|

دل‌شكستگي از مدرسه

ميترا امام

نیاکان ما دوره کودکی را دوره گذار به جوانی و بزرگسالی می‌پنداشتند؛ دوره‌ای که خود چندان اهمیت نداشت. ولی امروزه اهمیت دوره کودکی بر کسی پوشیده نیست؛ دوره‌ای که شخصیت انسان شکل می‌گیرد و پرورش جسم‌وجان متعلق به این دوره است. ‌ای‌کاش به دور از افراط و تفریط با چشمی باز به این دوره بنگریم.
طبق پیمان‌نامه حقوق کودک که در سال ۱۳۷۴ کشور ایران آن را پذیرفته است، تعریف کودک به افراد زیر ۱۸ سال اطلاق می‌شود. پس ازدواج قبل از ۱۸ سالگی، مسئولیت بزرگی است که بر دوش کودکی گذاشته می‌شود، درحالی‌که مهم‌ترین کار کودک بازی است و کودک در بازی می‌آموزد و زندگی می‌کند. نگاه جرم‌انگارانه به اشتباهات کودک نابخشودنی است.
چرا صحبت از افراط و تفریط می‌کنم؟
افراط: در قسمتی از شهر کودکان ما شانه‌هایشان زیر کوله‌پشتی مملو از کتاب و دفتر خمیده شده از کلاسی به کلاس دیگر. حضور طولانی در مدرسه به بهانه کلاس‌های کمک‌درسی و... .
متأسفانه والدین تمام خواست‌های برآورده‌نشده خود را با اجبار و تحمیل می‌خواهند در کودکانشان برآورده کنند؛ با کلاس‌های گوناگون. واقعا دلم می‌گیرد کودکانی را می‌بینم که از صبح زود با سرویس مدارس جابه‌جا می‌شوند. راه مدرسه‌شان دور است، چون خانواده آن مدرسه را بهتر تشخیص داده است. و در این مدارس خبری از شیوه زندگی نیست. هیچ‌گاه راه‌ورسم زندگی آموزش داده نمی‌شود. خبری از تعامل کار گروهی، همدلی و همزیستی مسالمت‌آمیز نیست.
ارزش‌های زندگی بر باد رفته‌اند و...
موضوع انشا هنوز این است: «علم بهتر است یا ثروت»
و هیچ دانش‌آموزی نخواهد نوشت هردو اینها لازمه زندگی هستند و تقابلی با هم ندارند اگر درست به کار گرفته شوند.
و اینجاست که دکتر برخاسته از این نظام یکباره علمش را به ثروت می‌فروشد. تخته‌سیاه مدرسه را همگی به‌خاطر داریم. آن‌موقع واقعا تخته‌سیاه بود و ظاهرش سفید نشده بود. خوب‌ها.............. بد‌ها
و وای به حال دانش‌آموزی که به‌خاطر خوردن شکلاتی در کلاس اسمش جزء بدها بود!
هیچ‌گاه معلمم به من نیاموخت که کسی با کار اشتباه بد نمی‌شود و به‌جای نقد عمل انسان‌ها یاد گرفتم شخصیتشان را مورد حمله قرار دهم. یا خوب یا بد! یا سفید یا سیاه ؟، درحالی‌كه انسان‌ها همه خاکستری هستند. هیچ انسانی کامل نیست و همه خصوصیات بد و خوب را با هم دارند. متأسفانه فریاد شادی کودکان هنوز هم در پایان ساعات مدرسه و نه آغاز مدرسه به گوش می‌رسد! به قول خودشان در ساعاتی که آزاد می‌شوند. در کلاس، معلم در رأس هرم قرار دارد و او ‌دانای کل است و دانش در انحصار اوست و کودک باید مطیع و فرمان‌بردار باشد. معلم باید تابع نظام آموزش‌وپرورش باشد که چه مطالبی درس بدهد. چه زمانی را به دروس اختصاص بدهد و... دیکته همان «بابا نان داد» است؛ چه در تهران و چه در روستاهایی که مادر پابه‌پای بابا کار می‌کند و نقشش در نان‌دادن بیشتر از پدر است. تصاویر کتاب همان بابا و مامان تهرانی است؛ از نحوه لباس‌پوشیدن تا رسومات و... .
و آموزش‌وپرورش نیز همه‌چیز را یکسان تعیین می‌کند. زمان امتحانات نیم‌ترم و پایان سال در همه‌جا یکسان است، غافل از اینکه در بهمن و اسفند کشاورز همراه کودکانش باید زمین را برای کشت آماده کند.
در این نظام آموزشی کودک منفعل است و نقشی در آموزش ندارد. بنابراین خلاقیت نیز در این نظام به کار نمی‌آید و تازه این قسمت خوش ماجراست.
و تفریط:کودکانی که آرزوی رفتن به همین مدارس را دارند و پشت در مدرسه مانده‌اند. طبق پیمان‌نامه حقوق کودک، داشتن هویت حق همه کودکان است. متأسفانه کودکان حاصل از ازدواج صیغه‌ای شناسنامه ندارند و نمی‌توانند در مدرسه حضور یابند. کودکان اتباع بیگانه، به‌خصوص افغانستانی‌ها برگه هویتی در دست ندارند، درحالی‌که متأسفانه خیلی از این کودکان مادرشان ایرانی است!!
و خیل عظیمی از این کودکان فقط به‌خاطر عدم توانایی پرداخت شهریه پشت در مدرسه جا مانده‌اند!
به امید برقراری عدالت آموزشی برای همه کودکان، روز جهانی کودک بر همه کودکان و دوستدارانشان مبارک باد.

