|

نایب‌رئیس کمیسیون برنامه‌وبودجه مجلس در گفت‌وگو با «شرق» بر ضرورت پیوستن به گروه اقدام مالی تأکید کرد

خودزنی مخالفان FATF

شرق: الحاق ایران به قرارداد بین‌المللی مبارزه با پول‌شویی و تأمین مالی تروریسم به یک چالش داخلی تبدیل شده است، اگر در کشورهای دیگر در یک فرایند فنی و کارشناسی و در میدان قانون‌گذاری‌های مالی و پولی این الحاق انجام شد، در کشور ما امروز یک مسئله سیاسی است. مخالفان سفت و سخت از هر اقدامی مانند برگزاری تظاهرات یا تهدید علیه نمایندگان مجلس فروگذار نمی‌کنند تا سنگی بر سر راه پیوستن ایران به FATF بیندازند. جهانبخش محبی‌نیا، عضو کمیسیون برنامه‌وبودجه مجلس، در گفت‌وگو با «شرق» می‌گوید: من به‌عنوان کسی که در جبهه امیدی‌ها نیستم، اگر به‌عنوان اصولگرا من را بپذیرند (هرچند که گویا به من هم دوستان شک کرده‌اند)، پیوستن به FATF را لازم می‌دانم. برخی مخالفان می‌گویند ما از کمک به لبنان و سوریه بازمی‌مانیم، درحالی‌که ما نباید از این اقدام خود ابایی داشته باشیم، ضمن اینکه دولت سوریه، عراق و لبنان خودشان به این کارگروه اقدام مالی پیوستند. ما حسابمان پاک است، از چه چیز می‌ترسیم. اگر بخواهیم به حزب‌الله لبنان کمک کنیم، بی‌محابا کمک می‌کنیم. تروریست یعنی داعش. کمک به نیروهای آزادی‌بخش را حتی می‌توانیم در قانون بیاوریم و عوامل ارتجاع نباید به این واسطه ما را به سمت انزوا ببرند.
‌اقتصاد ایران امسال با دو تکانه وضع تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا و جهش یکباره نرخ ارز مواجه شد. هم‌زمانی این دو تکانه و شدت و عمق هرکدام از آنها، چه تأثیراتی بر بخش‌های اقتصاد ایران گذاشته است؟

اقتصاد ایران امسال با دو شوک مواجه شد که آثار بسیار تخریبی بر شاخص‌های اقتصاد کلان گذاشته و ادامه نیز پیدا خواهد کرد. رشد اقتصادی، ارزش پول ملی، تراز تجاری، تراز مالی و تورم همه متأثر از این دو شوک است. البته مسئله تحریم بعد از پیروزی انقلاب اسلامی مطرح بوده و در فصولی از عمر 40ساله در بازه‌های زمانی مختلف به صورت جهشی و ناگهانی در عمق اقتصاد ایران فرو رفته و نیش‌ زده است. ما برای مقابله با تحریم‌ها هزینه زیادی تاکنون پرداخت کرده‌ایم. اوایل ما از پذیرفتن تأثیرات منفی تحریم ابا داشتیم و من این پنهان‌کاری را به نفع اقتصاد نمی‌بینم. ما چندین دوره اختلال ارز داشتیم؛ اما این دوره اخیر آثارش را بر امنیت ملی و نکات راهبردی جمهوری اسلامی تحمیل کرد. اگر صادقانه بخواهیم طرح مسئله کنیم، اختلال ارز به‌نوعی به تحریم‌ها بازمی‌گردد که طبیعتا از منظر دین و شرع و علوم سیاسی- اقتصادی این حق را داریم که برای حل منطقی تحریم‌ها راهکار ارائه دهیم و سیاست خارجی خود را به سمت‌وسویی ببریم که این دعوا همچنان ادامه پیدا نکند و یک سده از عمر ما را تحت ‌تأثیر خود قرار ندهد. اگر اقتصاد ایران حداقل 10 سال به ‌طور مستقیم تحت ‌تأثیر جنگ تحمیلی قرار نمی‌گرفت، امروز در یک منظر و معنای روشن قرار می‌گرفتیم و می‌توانستیم به بخش اعظمی از نیاز اقتصادی خاورمیانه پاسخ دهیم؛ اما به‌جای آنکه بلایا و نبود ارتباط‌ معقول و منطقی و دیپلماتیک با جهان ما را در مهار آنها کمک کند، متأسفانه در مواردی به نشت رفتار منفی آنها دامن زده‌ایم. به‌هرحال پایین‌آمدن ارزش پول ملی و خروج سرمایه و نیروی انسانی امسال بعد از این دو شوک به اقتصاد ایران وارد شد که آثار منفی زیادی به دنبال دارد.
