به استاد و دانشجو تریبون بدهید
نجفقلی حبیبی- استاد دانشگاه
دانشگاه دو مؤلفه اساسی در حوزه سرمایه انسانی دارد که میتوانند روی جامعه خود اثر بگذارند؛ استاد و دانشجو. مشکل جدی آنان نیز محدودیتهایی است که برای کار متشکل و ساختارمند آنان ایجاد میشود. دانشجویان در این زمینه پیشگام بودند و استادان کمتر به آن توجه داشتند اما به نظر میرسد امروز فهمیدهاند وجود تشکل برایشان لازم است. در گذشته چنین احساسی نبود. در پنج سال اخیر با فضای بهتری که با تشکیل دولت روحانی فراهم شده، فضای فعالیت نیز بهتر از هشت سال قبل از آن است. استادان دانشگاه، سرمایههای اجتماعی کشور هستند. زمانی که نرخ دلار افزایش مییابد، مردم حس میکنند ثروت از کشور رفته است اما وقتی دانشمندی از کشور مهاجرت میکند، بسیار بیش از آن به ایران خسارت وارد میشود. استادان برجسته، تکیهگاه علمی و معرفتی جامعه هستند و پشتوانه اجتماعی بهشمار میآیند. 50 سال هزینه میشود تا یک استاد به ثمر برسد. کشورهای مهاجرپذیر این نکته را بهدرستی دریافتهاند و میدانند چگونه از فضای نامساعد کشورها برای استفاده از ظرفیت استادان دانشگاه و جذب آنان بهره بگیرند. اینهمه جامعه و خانوادهها هزینه میکنند تا یک استاد پرورش یابد.
نباید با ایجاد محدودیت یا اختلافسلیقه، مجبور به ترک کشور خود شده یا خانهنشین شوند. این خسارتهای بزرگی است که متولیان امر به آن توجهی نداشتهاند. حتی برخي بیمیل نبوده و نیستند که استادان از ایفای نقش اجتماعی و سیاسی دست بکشند یا از ایران بروند. امکان فعالیت در تشکلهای صنفی، علمی و سیاسی حق استادان است و باید زمینه برای آن فراهم شود. اما درباره دانشجویان، از دوران ریاست دانشگاه تا امروز عقیدهای داشته و دارم که دانشجو باید به مسائل کشور حساس باشد. ممکن است آنها در مواضع خود، اشتباهاتی داشته باشند اما دانشگاه محلی است که انسانها در آن تربیت میشوند؛ تربیت اجتماعی، تربیت سیاسی و روابط اجتماعی. دانشجو باید آزمونوخطا کند و این رفتار او نیز کاملا پذیرفته شود. در دوران اصلاحات، گاهی رفتارها و حرفهای گزندهای علیه مسئولان وزارت علوم مطرح میشد اما آنچه برای تکتک ما اهمیت داشت، حضور دانشجو در جامعه خود و متن تحولات آن بود. میدانستیم کمکم متوجه اشتباهات احتمالی میشوند. چنانچه بعضی از افراد مؤثر و فعال بسیج دانشجویی در آن مقطع، بعدها در ملاقاتهای خصوصی از رفتار خود پوزش خواستند. 95 درصد رفتار آنان فایده داشت؛ پنج درصد خسارت را هر سرمایهگذاری میتواند تحمل کند. دانشگاه یکی از بهترین مکانها برای تربیت روحیه اجتماعی جوانان است. حال که صحبت از مدیریت جوانان بر کشور میشود، باید این فرصت به دانشجویان داده شود تا دست به آزمونوخطا بزنند.