نیاکان ما دوره کودکی را دوره گذار به جوانی و بزرگسالی می‌پنداشتند؛ دوره‌ای که خود چندان اهمیت نداشت. ولی امروزه اهمیت دوره کودکی بر کسی پوشیده نیست؛ دوره‌ای که شخصیت انسان شکل می‌گیرد و پرورش جسم‌وجان متعلق به این دوره است. ‌ای‌کاش به دور از افراط و تفریط با چشمی باز به این دوره بنگریم.
طبق پیمان‌نامه حقوق کودک که در سال ۱۳۷۴ کشور ایران آن را پذیرفته است، تعریف کودک به افراد زیر ۱۸ سال اطلاق می‌شود. پس ازدواج قبل از ۱۸ سالگی، مسئولیت بزرگی است که بر دوش کودکی گذاشته می‌شود، درحالی‌که مهم‌ترین کار کودک بازی است و کودک در بازی می‌آموزد و زندگی می‌کند. نگاه جرم‌انگارانه به اشتباهات کودک نابخشودنی است.
چرا صحبت از افراط و تفریط می‌کنم؟
افراط: در قسمتی از شهر کودکان ما شانه‌هایشان زیر کوله‌پشتی مملو از کتاب و دفتر خمیده شده از کلاسی به کلاس دیگر. حضور طولانی در مدرسه به بهانه کلاس‌های کمک‌درسی و... .
متأسفانه والدین تمام خواست‌های برآورده‌نشده خود را با اجبار و تحمیل می‌خواهند در کودکانشان برآورده کنند؛ با کلاس‌های گوناگون. واقعا دلم می‌گیرد کودکانی را می‌بینم که از صبح زود با سرویس مدارس جابه‌جا می‌شوند. راه مدرسه‌شان دور است، چون خانواده آن مدرسه را بهتر تشخیص داده است. و در این مدارس خبری از شیوه زندگی نیست. هیچ‌گاه راه‌ورسم زندگی آموزش داده نمی‌شود. خبری از تعامل کار گروهی، همدلی و همزیستی مسالمت‌آمیز نیست.
ارزش‌های زندگی بر باد رفته‌اند و...
موضوع انشا هنوز این است: «علم بهتر است یا ثروت»
و هیچ دانش‌آموزی نخواهد نوشت هردو اینها لازمه زندگی هستند و تقابلی با هم ندارند اگر درست به کار گرفته شوند.
و اینجاست که دکتر برخاسته از این نظام یکباره علمش را به ثروت می‌فروشد. تخته‌سیاه مدرسه را همگی به‌خاطر داریم. آن‌موقع واقعا تخته‌سیاه بود و ظاهرش سفید نشده بود. خوب‌ها.............. بد‌ها
و وای به حال دانش‌آموزی که به‌خاطر خوردن شکلاتی در کلاس اسمش جزء بدها بود!
هیچ‌گاه معلمم به من نیاموخت که کسی با کار اشتباه بد نمی‌شود و به‌جای نقد عمل انسان‌ها یاد گرفتم شخصیتشان را مورد حمله قرار دهم. یا خوب یا بد! یا سفید یا سیاه ؟، درحالی‌كه انسان‌ها همه خاکستری هستند. هیچ انسانی کامل نیست و همه خصوصیات بد و خوب را با هم دارند. متأسفانه فریاد شادی کودکان هنوز هم در پایان ساعات مدرسه و نه آغاز مدرسه به گوش می‌رسد! به قول خودشان در ساعاتی که آزاد می‌شوند. در کلاس، معلم در رأس هرم قرار دارد و او ‌دانای کل است و دانش در انحصار اوست و کودک باید مطیع و فرمان‌بردار باشد. معلم باید تابع نظام آموزش‌وپرورش باشد که چه مطالبی درس بدهد. چه زمانی را به دروس اختصاص بدهد و... دیکته همان «بابا نان داد» است؛ چه در تهران و چه در روستاهایی که مادر پابه‌پای بابا کار می‌کند و نقشش در نان‌دادن بیشتر از پدر است. تصاویر کتاب همان بابا و مامان تهرانی است؛ از نحوه لباس‌پوشیدن تا رسومات و... .
و آموزش‌وپرورش نیز همه‌چیز را یکسان تعیین می‌کند. زمان امتحانات نیم‌ترم و پایان سال در همه‌جا یکسان است، غافل از اینکه در بهمن و اسفند کشاورز همراه کودکانش باید زمین را برای کشت آماده کند.
در این نظام آموزشی کودک منفعل است و نقشی در آموزش ندارد. بنابراین خلاقیت نیز در این نظام به کار نمی‌آید و تازه این قسمت خوش ماجراست.
و تفریط:کودکانی که آرزوی رفتن به همین مدارس را دارند و پشت در مدرسه مانده‌اند. طبق پیمان‌نامه حقوق کودک، داشتن هویت حق همه کودکان است. متأسفانه کودکان حاصل از ازدواج صیغه‌ای شناسنامه ندارند و نمی‌توانند در مدرسه حضور یابند. کودکان اتباع بیگانه، به‌خصوص افغانستانی‌ها برگه هویتی در دست ندارند، درحالی‌که متأسفانه خیلی از این کودکان مادرشان ایرانی است!!
و خیل عظیمی از این کودکان فقط به‌خاطر عدم توانایی پرداخت شهریه پشت در مدرسه جا مانده‌اند!
به امید برقراری عدالت آموزشی برای همه کودکان، روز جهانی کودک بر همه کودکان و دوستدارانشان مبارک باد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.