‌نرخ دلار در قانون بودجه امسال حدود سه‌هزارو 800 تومان در نظر گرفته شده بود و نرخ فروش هر بشکه نفت 55دلار محاسبه شده بود؛ اما اکنون این نرخ‌ها افزایش چشمگیری داشته و بودجه امسال را از این محل با مازاد درآمدی همراه می‌کند. بسیاری معتقدند دولت برای جبران کسری بودجه خود به افزایش نرخ ارز بی‌میل نبوده و از این طریق خواسته است کسری‌های درآمدی خود را پوشش دهد. شما به‌عنوان کمیسیون برنامه‌وبودجه و ناظر بر بودجه آیا صحت این ادعا را تأیید می‌کنید؟
بنده معتقدم دوران پنهان‌کاری گذشته و بر هر‌آنچه بخواهیم لباس محرمانگی و سری بپوشانیم، به‌هرحال اطلاعات از طریقی میان مردم ردوبدل می‌شود. پولی که حاصل از افزایش نرخ تسعیر ارز و حاصل روندی به نام مداخله کثیف است؛ به این پول نمی‌توان امیدی بست که سود مولدی ایجاد کند. به‌عنوان کسی که در کمیسیون برنامه‌وبودجه مشغول هستم، این وضعیت را حاصل خوش‌خیالی دولت و کم‌کاری مجلس می‌دانم که منجر شد سیلابی از راه برسد که نرخ ارز را از سه‌هزارو 800 به 12 هزار تومان برساند. ما قبلا تذکر داده بودیم که بودجه را در‌حال‌حاضر با ارز سه‌هزارو 800 تومان می‌بندیم که نرخ ارز در بازار آزاد از پنج هزار تومان گذشته است؛ اما متأسفانه به این تذکرات اهمیتی داده نشد و شاهد نوسانات ارزی تا به این حد بی‌سابقه هستیم. البته عملکرد بودجه امسال نشان می‌دهد تا اول مهر درآمد نفتی خوب بوده و بیشتر از آنچه در بودجه به تصویب رسیده، حاصل شده است. اگر آمریکا این عقل را به خرج دهد که جهان را بدون ایران نبیند، می‌توان به تغییر وضعیت امیدوار بود. به‌هر‌حال بقای جمهوری اسلامی کاملا برای جهان لازم است و متأسفانه وزارت امور خارجه ما این ضعف را دارد و نتوانسته این ضرورت را به آمریکا نشان دهد. نظم خاورمیانه بدون جمهوری اسلامی و تأثیر و تأثرهای ایران کاملا برهم می‌ریزد و غرب هم این را خوب می‌داند. دولت ترامپ باید دست از این اقدامات سنتی پوسیده‌شده بردارد و از این طرف ما هم باید بدانیم بعد از 40 سال برای ایران و کشورهای دیگر واژه تحریم جواب نمی‌دهد. به جای تحریم باید بر حل مسئله تأکید کرد. بنا به همه دلایلی که برشمردم و با توجه به ریشه‌های اقتصادی و سیاسی افزایش نرخ ارز شهادت می‌دهم که دولت در افزایش نرخ ارز به منظور پرکردن خزانه نقشی نداشته است.
‌ به‌هرحال دولت از محل تسعیر نرخ ارز با مازاد درآمد بودجه‌ای همراه خواهد بود. کمیسیون برنامه‌وبودجه برای هزینه‌کرد این مازاد چه ملاحظاتی در نظر می‌گیرد؟ آیا دولت باید متممی به مجلس ارائه دهد یا مانند تجربه‌های قبلی این مازاد درآمد در سایر اجزای بودجه سرریز می‌شود؟
به‌شخصه برداشتم این است که دولت برای هزینه مازاد بودجه باید به مجلس متمم ارائه کند. ما طرحی تدوین کرده بودیم که این مازاد به سمت تأمین کالاهای اساسی حرکت کند. بعد آقای نوبخت آمدند و در کمیسیون صحبت کردند و گفتند ما پنج بسته جبران معیشتی تدوین کردیم. مخالفت ایشان و اجتهاد برخی از نمایندگان باعث شد طرحی که ما داشتیم، رأی نیاورد. البته طراحان نمی‌خواستند به اقتصاد کوپنی بازگردیم و تأکید این طرح بر تأمین کالاهای اساسی مردم از محل مابه‌التفاوت درآمد ارزی بود. به‌هرحال اکنون توقع بر این است که دولت جزئیات چگونگی هزینه‌کرد مازاد درآمد را در قالب متمم به مجلس تقدیم کند و هزینه‌ها مشخص شود و این هزینه به تأمین ارزاق و کالای اساسی موردنیاز مردم و اقدامات جبرانی اختصاص پیدا کند چراکه با این تورم معیشت قشر زیادی از جامعه به سمت زیرخط فقر می‌رود.