در دانشگاه، میان تشکلها، بحث و استدلال بروز میکند و دانشجویان توانایی شنیدن و تحمل حرف مخالف را پیدا میکنند. برای دیگران هم حق حیات قائل میشوند و وقتی به قدرت میرسند، نمیگویند فقط ما باشیم و بقیه ایران را ترک کنند. بعد از دوران ریاستجمهوری آقای خاتمی، تشکلهایی مانند انجمن اسلامی با موانعی روبهرو شدند و برخی به حالت تعلیق درآمدند و تشکلهای دیگر هم نتوانستند آن پایگاهی را که انجمن داشت، در میان دانشجویان به دست آورند. اتفاقاتی که برای برخی دانشجویان رخ داد، هزینهزا بود. آنان فشارهای سیاسی را تحمل کردند، برخی از تحصیل بازماندند و برخی دیگر به دلیل علاقهمندی به بروز توانمندیهای علمی و صنفی، نتوانستند شرایط دوران دولت احمدینژاد را تحمل کنند. حال که این تجربیات وجود دارد، نباید اجازه داد دوباره این اتفاقات رخ دهد. امروز با وجود دیدگاههایی که درباره بیتفاوتشدن دانشجویان عنوان میشود، معتقدم دانشجوی امروز آرام و عمیق است و پرسروصدا نیست. آنان همچنان امیدوار به تغییر و اصلاح در روندها و ساختارها هستند. اگر چشمهای منصف آنچه را در انتخابات سالهای 92 و 96 رخ داد، ببیند، به نقش دانشجویانی میرسند که آرامآرام فضای انتخابات را تغییر دادند. به شهرها و روستاها رفتند و خانوادههایشان را درگیر فضای انتخابات کردند. دانشجویان امروز هم در قبال شرایط کشور احساس مسئولیت کرده و بسیاری از آنان تمایل دارند در آینده کشورشان حضور فعال داشته باشند اما این خواسته را بدون شعارهای تند و جنجالی بیان میکنند. اگر دکتر روحانی تمایل دارد تنها نماند و از ظرفیتهای اجتماعی استفاده کند، یک جزء مهم آن استادان و دانشجویان و امکان فعالیت آزاد برای آنان است. رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی میتواند علاوهبر مسئولیت اجرائی در زمینه رؤسای دانشگاهها و مسئولان وزارت علوم، از سایر دستگاهها هم بخواهد فرصت کافی را برای طرح نظرات انتقادی برای عبور کشور از شرایط موجود فراهم کنند.
دانشگاه دو مؤلفه اساسی در حوزه سرمایه انسانی دارد که میتوانند روی جامعه خود اثر بگذارند؛ استاد و دانشجو. مشکل جدی آنان نیز محدودیتهایی است که برای کار متشکل و ساختارمند آنان ایجاد میشود. دانشجویان در این زمینه پیشگام بودند و استادان کمتر به آن توجه داشتند اما به نظر میرسد امروز فهمیدهاند وجود تشکل برایشان لازم است. در گذشته چنین احساسی نبود. در پنج سال اخیر با فضای بهتری که با تشکیل دولت روحانی فراهم شده، فضای فعالیت نیز بهتر از هشت سال قبل از آن است. استادان دانشگاه، سرمایههای اجتماعی کشور هستند. زمانی که نرخ دلار افزایش مییابد، مردم حس میکنند ثروت از کشور رفته است اما وقتی دانشمندی از کشور مهاجرت میکند، بسیار بیش از آن به ایران خسارت وارد میشود. استادان برجسته، تکیهگاه علمی و معرفتی جامعه هستند و پشتوانه اجتماعی بهشمار میآیند. 50 سال هزینه میشود تا یک استاد به ثمر برسد. کشورهای مهاجرپذیر این نکته را بهدرستی دریافتهاند و میدانند چگونه از فضای نامساعد کشورها برای استفاده از ظرفیت استادان دانشگاه و جذب آنان بهره بگیرند. اینهمه جامعه و خانوادهها هزینه میکنند تا یک استاد پرورش یابد.
