|

رازی به قدمت سپیده‌دمان تاریخ

«جبهه‌های افتخار» رمانی است از ژان روئو، نویسنده فرانسوی، که با ترجمه مریم خراسانی (حامد) در نشر چشمه منتشر شده است. این رمان نخستین رمان ژان روئو است؛ رمانی که در سال 1990 جایزه گنکور را برای نویسنده‌‌اش به ارمغان آورد. بعد از توفیق این رمان روئو که برای امرار معاش یک کیوسک روزنامه‌فروشی را می‌گرداند این کار را رها کرد و تمام‌وقت به نوشتن پرداخت. روئو چنان‌که در مقدمه مترجم بر ترجمه فارسی «جبهه‌های افتخار» آمده با سرودن شعر وارد وادی ادبیات شده است. ترانه هم سروده و فیلم‌نامه هم نوشته است. دو نمایشنامه هم نوشته است به نام‌های «ساعات بسیار غنی» و «فرار به چین». مدتی هم روزنامه‌نگاری کرده و با روزنامه‌هایی نظیر اومانیته و لیبراسیون همکاری داشته است. روئو همچنین آثاری نظری را در زمینه‌ هنر و ادبیات تألیف کرده است که از آن جمله است مجموعه کتاب‌هایی با عنوان «زندگی شاعرانه».
جبهه‌های افتخار رمانی اتوبیوگرافیک است. وقایع این رمان بین جنگ جهانی اول و سال 1963 رخ می‌دهند و در این بازه زمانی مرگ‌هایی روایت می‌شود. در بخشی از مقدمه مترجم بر ترجمه فارسی این رمان درباره درونمایه آن آمده است: «رمان اشارات فراوان به تاریخ مسیحیت، قدیسان و دوران باستان دارد و مضامین زمان، خانواده، جغرافیای منطقه‌ی لوآر سفلی، حافظه‌ی فردی، خانوادگی و جمعی، و جنگ جهانی اول (که فقط در آخرین صفحات به شکلی مستقیم به آن می‌پردازد) از بن‌مایه‌های آن هستند و بدین لحاظ یادآور رمان پروست، در جست‌وجوی زمان از رفته، است، با آن جملات طولانی که گاه یک صفحه‌ی کامل را دربرمی‌گیرد.» در این مقدمه همچنین از فلوبر به‌عنوان نویسنده‌ای که روئو در شیوه نگارش خود از او تأثیر پذیرفته است نام برده شده و نیز از جک کروآک که نویسنده مورد علاقه او بوده است. جایی از مقدمه هم درباره سبک نگارش این رمان آمده است: «داستان تابع نظم زمانی نیست و اشارات زمانی اندکی در آن به چشم می‌خورد. فقدان راوی که در مقامِ دانای کل است، رمانی خلاف عادت، نوستالژیک و بدون دیالوگ آفریده است که با نثری شاعرانه و موزون و گاه با شوخ‌طبعی و طنز و محبت و شرمی خاص به توصیف کاراکترها می‌پردازد. نگارشی نرم، سرشار از لطف و ظرافت، با واژگانی غنی و بی‌گزافه‌گویی و اغراق.»
روئو چنان‌که گفته شد کار ادبی را با شعر آغاز کرده است و پل کلودل، پل الوآر و آرتور رمبو شاعران مورد ستایش او هستند. از نویسندگان نیز جدا از فلوبر که روئو به شدت تحت تأثیر اوست، بالزاک و استاندال و روسو دیگر نویسندگان فرانسوی مورد ستایش او هستند.
مردان سرشناس، دنیا تا حدودی، پیشکش‌هایی برای شما، بر صحنه آن‌سان که بر آسمان، چهار رمان دیگری هستند که روئو بعد از «جبهه‌های افتخار» نوشته و منتشر کرده است. در این رمان‌ها چنان‌که در مقدمه مترجم آمده است «به زوال زندگی روستایی، در فرانسه در اوایل قرن بیستم» اشاره شده است.