‌در کنار همه فشارهای اقتصادی حاصل از کاهش ارزش پول ملی، اقتصاد ایران با وضع دور دوم تحریم‌ها از آبان‌ماه نیز مواجه است که پیش‌بینی می‌شود تولید و فروش نفت را تا یک‌ میلیون بشکه کاهش دهد. در شرایط تحریمی ما چه فرصت‌هایی برای تاب‌آوری اقتصاد پیش‌ِرو داریم و از چه روزنه‌هایی برای ادامه ارتباط تجاری با جهان می‌توانیم استفاده کنیم؟
اکنون آمریکا و هیئت حاکمه فقط مشکلشان با ایران نیست، با چین، روسیه و آمریکای لاتین نیز مشکل دارند. اقداماتی از سوی اروپاییان برای ایجاد نظام پرداخت مالی جهانی یا شبه‌سوییفت در حال انجام است که خود اروپایی‌ها پیگیر آن هستند. روس‌ها، چینی‌ها و هندی‌ها هم برای ایجاد سازوکارهای ارتباط تجاری با ایران اقداماتی را شروع کرده‌اند. دولت جمهوری اسلامی را تشویق می‌کنم که نسبت به زایش‌ها و ایجاد نظام‌های پرداخت مالی جهانی تلاش زیادی را صورت دهند. ایجاد هماهنگی میان اروپا و چین و هند و روسیه در قالب‌های مختلف باید در دستور کار جدی ما قرار گیرد، حضور بیشتر ایران در دادگاه‌های بین‌المللی و سازمان‌های بین‌المللی می‌تواند عرصه را برای آمریکا تنگ ‌کند. شرایط حتی برای شیفت پارادایم سیاسی حاکم بر اقتصاد جهانی فراهم شده، به شرط آنکه دیپلماسی و نخبگان از این شرایط استفاده کرده و به‌نفع خود ورق را برگردانند.
‌یکی از مواردی که در برهه زمانی کنونی بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده، بحث الحاق ایران به کارگروه ویژه اقدام مالی (FATF) است. اقدامات لازم برای خروج دائمی ایران از لیست سیاه پول‌شویی با مخالفت جدی برخی افراد در داخل همراه شده است؛ کسانی معتقدند پیوستن ایران به این قرارداد بین‌المللی باعث خودتحریمی و فشار بین‌المللی بر جریان‌های داخلی است. شما چه پاسخی به این دست مخالفت‌ها می‌دهید؟
اجازه دهید من در پاسخ به این سؤال کمی هم نگرانی خودم را از بررسی برخی از راهبردها در سطح ملی مطرح کنم. ما روزانه با سلسله‌پیام‌های بی‌صاحبی طرف هستیم که با تهدید، انذار و بدون ذکر دلیل نمایندگان را از پرداختن به ‌FATF باز می‌دارند و از واژه‌های غیراخلاقی استفاده می‌کنند. نفرین بر پدرومادر نماینده مجلس چه معنایی می‌تواند داشته باشد؟ اصل 67 قانون اساسی ما را مکلف به قسم‌خوردن قرآن برای حفظ منافع کشور کرده است. اما از این‌سو هم اگر نماینده‌ای خود را برای حفظ آزادی کشور به زحمت نیندازد، خائن است. نمی‌توان یک‌طرف قانون را گرفت.