نباید با ایجاد محدودیت یا اختلافسلیقه، مجبور به ترک کشور خود شده یا خانهنشین شوند. این خسارتهای بزرگی است که متولیان امر به آن توجهی نداشتهاند. حتی برخي بیمیل نبوده و نیستند که استادان از ایفای نقش اجتماعی و سیاسی دست بکشند یا از ایران بروند. امکان فعالیت در تشکلهای صنفی، علمی و سیاسی حق استادان است و باید زمینه برای آن فراهم شود. اما درباره دانشجویان، از دوران ریاست دانشگاه تا امروز عقیدهای داشته و دارم که دانشجو باید به مسائل کشور حساس باشد. ممکن است آنها در مواضع خود، اشتباهاتی داشته باشند اما دانشگاه محلی است که انسانها در آن تربیت میشوند؛ تربیت اجتماعی، تربیت سیاسی و روابط اجتماعی. دانشجو باید آزمونوخطا کند و این رفتار او نیز کاملا پذیرفته شود. در دوران اصلاحات، گاهی رفتارها و حرفهای گزندهای علیه مسئولان وزارت علوم مطرح میشد اما آنچه برای تکتک ما اهمیت داشت، حضور دانشجو در جامعه خود و متن تحولات آن بود. میدانستیم کمکم متوجه اشتباهات احتمالی میشوند. چنانچه بعضی از افراد مؤثر و فعال بسیج دانشجویی در آن مقطع، بعدها در ملاقاتهای خصوصی از رفتار خود پوزش خواستند. 95 درصد رفتار آنان فایده داشت؛ پنج درصد خسارت را هر سرمایهگذاری میتواند تحمل کند. دانشگاه یکی از بهترین مکانها برای تربیت روحیه اجتماعی جوانان است. حال که صحبت از مدیریت جوانان بر کشور میشود، باید این فرصت به دانشجویان داده شود تا دست به آزمونوخطا بزنند.در دانشگاه، میان تشکلها، بحث و استدلال بروز میکند و دانشجویان توانایی شنیدن و تحمل حرف مخالف را پیدا میکنند. برای دیگران هم حق حیات قائل میشوند و وقتی به قدرت میرسند، نمیگویند فقط ما باشیم و بقیه ایران را ترک کنند. بعد از دوران ریاستجمهوری آقای خاتمی، تشکلهایی مانند انجمن اسلامی با موانعی روبهرو شدند و برخی به حالت تعلیق درآمدند و تشکلهای دیگر هم نتوانستند آن پایگاهی را که انجمن داشت، در میان دانشجویان به دست آورند. اتفاقاتی که برای برخی دانشجویان رخ داد، هزینهزا بود. آنان فشارهای سیاسی را تحمل کردند، برخی از تحصیل بازماندند و برخی دیگر به دلیل علاقهمندی به بروز توانمندیهای علمی و صنفی، نتوانستند شرایط دوران دولت احمدینژاد را تحمل کنند. حال که این تجربیات وجود دارد، نباید اجازه داد دوباره این اتفاقات رخ دهد. امروز با وجود دیدگاههایی که درباره بیتفاوتشدن دانشجویان عنوان میشود، معتقدم دانشجوی امروز آرام و عمیق است و پرسروصدا نیست. آنان همچنان امیدوار به تغییر و اصلاح در روندها و ساختارها هستند. اگر چشمهای منصف آنچه را در انتخابات سالهای 92 و 96 رخ داد، ببیند، به نقش دانشجویانی میرسند که آرامآرام فضای انتخابات را تغییر دادند. به شهرها و روستاها رفتند و خانوادههایشان را درگیر فضای انتخابات کردند. دانشجویان امروز هم در قبال شرایط کشور احساس مسئولیت کرده و بسیاری از آنان تمایل دارند در آینده کشورشان حضور فعال داشته باشند اما این خواسته را بدون شعارهای تند و جنجالی بیان میکنند. اگر دکتر روحانی تمایل دارد تنها نماند و از ظرفیتهای اجتماعی استفاده کند، یک جزء مهم آن استادان و دانشجویان و امکان فعالیت آزاد برای آنان است. رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی میتواند علاوهبر مسئولیت اجرائی در زمینه رؤسای دانشگاهها و مسئولان وزارت علوم، از سایر دستگاهها هم بخواهد فرصت کافی را برای طرح نظرات انتقادی برای عبور کشور از شرایط موجود فراهم کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.