و سازمان ملل برای بازگشایی گذرگاه قنیطره در بلندی‌های جولان توافق کردند. نیکی هیلی، نماینده ایالات متحده در سازمان ملل، با اعلام این توافق که از دوشنبه اجرائی می‌شود، گفت: «بازگشایی این گذرگاه به نیروهای حافظ صلح سازمان ملل اجازه خواهد داد تلاش‌های مؤثرتری برای مقابله با خشونت در بلندی‌های جولان داشته باشند. امیدواریم اسرائیل و سوریه بر اساس این توافق با ورود نیروهای حافظ صلح موافقت کنند. از حکومت دمشق می‌خواهیم اقدامات لازم را برای استقرار نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در راستای کنترل اوضاع در این منطقه و نظارت بر روند صلح و همچنین تأمین امنیت این نیروها فراهم کند». یکی از بند‌های توافق تل‌آویو و دمشق، گشت‌زنی نیروهای نظامی روسی در بخش تحت کنترل سوریه در قنیطره است. پیش از این، وزارت دفاع روسیه اعلام کرده بود حکومت سوریه آمادگی بازگشایی گذرگاه مرزی قنیطره را میان سرزمین‌های اشغالی و سوریه دارد. در هفته‌های گذشته نیز آویگدور لیبرمن، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام کرده بود تل‌آویو آماده بازگشایی گذرگاه قنیطره، تنها مرز رسمی مشترک اسرائیل با سوریه است. به گفته مقام‌های نظامی، بازگشایی گذرگاه مهم قنیطره پس از آن صورت می‌گیرد که هماهنگی‌هایی میان نظامیان روسی و سوری برای تأمین امنیت این گذرگاه انجام شده است. در ماه‌های گذشته، گروه‌های شبه‌نظامی حضور پررنگی در بلندی‌های جولان داشتند و عملیات مشترک روسیه و سوریه از یک‌ سو و ارتش اسرائیل از سوی دیگر، باعث عقب‌نشینی این گروه‌ها از بلندی‌های جولان در جنوب سوریه و مرز این کشور با سرزمین‌های اشغالی شد. پس از بازپس‌گیری کنترل بر بلندی‌های جولان از سوی ارتش سوریه، صلح‌بانان سازمان ملل به منطقه مرزی با سرزمین‌های اشغالی بازگشتند. اسرائیل بلندی‌های جولان را در سال 1967 اشغال و با تصویب قانونی، به‌طور یک‌طرفه حق حاکمیت خود را بر این مناطق اعلام کرد؛ بااین‌حال، تاکنون حق حاکمیت اسرائیل بر بلندهای جولان هیچ‌گاه از سوی جامعه بین‌الملل به رسمیت شناخته نشده است. این رژیم و سوریه در سال 1973 نیز بر سر این منطقه استراتژیک با هم درگیری‌هایی داشتند و در سال 1974، پس از درگیری سوریه و رژیم اسرائیل که بیشتر بر سر کنترل بلندی‌های جولان صورت گرفت، دو طرف به توافقی دست یافتند که بر اساس آن، کنترل بخشی از استان قنیطره در منطقه مرزی با سرزمین‌های اشغالی به دولت سوریه بازگردانده شد. با آغاز ناآرامی‌ها و سپس جنگ داخلی در سوریه از سال ،2011 کنترل حکومت دمشق بر بلندی‌های جولان کاهش یافت و گروه‌های شبه‌نظامی در این منطقه ناآرامی‌ها و تنش‌هایی ایجاد کردند و با ورود القاعده و گروه‌های حمایت‌شده از سوی آنها به بلندی‌های جولان در سال 2014، صلح‌بانان سازمان ملل این منطقه را ترک کردند. سرانجام در جولای 2018 با ابتکار روسیه، توافقی حاصل شد که بر اساس آن، با خروج گروه‌های شبه‌نظامی از بلندی‌های جولان، کنترل ارتش سوریه با کمک و نظارت روسیه بر بلندی‌های جولان مجددا برقرار شد و صلح‌بانان سازمان ملل نیز مأموریت خود را در این منطقه از سر گرفتند. با وجود توافق جدید میان دمشق و تل‌آویو که با تلاش ایالات متحده، روسیه و سازمان ملل حاصل شده، همچنان اختلافات دو طرف بر سر حاکمیت بلندی‌های جولان حل‌نشده باقی مانده است. از گذرگاه قنیطره غالبا مسیحیان دروزی ساکن سرزمین‌های اشغالی استفاده می‌کنند. آنها با هدف ازدواج و تحصیل از طریق این گذرگاه وارد خاک سوریه می‌شوند. همچنین کشاورزان دروزی با استفاده از گذرگاه قنیطره، محصول سیب خود را به سوریه صادر می‌کنند.