فضایی را به وجود آورده‌اند که پارلمان از کار کارشناسی برای پیمان‌نامه‌های مالی بازبماند. این روال از طرف هرکسی باشد محکوم است. جایی رهبر انقلاب حکم حکومتی می‌دهد، اما در برخی موارد می‌فرمایند بر اساس متن حقوقی مراقبت شود که به استقلال کشور ضربه‌ای وارد نشود. ما با هیچ معاهده‌نامه‌ای نمی‌توانیم توان نظامی کشور را تضعیف کنیم، اما تردید و مقاومت در برابر تأمین منافع ملی نیز خیانت است. کشورهایی مانند عربستان و اسرائیل معلوم است که به‌دنبال به‌انزواکشیدن ما هستند، اگر بعضی چشم‌بسته می‌گویند پیوستن به FATF خودتحریمی است، ما هم می‌توانیم بگوییم مخالفت با آن هم خودزنی است. ما از بقیه نظرات استفاده می‌کنیم، اما نمی‌توانند نظر خود را به پارلمان تحمیل کنند. من به‌عنوان کسی که در جبهه امیدی‌ها نیستم، اگر به‌عنوان اصولگرا من را بپذیرند (هرچند که گویا به من هم دوستان شک کرده‌اند)، پیوستن به FATF را لازم می‌دانم. برخی مخالفان می‌گویند ما از کمک به لبنان و سوریه بازمی‌مانیم، درحالی‌که ما نباید از این اقدام خود ابایی داشته باشیم، ضمن اینکه دولت سوریه، عراق و لبنان خودشان به این کارگروه اقدام مالی پیوستند. ما حسابمان پاک است، از چه چیز می‌ترسیم. اگر بخواهیم به حزب‌الله لبنان کمک کنیم، بی‌محابا کمک می‌کنیم. تروریست یعنی داعش. کمک به نیروهای آزادی‌بخش را حتی می‌توانیم در قانون بیاوریم و عوامل ارتجاع نباید به این واسطه ما را به سمت انزوا ببرند.
‌آیا در توصیه‌های 40 گانه FATF تعریف مفاهیم تروریسم با معنای تروریسم از سوی جمهوری اسلامی ایران در تضاد است؟ آیا امکان بازتعریف مفاهیم تروریسم و گروه‌های شناسایی‌شده وجود دارد؟
در هیچ‌کدام از این توصیه‌ها نامی از حزب‌الله به میان نیامده است. مخالفان می‌گویند اگر لوایح مربوط به FATF را تصویب کنید، سپاه را محدود می‌کنید. اصلا مگر محدودکردن سپاه در توان ماست؟ می‌گویند سردار سلیمانی محدود می‌شود، درحالی‌که ما خودمان پاسدار بوده‌ایم، مگر می‌توانیم طرحی را تصویب کنیم که جریان نظامی را محدود کنیم. البته وزارت امور خارجه ما در تمامی دولت‌ها این ضعف را داشته و در مجامع بین‌المللی تروریسم را درست معنا نکرده است. حالا هم متأسفانه برای بازارگرمی اتهام‌هایی را به خودمان می‌زنیم که باعث عقب‌ماندن اقتصادی و انزوای هرچه بیشترمان می‌شود. اگر روزی ما جریان و افراد نام‌برده را در معرض لیستی قرار دهیم که اینها تروریست هستند، مرگ ما فرارسیده است. هرگز چنین کاری نخواهیم کرد، اما باید بدانیم پیوستن به قرارداد بین‌المللی مبارزه با پول‌شویی و تأمین مالی تروریسم، یک فرصت است تا با اقتصادی شفاف وارد مراوده تجاری و اقتصادی با جهان شویم. حضور غنی نداشته باشیم، ضرر خواهیم کرد.
‌در بین صحبت‌هایتان از مخالفان داخلی صحبت کردید که به صورت مداوم در حال تهدید نمایندگان مجلس هستند. این مخالفان چه کسانی هستند و چه منافعی از آنها با تصویب لوایح مربوط به FATF به خطر می‌افتد؟
بخشی از آنها کسانی هستند که دلسوز هستند و گمان می‌کنند این دامی است که پهن شده و ممکن است جمهوری اسلامی را گرفتار کند، اما بخشی از آنها افراد مشکوکی هستند؛ کسانی که در تمام سال‌های اولیه انقلاب و جنگ در گوشه‌ای ایستادند و الان داعیه حضور و طلایه‌داری خط اول را دارند. من به آنها مشکوک هستم. دسته اول مخالفان باید مراقب باشند نگرانی‌هایشان با شیطنت مخلوط نشود. مدعیان دسته دوم کسانی هستند که امروز از روی سیاسی‌کاری و مصلحت با نظام کار می‌کنند و فردا در اولین فرصت زهر خود را خواهند ریخت.

