حضور نظامي آمريکا در آبهاي خليجفارس و خاورمیانه كاهش يافت
لفاظيهاي توخالي ترامپ
لفاظيهاي دولت دونالد ترامپ، رئيسجمهوري آمريکا، درباره تهديدات ايران در سال جاري ميلادي افزايش يافته اما آنطور که کارشناسان امنيتي و نظامي آمريکا ميگويند، ارتش اين کشور حضور نظامي خود را در منطقه خليج فارس کاهش داده و کشتيها، جنگندهها و موشکهاي خود را از اين منطقه خارج کرده است. به گزارش والاستريت ژورنال، به نقل از مقامات آمريکايي مطلع، از زمان خروج ناو هواپيمابر آمريکايي «تئودور روزولت» از آبهاي خليجفارس در ماه مارس، هيچ ناوگروه آمريکايي در اين منطقه حضور نداشته است. در دو دهه گذشته اين طولانيترين بازه زماني است که هيچ ناو هواپيمابري در آبهاي اين منطقه حضور نداشته است. والاستريت ژورنال در ادامه گزارش خود نوشته است که ناوهاي هواپيمابر آمريکايي تا همين اواخر به حضور مداوم خود در منطقه خليجفارس ادامه ميدادند و هزاران پرسنل و دهها جنگنده و موشک را حمل ميکردند. با اين حال، مقامات آمريکايي ميگويند که ايالات متحده غيبت ناوگروه اين کشور در آبهاي خليجفارس را با همان سطح قدرت هوايي جبران نکرده است.
در ضمن، آنطور که مقامات ارشد نظامي آمريکا به والاستريت ژورنال گفتهاند، جيم متيس، وزير دفاع ايالاتمتحده، قصد دارد به منظور تمرکز بر روسيه و چين، در ماه اکتبر چهار سامانه موشکي پاتريوت را از کشورهاي اردن، کويت و بحرين خارج کند. والاستريت ژورنال در گزارش خود عنوان کرده که خروج سامانههاي دفاع موشکي از خاورميانه که قبلا علني نشده بود، يکي از نشانههاي بسيار محسوس تمرکز دوباره پنتاگون بر تهديدهاي روسيه و چين و رويگرداني از درگيريهاي طولاني در خاورميانه است.
اين گزارش دليل ناهمگوني ظاهري برآوردهاي آمريکا از تهديد ايران و آرايش نظامي در منطقه را تغييرات استراتژيک ايالاتمتحده و محدوديت تجهيزات اين کشور عنوان کرده است. بر پايه استراتژي امنيت ملي ايالاتمتحده در سال 2018، قدرتهاي بزرگي مثل روسيه و چين به عنوان بزرگترين تهديدهاي آمريکا به شمار ميروند و نه ايران. در عين حال، برنامههاي تعمير و نگهداري ناوگروههاي آمريکايي بر حضور اين ناوهاي هواپيمابر در منطقه تأثير گذاشته و ارتش آمريکا براي مقابله با هر تهديد امنيتي کشتي و تجهيزات کافي در اختيار ندارد.
گرچه مقامات آمريکايي گفتهاند که منابع نظامي کافي براي مقابله با ايران و ديگر کشورها در اختيار دارند، اما تأييد کردهاند که ناوهاي هواپيمابر و سامانههاي موشکي پاتريوت هم بخشي از نمايش قدرت به شمار ميروند. تحليلگران دفاعي بسياري درباره حذف بسياري از اين تجهيزات نظامي هشدار دادهاند.مارک دوبوويتز، مدير اجرائي بنياد دفاع از دموکراسي که يک گروه منتقد ايران مستقر در واشنگتن است، در گفتوگو با والاستريت ژورنال از اينکه دونالد ترامپ شبيه «ببر توييتر» است، ابراز نگراني کرده است: «اگر لفاظيها با يک تهديد باورپذير و حضور قابلاعتماد قدرت نظامي آمريکا حمايت نشود، اين خطر وجود دارد که ايران اينطور ارزيابي کند که آمريکا آنچنان پشت اين لفاظيهاي آتشين رئيسجمهوري نيست».
مدافعان دولت ايالاتمتحده در اين زمينه ميگويند که فشارهاي لفظي در کنار تحريمهاي ايالاتمتحده اشکالي از بازدارندگي هستند که ميتوانند ايران را به سمت مذاکره سوق دهند؛ در واقع مانند استراتژي رئيسجمهوري آمريکا در قبال کرهشمالي. جان بولتون، مشاور امنيت ملي کاخ سفيد، هفته گذشته مدعي شد که واشنگتن انتظار دارد که در رفتار ايران «تغييرات زيادي» مشاهده کند. بهرغم استراتژي امنيت ملي آمريکا، کاخ سفيد ايران را بهعنوان تهديد امنيت ملي ايالاتمتحده برشمرده است. دونالد ترامپ هفته گذشته بخش زيادي از سخنراني خود را در مجمع عمومي سازمان ملل به انتقاد از ايران اختصاص داد.