دستور توقف ورود سوخت به غزه
افزایش درگیری‌ها در غزه در روزهای گذشته، مقام‌های اسرائیل را بر آن داشت تا دستور قطع واردات سوخت از نوار غزه را صادر کند. این تصمیم در حالی از سوی آویگدور لیبرمن اعلام شد که روز جمعه نظامیان اسرائیلی با حمله به «راهپیمایی عظیم بازگشت» شش فلسطینی را به ضرب گلوله به شهادت رساندند. نظامیان اسرائیلی ادعا کرده‌اند سربازان این رژیم با حمله به راهپیمایی فلسطینی‌ها، مانع از ورود آنها به اسرائیل شدند. معترضان فلسطینی خواهان دستیابی به حق بازگشت به سرزمین مادری خود هستند. در پی این تحولات، لیبرمن در بیانیه‌ای اعلام کرد دستور قطع فوری واردات سوخت به غزه را صادر کرده است. در این بیانیه آمده است: «اسرائیل تحمل نخواهد کرد تانکرهای سوخت مجوز ورود به غزه را داشته باشند، اما ترور و خشونت علیه سربازان ارتش اسرائیل و شهروندانش اعمال شود». نوار غزه که تحت کنترل حماس قرار دارد، محموله‌های سوخت خود را از قطر دریافت می‌کند. سوخت دریافتی از قطر یکی از مهم‌ترین منابع تولید برق نیروگاه‌ها در غزه است، اما تل‌آویو با این ادعا که معترضان از بادبادک‌ها و وسیله‌های دست‌ساز آتش‌زا استفاده می‌کنند، دستور توقف ورود سوخت به نوار غزه را صادر کرد. پیش از این و در ماه‌های گذشته نیز وزارت دفاع اسرائیل ورود محموله‌های سوختی ازجمله نفت و گاز به نوار غزه را برای چند روز ممنوع کرد و همچنین منطقه ماهیگیری ساکنان غزه را کاهش داد؛ بااین‌حال اعتراض‌های فلسطینی‌ها همچنان ادامه یافت.

اسرائیل، سوریه و سازمان ملل برای بازگشایی گذرگاه قنیطره در بلندی‌های جولان توافق کردند. نیکی هیلی، نماینده ایالات متحده در سازمان ملل، با اعلام این توافق که از دوشنبه اجرائی می‌شود، گفت: «بازگشایی این گذرگاه به نیروهای حافظ صلح سازمان ملل اجازه خواهد داد تلاش‌های مؤثرتری برای مقابله با خشونت در بلندی‌های جولان داشته باشند. امیدواریم اسرائیل و سوریه بر اساس این توافق با ورود نیروهای حافظ صلح موافقت کنند. از حکومت دمشق می‌خواهیم اقدامات لازم را برای استقرار نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در راستای کنترل اوضاع در این منطقه و نظارت بر روند صلح و همچنین تأمین امنیت این نیروها فراهم کند». یکی از بند‌های توافق تل‌آویو و دمشق، گشت‌زنی نیروهای نظامی روسی در بخش تحت کنترل سوریه در قنیطره است. پیش از این، وزارت دفاع روسیه اعلام کرده بود حکومت سوریه آمادگی بازگشایی گذرگاه مرزی قنیطره را میان سرزمین‌های اشغالی و سوریه دارد. در هفته‌های گذشته نیز آویگدور لیبرمن، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام کرده بود تل‌آویو آماده بازگشایی گذرگاه قنیطره، تنها مرز رسمی مشترک اسرائیل با سوریه است. به گفته مقام‌های نظامی، بازگشایی گذرگاه مهم قنیطره پس از آن صورت می‌گیرد که هماهنگی‌هایی میان نظامیان روسی و سوری برای تأمین امنیت این گذرگاه انجام شده است. در ماه‌های گذشته، گروه‌های شبه‌نظامی حضور پررنگی در بلندی‌های جولان داشتند و عملیات مشترک روسیه و سوریه از یک‌ سو و ارتش اسرائیل از سوی دیگر، باعث عقب‌نشینی این گروه‌ها از بلندی‌های جولان در جنوب سوریه و مرز این کشور با سرزمین‌های اشغالی شد. پس از بازپس‌گیری کنترل بر بلندی‌های جولان از سوی ارتش سوریه، صلح‌بانان سازمان ملل به منطقه مرزی با سرزمین‌های اشغالی بازگشتند. اسرائیل