شرق: الحاق ایران به قرارداد بین‌المللی مبارزه با پول‌شویی و تأمین مالی تروریسم به یک چالش داخلی تبدیل شده است، اگر در کشورهای دیگر در یک فرایند فنی و کارشناسی و در میدان قانون‌گذاری‌های مالی و پولی این الحاق انجام شد، در کشور ما امروز یک مسئله سیاسی است. مخالفان سفت و سخت از هر اقدامی مانند برگزاری تظاهرات یا تهدید علیه نمایندگان مجلس فروگذار نمی‌کنند تا سنگی بر سر راه پیوستن ایران به FATF بیندازند. جهانبخش محبی‌نیا، عضو کمیسیون برنامه‌وبودجه مجلس، در گفت‌وگو با «شرق» می‌گوید: من به‌عنوان کسی که در جبهه امیدی‌ها نیستم، اگر به‌عنوان اصولگرا من را بپذیرند (هرچند که گویا به من هم دوستان شک کرده‌اند)، پیوستن به FATF را لازم می‌دانم. برخی مخالفان می‌گویند ما از کمک به لبنان و سوریه بازمی‌مانیم، درحالی‌که ما نباید از این اقدام خود ابایی داشته باشیم، ضمن اینکه دولت سوریه، عراق و لبنان خودشان به این کارگروه اقدام مالی پیوستند. ما حسابمان پاک است، از چه چیز می‌ترسیم. اگر بخواهیم به حزب‌الله لبنان کمک کنیم، بی‌محابا کمک می‌کنیم. تروریست یعنی داعش. کمک به نیروهای آزادی‌بخش را حتی می‌توانیم در قانون بیاوریم و عوامل ارتجاع نباید به این واسطه ما را به سمت انزوا ببرند.
‌اقتصاد ایران امسال با دو تکانه وضع تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا و جهش یکباره نرخ ارز مواجه شد. هم‌زمانی این دو تکانه و شدت و عمق هرکدام از آنها، چه تأثیراتی بر بخش‌های اقتصاد ایران گذاشته است؟

اقتصاد ایران امسال با دو شوک مواجه شد که آثار بسیار تخریبی بر شاخص‌های اقتصاد کلان گذاشته و ادامه نیز پیدا خواهد کرد. رشد اقتصادی، ارزش پول ملی، تراز تجاری، تراز مالی و تورم همه متأثر از این دو شوک است. البته مسئله تحریم بعد از پیروزی انقلاب اسلامی مطرح بوده و در فصولی از عمر 40ساله در بازه‌های زمانی مختلف به صورت جهشی و ناگهانی در عمق اقتصاد ایران فرو رفته و نیش‌ زده است. ما برای مقابله با تحریم‌ها هزینه زیادی تاکنون پرداخت کرده‌ایم. اوایل ما از پذیرفتن تأثیرات منفی تحریم ابا داشتیم و من این پنهان‌کاری را به نفع اقتصاد نمی‌بینم. ما چندین دوره اختلال ارز داشتیم؛ اما این دوره اخیر آثارش را بر امنیت ملی و نکات راهبردی جمهوری اسلامی تحمیل کرد. اگر صادقانه بخواهیم طرح مسئله کنیم، اختلال ارز به‌نوعی به تحریم‌ها بازمی‌گردد که طبیعتا از منظر دین و شرع و علوم سیاسی- اقتصادی این حق را داریم که برای حل منطقی تحریم‌ها راهکار ارائه دهیم و سیاست خارجی خود را به سمت‌وسویی ببریم که این دعوا همچنان ادامه پیدا نکند و یک سده از عمر ما را تحت ‌تأثیر خود قرار ندهد. اگر اقتصاد ایران حداقل 10 سال به ‌طور مستقیم تحت ‌تأثیر جنگ تحمیلی قرار نمی‌گرفت، امروز در یک منظر و معنای روشن قرار می‌گرفتیم و می‌توانستیم به بخش اعظمی از نیاز اقتصادی خاورمیانه پاسخ دهیم؛ اما به‌جای آنکه بلایا و نبود ارتباط‌ معقول و منطقی و دیپلماتیک با جهان ما را در مهار آنها کمک کند، متأسفانه در مواردی به نشت رفتار منفی آنها دامن زده‌ایم. به‌هرحال پایین‌آمدن ارزش پول ملی و خروج سرمایه و نیروی انسانی امسال بعد از این دو شوک به اقتصاد ایران وارد شد که آثار منفی زیادی به دنبال دارد.