«جبهه‌های افتخار» با مرگ آغاز می‌شود؛ مرگِ پدربزرگ؛ آن‌چه می‌خوانید سطرهای اول این رمان است: «به‌هرحال قانون توالی‌ها این بود، مارتنگال غم‌انگیزی که ناگاه رازش را به ما می‌نمایاند - رازی به قدمت سپیده‌دمان تاریخ که هرباره به محاق می‌رود، و دیگربار، و به‌ناگهان آشکار می‌شود، و بی‌رحمانه و پتک‌آسا بر ما فرود می‌آید و مبهوت و غم‌زده برجا میخ‌کوب‌مان می‌کند. پدربزرگ بود که بر این توالی‌ها مُهرِ پایان زد، گویی می‌خواست این موضوع را خوب توی کله‌مان فرو کند، تذکاری پاک بی‌فایده. پافشاری سرنوشت بر تکرار مصیبت انگار می‌خواست درسِ عبرتی به ما بدهد. و تکانه‌ی این مصیبت‌ها سبب شد تا مرگِ بی‌مقدمه‌ی پدربزرگ آن‌چنان تأثری برنینگیزد. شبی، بی‌هیچ ناله و دردی، یک‌باره قلبش از کار افتاد. از نظر سن‌وسال، به میوه‌ای زیادی رسیده می‌مانست، و می‌دیدیم که در هفتادوشش‌سالگی، دیگر هوش و حواس درستی برایش باقی نمانده است. شاید هم حوادث اخیر، بیش از آن‌چه عیان بود، از پا انداخته بودش. پیرمردی تودار، دیرآشنا، گوشه‌گیر و تقریبا غایب. طبع بی‌خیالش که با ظرافت و نزاکتِ وسواس‌آمیزی در رفتار و نحوه‌ی لباس‌پوشیدن همراه بود، وجهه‌ای چینی در خود داشت. اجزاء چهره‌اش نیز بر این شباهت صحه می‌گذاشت: چشمان ریز گودافتاده، ابروهای کج، همانند کنجِ بام معابد، و ته‌رنگ زردی که بیش از آن‌که از اجداد آسیایی‌اش به ارث برده باشد (یا بسی دورتَرَک، متعاقبِ بازی لشکرکشی‌های قومی استیلاجویانه - گونه‌ای جهش ژنتیکی)، از افراط در سیگارکشیدن ناشی می‌شد، مارک نایابی از سیگار که فقط پدربزرگ دود می‌کرد - پاکت‌های سبز بادامی منقوش به حروف رنگ‌ورورفته‌ای که یک ‌بار در پاسخ سوال‌مان که از کجا گیرشان آورده، وانمود کرد که سفارش کرده از روسیه برایش آورده‌اند و یک‌دفعه‌ی دیگر هم خیلی جدی گفت که از پامپلونا، پشت ماه. بی‌گمان، پس از مرگش، تولیدش متوقف شده بود...»

«جبهه‌های افتخار» رمانی است از ژان روئو، نویسنده فرانسوی، که با ترجمه مریم خراسانی (حامد) در نشر چشمه منتشر شده است. این رمان نخستین رمان ژان روئو است؛ رمانی که در سال 1990 جایزه گنکور را برای نویسنده‌‌اش به ارمغان آورد. بعد از توفیق این رمان روئو که برای امرار معاش یک کیوسک روزنامه‌فروشی را می‌گرداند این کار را رها کرد و تمام‌وقت به نوشتن پرداخت. روئو چنان‌که در مقدمه مترجم بر ترجمه فارسی «جبهه‌های افتخار» آمده با سرودن شعر وارد وادی ادبیات شده است. ترانه هم سروده و فیلم‌نامه هم نوشته است. دو نمایشنامه هم نوشته است به نام‌های «ساعات بسیار غنی» و «فرار به چین». مدتی هم روزنامه‌نگاری کرده و با روزنامه‌هایی نظیر اومانیته و لیبراسیون همکاری داشته است. روئو همچنین آثاری نظری را در زمینه‌ هنر و ادبیات تألیف کرده است که از آن جمله است مجموعه کتاب‌هایی با عنوان «زندگی شاعرانه».
جبهه‌های افتخار رمانی اتوبیوگرافیک است. وقایع این رمان بین جنگ جهانی اول و سال 1963 رخ می‌دهند و در این بازه زمانی مرگ‌هایی روایت می‌شود. در بخشی از مقدمه مترجم بر ترجمه فارسی این رمان درباره درونمایه آن آمده است: «رمان اشارات فراوان به تاریخ مسیحیت، قدیسان و دوران باستان دارد و مضامین زمان، خانواده، جغرافیای منطقه‌ی لوآر سفلی، حافظه‌ی فردی، خانوادگی و جمعی، و جنگ جهانی اول (که فقط در آخرین صفحات به شکلی مستقیم به آن می‌پردازد) از بن‌مایه‌های آن هستند و بدین لحاظ یادآور رمان پروست، در جست‌وجوی زمان از رفته، است، با آن جملات طولانی که گاه یک صفحه‌ی کامل را دربرمی‌گیرد.» در این مقدمه همچنین از فلوبر به‌عنوان نویسنده‌ای که روئو در شیوه نگارش خود از او تأثیر پذیرفته است نام برده شده و نیز از جک کروآک که نویسنده مورد علاقه او بوده است. جایی از مقدمه هم درباره سبک نگارش این رمان آمده است: «داستان تابع نظم زمانی نیست و اشارات زمانی اندکی در آن به چشم می‌خورد. فقدان راوی که در مقامِ دانای کل است، رمانی خلاف عادت، نوستالژیک و بدون دیالوگ آفریده است که با نثری شاعرانه و موزون و گاه با شوخ‌طبعی و طنز و محبت و شرمی خاص به توصیف کاراکترها می‌پردازد. نگارشی نرم، سرشار از لطف و ظرافت، با واژگانی غنی و بی‌گزافه‌گویی و اغراق.»