بلندی‌های جولان را در سال 1967 اشغال و با تصویب قانونی، به‌طور یک‌طرفه حق حاکمیت خود را بر این مناطق اعلام کرد؛ بااین‌حال، تاکنون حق حاکمیت اسرائیل بر بلندهای جولان هیچ‌گاه از سوی جامعه بین‌الملل به رسمیت شناخته نشده است. این رژیم و سوریه در سال 1973 نیز بر سر این منطقه استراتژیک با هم درگیری‌هایی داشتند و در سال 1974، پس از درگیری سوریه و رژیم اسرائیل که بیشتر بر سر کنترل بلندی‌های جولان صورت گرفت، دو طرف به توافقی دست یافتند که بر اساس آن، کنترل بخشی از استان قنیطره در منطقه مرزی با سرزمین‌های اشغالی به دولت سوریه بازگردانده شد. با آغاز ناآرامی‌ها و سپس جنگ داخلی در سوریه از سال ،2011 کنترل حکومت دمشق بر بلندی‌های جولان کاهش یافت و گروه‌های شبه‌نظامی در این منطقه ناآرامی‌ها و تنش‌هایی ایجاد کردند و با ورود القاعده و گروه‌های حمایت‌شده از سوی آنها به بلندی‌های جولان در سال 2014، صلح‌بانان سازمان ملل این منطقه را ترک کردند. سرانجام در جولای 2018 با ابتکار روسیه، توافقی حاصل شد که بر اساس آن، با خروج گروه‌های شبه‌نظامی از بلندی‌های جولان، کنترل ارتش سوریه با کمک و نظارت روسیه بر بلندی‌های جولان مجددا برقرار شد و صلح‌بانان سازمان ملل نیز مأموریت خود را در این منطقه از سر گرفتند. با وجود توافق جدید میان دمشق و تل‌آویو که با تلاش ایالات متحده، روسیه و سازمان ملل حاصل شده، همچنان اختلافات دو طرف بر سر حاکمیت بلندی‌های جولان حل‌نشده باقی مانده است. از گذرگاه قنیطره غالبا مسیحیان دروزی ساکن سرزمین‌های اشغالی استفاده می‌کنند. آنها با هدف ازدواج و تحصیل از طریق این گذرگاه وارد خاک سوریه می‌شوند. همچنین کشاورزان دروزی با استفاده از گذرگاه قنیطره، محصول سیب خود را به سوریه صادر می‌کنند.

دستور توقف ورود سوخت به غزه
افزایش درگیری‌ها در غزه در روزهای گذشته، مقام‌های اسرائیل را بر آن داشت تا دستور قطع واردات سوخت از نوار غزه را صادر کند. این تصمیم در حالی از سوی آویگدور لیبرمن اعلام شد که روز جمعه نظامیان اسرائیلی با حمله به «راهپیمایی عظیم بازگشت» شش فلسطینی را به ضرب گلوله به شهادت رساندند. نظامیان اسرائیلی ادعا کرده‌اند سربازان این رژیم با حمله به راهپیمایی فلسطینی‌ها، مانع از ورود آنها به اسرائیل شدند. معترضان فلسطینی خواهان دستیابی به حق بازگشت به سرزمین مادری خود هستند. در پی این تحولات، لیبرمن در بیانیه‌ای اعلام کرد دستور قطع فوری واردات سوخت به غزه را صادر کرده است. در این بیانیه آمده است: «اسرائیل تحمل نخواهد کرد تانکرهای سوخت مجوز ورود به غزه را داشته باشند، اما ترور و خشونت علیه سربازان ارتش اسرائیل و شهروندانش اعمال شود». نوار غزه که تحت کنترل حماس قرار دارد، محموله‌های سوخت خود را از قطر دریافت می‌کند. سوخت دریافتی از قطر یکی از مهم‌ترین منابع تولید برق نیروگاه‌ها در غزه است، اما تل‌آویو با این ادعا که معترضان از بادبادک‌ها و وسیله‌های دست‌ساز آتش‌زا استفاده می‌کنند، دستور توقف ورود سوخت به نوار غزه را صادر کرد. پیش از این و در ماه‌های گذشته نیز وزارت دفاع اسرائیل ورود محموله‌های سوختی ازجمله نفت و گاز به نوار غزه را برای چند روز ممنوع کرد و همچنین منطقه ماهیگیری ساکنان غزه را کاهش داد؛ بااین‌حال اعتراض‌های فلسطینی‌ها همچنان ادامه یافت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.