‌نرخ دلار در قانون بودجه امسال حدود سه‌هزارو 800 تومان در نظر گرفته شده بود و نرخ فروش هر بشکه نفت 55دلار محاسبه شده بود؛ اما اکنون این نرخ‌ها افزایش چشمگیری داشته و بودجه امسال را از این محل با مازاد درآمدی همراه می‌کند. بسیاری معتقدند دولت برای جبران کسری بودجه خود به افزایش نرخ ارز بی‌میل نبوده و از این طریق خواسته است کسری‌های درآمدی خود را پوشش دهد. شما به‌عنوان کمیسیون برنامه‌وبودجه و ناظر بر بودجه آیا صحت این ادعا را تأیید می‌کنید؟
بنده معتقدم دوران پنهان‌کاری گذشته و بر هر‌آنچه بخواهیم لباس محرمانگی و سری بپوشانیم، به‌هرحال اطلاعات از طریقی میان مردم ردوبدل می‌شود. پولی که حاصل از افزایش نرخ تسعیر ارز و حاصل روندی به نام مداخله کثیف است؛ به این پول نمی‌توان امیدی بست که سود مولدی ایجاد کند. به‌عنوان کسی که در کمیسیون برنامه‌وبودجه مشغول هستم، این وضعیت را حاصل خوش‌خیالی دولت و کم‌کاری مجلس می‌دانم که منجر شد سیلابی از راه برسد که نرخ ارز را از سه‌هزارو 800 به 12 هزار تومان برساند. ما قبلا تذکر داده بودیم که بودجه را در‌حال‌حاضر با ارز سه‌هزارو 800 تومان می‌بندیم که نرخ ارز در بازار آزاد از پنج هزار تومان گذشته است؛ اما متأسفانه به این تذکرات اهمیتی داده نشد و شاهد نوسانات ارزی تا به این حد بی‌سابقه هستیم. البته عملکرد بودجه امسال نشان می‌دهد تا اول مهر درآمد نفتی خوب بوده و بیشتر از آنچه در بودجه به تصویب رسیده، حاصل شده است. اگر آمریکا این عقل را به خرج دهد که جهان را بدون ایران نبیند، می‌توان به تغییر وضعیت امیدوار بود. به‌هر‌حال بقای جمهوری اسلامی کاملا برای جهان لازم است و متأسفانه وزارت امور خارجه ما این ضعف را دارد و نتوانسته این ضرورت را به آمریکا نشان دهد. نظم خاورمیانه بدون جمهوری اسلامی و تأثیر و تأثرهای ایران کاملا برهم می‌ریزد و غرب هم این را خوب می‌داند. دولت ترامپ باید دست از این اقدامات سنتی پوسیده‌شده بردارد و از این طرف ما هم باید بدانیم بعد از 40 سال برای ایران و کشورهای دیگر واژه تحریم جواب نمی‌دهد. به جای تحریم باید بر حل مسئله تأکید کرد. بنا به همه دلایلی که برشمردم و با توجه به ریشه‌های اقتصادی و سیاسی افزایش نرخ ارز شهادت می‌دهم که دولت در افزایش نرخ ارز به منظور پرکردن خزانه نقشی نداشته است.
‌ به‌هرحال دولت از محل تسعیر نرخ ارز با مازاد درآمد بودجه‌ای همراه خواهد بود. کمیسیون برنامه‌وبودجه برای هزینه‌کرد این مازاد چه ملاحظاتی در نظر می‌گیرد؟ آیا دولت باید متممی به مجلس ارائه دهد یا مانند تجربه‌های قبلی این مازاد درآمد در سایر اجزای بودجه سرریز می‌شود؟
به‌شخصه برداشتم این است که دولت برای هزینه مازاد بودجه باید به مجلس متمم ارائه کند. ما طرحی تدوین کرده بودیم که این مازاد به سمت تأمین کالاهای اساسی حرکت کند. بعد آقای نوبخت آمدند و در کمیسیون صحبت کردند و گفتند ما پنج بسته جبران معیشتی تدوین کردیم. مخالفت ایشان و اجتهاد برخی از نمایندگان باعث شد طرحی که ما داشتیم، رأی نیاورد. البته طراحان نمی‌خواستند به اقتصاد کوپنی بازگردیم و تأکید این طرح بر تأمین کالاهای اساسی مردم از محل مابه‌التفاوت درآمد ارزی بود. به‌هرحال اکنون توقع بر این است که دولت جزئیات چگونگی هزینه‌کرد مازاد درآمد را در قالب متمم به مجلس تقدیم کند و هزینه‌ها مشخص شود و این هزینه به تأمین ارزاق و کالای اساسی موردنیاز مردم و اقدامات جبرانی اختصاص پیدا کند چراکه با این تورم معیشت قشر زیادی از جامعه به سمت زیرخط فقر می‌رود.