روئو چنان‌که گفته شد کار ادبی را با شعر آغاز کرده است و پل کلودل، پل الوآر و آرتور رمبو شاعران مورد ستایش او هستند. از نویسندگان نیز جدا از فلوبر که روئو به شدت تحت تأثیر اوست، بالزاک و استاندال و روسو دیگر نویسندگان فرانسوی مورد ستایش او هستند.
مردان سرشناس، دنیا تا حدودی، پیشکش‌هایی برای شما، بر صحنه آن‌سان که بر آسمان، چهار رمان دیگری هستند که روئو بعد از «جبهه‌های افتخار» نوشته و منتشر کرده است. در این رمان‌ها چنان‌که در مقدمه مترجم آمده است «به زوال زندگی روستایی، در فرانسه در اوایل قرن بیستم» اشاره شده است.
«جبهه‌های افتخار» با مرگ آغاز می‌شود؛ مرگِ پدربزرگ؛ آن‌چه می‌خوانید سطرهای اول این رمان است: «به‌هرحال قانون توالی‌ها این بود، مارتنگال غم‌انگیزی که ناگاه رازش را به ما می‌نمایاند - رازی به قدمت سپیده‌دمان تاریخ که هرباره به محاق می‌رود، و دیگربار، و به‌ناگهان آشکار می‌شود، و بی‌رحمانه و پتک‌آسا بر ما فرود می‌آید و مبهوت و غم‌زده برجا میخ‌کوب‌مان می‌کند. پدربزرگ بود که بر این توالی‌ها مُهرِ پایان زد، گویی می‌خواست این موضوع را خوب توی کله‌مان فرو کند، تذکاری پاک بی‌فایده. پافشاری سرنوشت بر تکرار مصیبت انگار می‌خواست درسِ عبرتی به ما بدهد. و تکانه‌ی این مصیبت‌ها سبب شد تا مرگِ بی‌مقدمه‌ی پدربزرگ آن‌چنان تأثری برنینگیزد. شبی، بی‌هیچ ناله و دردی، یک‌باره قلبش از کار افتاد. از نظر سن‌وسال، به میوه‌ای زیادی رسیده می‌مانست، و می‌دیدیم که در هفتادوشش‌سالگی، دیگر هوش و حواس درستی برایش باقی نمانده است. شاید هم حوادث اخیر، بیش از آن‌چه عیان بود، از پا انداخته بودش. پیرمردی تودار، دیرآشنا، گوشه‌گیر و تقریبا غایب. طبع بی‌خیالش که با ظرافت و نزاکتِ وسواس‌آمیزی در رفتار و نحوه‌ی لباس‌پوشیدن همراه بود، وجهه‌ای چینی در خود داشت. اجزاء چهره‌اش نیز بر این شباهت صحه می‌گذاشت: چشمان ریز گودافتاده، ابروهای کج، همانند کنجِ بام معابد، و ته‌رنگ زردی که بیش از آن‌که از اجداد آسیایی‌اش به ارث برده باشد (یا بسی دورتَرَک، متعاقبِ بازی لشکرکشی‌های قومی استیلاجویانه - گونه‌ای جهش ژنتیکی)، از افراط در سیگارکشیدن ناشی می‌شد، مارک نایابی از سیگار که فقط پدربزرگ دود می‌کرد - پاکت‌های سبز بادامی منقوش به حروف رنگ‌ورورفته‌ای که یک ‌بار در پاسخ سوال‌مان که از کجا گیرشان آورده، وانمود کرد که سفارش کرده از روسیه برایش آورده‌اند و یک‌دفعه‌ی دیگر هم خیلی جدی گفت که از پامپلونا، پشت ماه. بی‌گمان، پس از مرگش، تولیدش متوقف شده بود...»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.