وزارت خارجه آمريکا هم روز جمعه مدعي شد که به دليل تهديدهاي گروههاي تحت حمايت ايران، کنسولگري خود در بصره عراق را تعطيل کرده است؛ ادعايي که مقامات ايران آن را رد کردند. مايک پمپئو، وزير خارجه آمريکا، به ايران هشدار داد که آمريکا در صورت حمله به کنسولگري آمريکا پاسخ مناسبي خواهد داد.
با وجود تهديدات آمريکا عليه ايران، در استراتژي امنيت ملي آمريکا مقابله و رقابت با چين و روسيه اولويت اصلي آمريکا به شمار رفته که «نيازمند سرمايهگذاري بيشتر و پايدارتر» است. روسيه و چين هر دو اين استراتژي ايالاتمتحده را محکوم کردهاند و مسکو هم آن را نشئتگرفته از طبيعت امپرياليستي عنوان کرده است.
پنتاگون پيشتر گفته بود که ناو هواپيمابر کافي در اختيار ندارد که به طور همزمان در آبهاي خاورميانه، اروپا و آسيا حضور داشته باشند. يکي از مقامهاي مذکور گفته است که آمريکا برنامهاي براي جايگزينکردن سامانههاي خارجشده ندارد و آنها براي تعمير و ارتقا به آمريکا بازگردانده ميشوند. به گفته اين مقام، ناوهاي هواپيمابري که براي تعمير به آمريکا فرستاده شدهاند پس از تعمير به سوي اقيانوس آرام و آتلانتيک فرستاده ميشوند. آنها همچنين گفتند با وجودي که برخي سامانههاي پاتريوت در منطقه باقي خواهند بود، اما خروج چهار سامانه به مثابه کاهش چشمگير در قابليت تأمين سامانههاي دفاع موشکي پاتریوت در منطقه است. سامانههاي پاتريوت براي دفاع موشکي طراحي شدهاند، اما ميتوان به شکل مؤثري از آنها براي حفاظت از پايگاهها و تأسيسات آمريکا در کشورهاي مذکور و نيز دفاع از متحدان واشنگتن استفاده کرد.
بحرين مقر بزرگترين پايگاه دريايي آمريکا و ناوگان پنجم پنتاگون است که عمليات در سراسر منطقه خليجفارس و خاورميانه را برعهده دارد. هزاران نيروي نظامي آمريکا در کويت مستقر هستند و نيروهاي ويژه و ديگر نيروهاي اين کشور در داخل خاک اردن حضور دارند. متحدان آمريکا در منطقه سالها به چنين سامانههاي دفاع موشکي وابسته بودهاند. اين سامانهها در مقابله با تهديدها نقش واقعي و نمادين دارند.
متيس ماهها بعد از ورود به پنتاگون به ژنرال جوزف وتِل، رئيس فرماندهي مرکزي ارتش آمريکا، اطلاع داد که اکنون وقتش رسيده که تعداد نيروها و قابليتها در خاورميانه و جنوب آسيا را کاهش دهيم تا امکان همسويي براي مقابله با رقباي جهاني، از جمله روسيه و بهويژه چين حاصل آيد. دونالد ترامپ در سخنراني امسال خود در مجمع عمومي سازمان ملل متحد گفت که کشورهاي صادرکننده نفت (اوپک) که کويت هم عضوي از آن است، بايد براي دفاع از خود، کمک مالي کنند. تصميم آمريکا براي خارجکردن سامانههاي دفاع موشکي خود از خليجفارس همزمان با افزايش اختلافات واشنگتن با روسيه و جنگ تعرفهاي با چين اتخاذ شده است. به غير از تنش در روابط آمريکا و چين بر سر تعرفهها، به دنبال تحرک ناوهاي آمريکايي در درياي جنوبي، پکن به واشنگتن هشدار داد که حضور ناوهايش، منطقه درياي جنوبي را بهشدت ناامن کرده است. واشنگتن دائما از انتقال سامانههاي تسليحاتي پيشرفته خود به کشورهاي متحدش بهعنوان يک ابزار چانهزني درخصوص کشورهايي استفاده ميکند که علاقهمند به افزايش توان دفاعي خود هستند؛ براي مثال در سال 2013 وقتي ترکيه درباره تهديد جنگ کشور همسايهاش، سوريه، شکايت
کرد، آمريکا، آلمان و هلند سامانههاي پاتريوت خود را به ترکيه اعزام کردند. با وخيمشدن روابط ترکيه با آمريکا و متحدان اروپايياش، تأمينکنندگان اوليه سلاح در اين کشور، از جمله اسپانيا و ايتاليا دارايي نظامي خود را از اين کشور بيرون کشيدند.