‌در کنار همه فشارهای اقتصادی حاصل از کاهش ارزش پول ملی، اقتصاد ایران با وضع دور دوم تحریم‌ها از آبان‌ماه نیز مواجه است که پیش‌بینی می‌شود تولید و فروش نفت را تا یک‌ میلیون بشکه کاهش دهد. در شرایط تحریمی ما چه فرصت‌هایی برای تاب‌آوری اقتصاد پیش‌ِرو داریم و از چه روزنه‌هایی برای ادامه ارتباط تجاری با جهان می‌توانیم استفاده کنیم؟
اکنون آمریکا و هیئت حاکمه فقط مشکلشان با ایران نیست، با چین، روسیه و آمریکای لاتین نیز مشکل دارند. اقداماتی از سوی اروپاییان برای ایجاد نظام پرداخت مالی جهانی یا شبه‌سوییفت در حال انجام است که خود اروپایی‌ها پیگیر آن هستند. روس‌ها، چینی‌ها و هندی‌ها هم برای ایجاد سازوکارهای ارتباط تجاری با ایران اقداماتی را شروع کرده‌اند. دولت جمهوری اسلامی را تشویق می‌کنم که نسبت به زایش‌ها و ایجاد نظام‌های پرداخت مالی جهانی تلاش زیادی را صورت دهند. ایجاد هماهنگی میان اروپا و چین و هند و روسیه در قالب‌های مختلف باید در دستور کار جدی ما قرار گیرد، حضور بیشتر ایران در دادگاه‌های بین‌المللی و سازمان‌های بین‌المللی می‌تواند عرصه را برای آمریکا تنگ ‌کند. شرایط حتی برای شیفت پارادایم سیاسی حاکم بر اقتصاد جهانی فراهم شده، به شرط آنکه دیپلماسی و نخبگان از این شرایط استفاده کرده و به‌نفع خود ورق را برگردانند.
‌یکی از مواردی که در برهه زمانی کنونی بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده، بحث الحاق ایران به کارگروه ویژه اقدام مالی (FATF) است. اقدامات لازم برای خروج دائمی ایران از لیست سیاه پول‌شویی با مخالفت جدی برخی افراد در داخل همراه شده است؛ کسانی معتقدند پیوستن ایران به این قرارداد بین‌المللی باعث خودتحریمی و فشار بین‌المللی بر جریان‌های داخلی است. شما چه پاسخی به این دست مخالفت‌ها می‌دهید؟
اجازه دهید من در پاسخ به این سؤال کمی هم نگرانی خودم را از بررسی برخی از راهبردها در سطح ملی مطرح کنم. ما روزانه با سلسله‌پیام‌های بی‌صاحبی طرف هستیم که با تهدید، انذار و بدون ذکر دلیل نمایندگان را از پرداختن به ‌FATF باز می‌دارند و از واژه‌های غیراخلاقی استفاده می‌کنند. نفرین بر پدرومادر نماینده مجلس چه معنایی می‌تواند داشته باشد؟ اصل 67 قانون اساسی ما را مکلف به قسم‌خوردن قرآن برای حفظ منافع کشور کرده است. اما از این‌سو هم اگر نماینده‌ای خود را برای حفظ آزادی کشور به زحمت نیندازد، خائن است. نمی‌توان یک‌طرف قانون را گرفت.
فضایی را به وجود آورده‌اند که پارلمان از کار کارشناسی برای پیمان‌نامه‌های مالی بازبماند. این روال از طرف هرکسی باشد محکوم است. جایی رهبر انقلاب حکم حکومتی می‌دهد، اما در برخی موارد می‌فرمایند بر اساس متن حقوقی مراقبت شود که به استقلال کشور ضربه‌ای وارد نشود. ما با هیچ معاهده‌نامه‌ای نمی‌توانیم توان نظامی کشور را تضعیف کنیم، اما تردید و مقاومت در برابر تأمین منافع ملی نیز خیانت است. کشورهایی مانند عربستان و اسرائیل معلوم است که به‌دنبال به‌انزواکشیدن ما هستند، اگر بعضی چشم‌بسته می‌گویند پیوستن به FATF خودتحریمی است، ما هم می‌توانیم بگوییم مخالفت با آن هم خودزنی است. ما از بقیه نظرات استفاده می‌کنیم، اما نمی‌توانند نظر خود را به پارلمان تحمیل کنند. من به‌عنوان کسی که در جبهه امیدی‌ها نیستم، اگر به‌عنوان اصولگرا من را بپذیرند (هرچند که گویا به من هم دوستان شک کرده‌اند)، پیوستن به FATF را لازم می‌دانم. برخی مخالفان می‌گویند ما از کمک به لبنان و سوریه بازمی‌مانیم، درحالی‌که ما نباید از این اقدام خود ابایی داشته باشیم، ضمن اینکه دولت سوریه، عراق و لبنان خودشان به این کارگروه اقدام مالی پیوستند. ما حسابمان پاک است، از چه چیز می‌ترسیم. اگر بخواهیم به حزب‌الله لبنان کمک کنیم، بی‌محابا کمک می‌کنیم. تروریست یعنی داعش. کمک به نیروهای آزادی‌بخش را حتی می‌توانیم در قانون بیاوریم و عوامل ارتجاع نباید به این واسطه ما را به سمت انزوا ببرند.
‌آیا در توصیه‌های 40 گانه FATF تعریف مفاهیم تروریسم با معنای تروریسم از سوی جمهوری اسلامی ایران در تضاد است؟ آیا امکان بازتعریف مفاهیم تروریسم و گروه‌های شناسایی‌شده وجود دارد؟
در هیچ‌کدام از این توصیه‌ها نامی از حزب‌الله به میان نیامده است. مخالفان می‌گویند اگر لوایح مربوط به FATF را تصویب کنید، سپاه را محدود می‌کنید. اصلا مگر محدودکردن سپاه در توان ماست؟ می‌گویند سردار سلیمانی محدود می‌شود، درحالی‌که ما خودمان پاسدار بوده‌ایم، مگر می‌توانیم طرحی را تصویب کنیم که جریان نظامی را محدود کنیم. البته وزارت امور خارجه ما در تمامی دولت‌ها این ضعف را داشته و در مجامع بین‌المللی تروریسم را درست معنا نکرده است. حالا هم متأسفانه برای بازارگرمی اتهام‌هایی را به خودمان می‌زنیم که باعث عقب‌ماندن اقتصادی و انزوای هرچه بیشترمان می‌شود. اگر روزی ما جریان و افراد نام‌برده را در معرض لیستی قرار دهیم که اینها تروریست هستند، مرگ ما فرارسیده است. هرگز چنین کاری نخواهیم کرد، اما باید بدانیم پیوستن به قرارداد بین‌المللی مبارزه با پول‌شویی و تأمین مالی تروریسم، یک فرصت است تا با اقتصادی شفاف وارد مراوده تجاری و اقتصادی با جهان شویم. حضور غنی نداشته باشیم، ضرر خواهیم کرد.
‌در بین صحبت‌هایتان از مخالفان داخلی صحبت کردید که به صورت مداوم در حال تهدید نمایندگان مجلس هستند. این مخالفان چه کسانی هستند و چه منافعی از آنها با تصویب لوایح مربوط به FATF به خطر می‌افتد؟
بخشی از آنها کسانی هستند که دلسوز هستند و گمان می‌کنند این دامی است که پهن شده و ممکن است جمهوری اسلامی را گرفتار کند، اما بخشی از آنها افراد مشکوکی هستند؛ کسانی که در تمام سال‌های اولیه انقلاب و جنگ در گوشه‌ای ایستادند و الان داعیه حضور و طلایه‌داری خط اول را دارند. من به آنها مشکوک هستم. دسته اول مخالفان باید مراقب باشند نگرانی‌هایشان با شیطنت مخلوط نشود. مدعیان دسته دوم کسانی هستند که امروز از روی سیاسی‌کاری و مصلحت با نظام کار می‌کنند و فردا در اولین فرصت زهر خود را خواهند ریخت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.