به گفته يکي از مقامهاي نيروي دريايي آمريکا، کمبود ناو هواپيمابر دستکم دو سال ديگر زمان ميبرد. آنطور که اين مقام آمريکايي گفته، مقامهاي نيروي دريايي آمريکا پيشتر از اين مشکل آگاه بودهاند، اما به صورت عمومي آن را مطرح نکرده بودند. اين مقام آمريکايي گفته است با توجه به اينکه چين گفته به دنبال گسترش تواناييهاي نظامياش تا سال 2020 است، اين تجهيزات نظامي آمريکايي بايد سريعا تعمير شوند: «آنها بايد براي مقابله با چين آماده شوند».
لفاظيهاي دولت دونالد ترامپ، رئيسجمهوري آمريکا، درباره تهديدات ايران در سال جاري ميلادي افزايش يافته اما آنطور که کارشناسان امنيتي و نظامي آمريکا ميگويند، ارتش اين کشور حضور نظامي خود را در منطقه خليج فارس کاهش داده و کشتيها، جنگندهها و موشکهاي خود را از اين منطقه خارج کرده است. به گزارش والاستريت ژورنال، به نقل از مقامات آمريکايي مطلع، از زمان خروج ناو هواپيمابر آمريکايي «تئودور روزولت» از آبهاي خليجفارس در ماه مارس، هيچ ناوگروه آمريکايي در اين منطقه حضور نداشته است. در دو دهه گذشته اين طولانيترين بازه زماني است که هيچ ناو هواپيمابري در آبهاي اين منطقه حضور نداشته است. والاستريت ژورنال در ادامه گزارش خود نوشته است که ناوهاي هواپيمابر آمريکايي تا همين اواخر به حضور مداوم خود در منطقه خليجفارس ادامه ميدادند و هزاران پرسنل و دهها جنگنده و موشک را حمل ميکردند. با اين حال، مقامات آمريکايي ميگويند که ايالات متحده غيبت ناوگروه اين کشور در آبهاي خليجفارس را با همان سطح قدرت هوايي جبران نکرده است.
در ضمن، آنطور که مقامات ارشد نظامي آمريکا به والاستريت ژورنال گفتهاند، جيم متيس، وزير دفاع ايالاتمتحده، قصد دارد به منظور تمرکز بر روسيه و چين، در ماه اکتبر چهار سامانه موشکي پاتريوت را از کشورهاي اردن، کويت و بحرين خارج کند. والاستريت ژورنال در گزارش خود عنوان کرده که خروج سامانههاي دفاع موشکي از خاورميانه که قبلا علني نشده بود، يکي از نشانههاي بسيار محسوس تمرکز دوباره پنتاگون بر تهديدهاي روسيه و چين و رويگرداني از درگيريهاي طولاني در خاورميانه است.
اين گزارش دليل ناهمگوني ظاهري برآوردهاي آمريکا از تهديد ايران و آرايش نظامي در منطقه را تغييرات استراتژيک ايالاتمتحده و محدوديت تجهيزات اين کشور عنوان کرده است. بر پايه استراتژي امنيت ملي ايالاتمتحده در سال 2018، قدرتهاي بزرگي مثل روسيه و چين به عنوان بزرگترين تهديدهاي آمريکا به شمار ميروند و نه ايران. در عين حال، برنامههاي تعمير و نگهداري ناوگروههاي آمريکايي بر حضور اين ناوهاي هواپيمابر در منطقه تأثير گذاشته و ارتش آمريکا براي مقابله با هر تهديد امنيتي کشتي و تجهيزات کافي در اختيار ندارد.
گرچه مقامات آمريکايي گفتهاند که منابع نظامي کافي براي مقابله با ايران و ديگر کشورها در اختيار دارند، اما تأييد کردهاند که ناوهاي هواپيمابر و سامانههاي موشکي پاتريوت هم بخشي از نمايش قدرت به شمار ميروند. تحليلگران دفاعي بسياري درباره حذف بسياري از اين تجهيزات نظامي هشدار دادهاند.مارک دوبوويتز، مدير اجرائي بنياد دفاع از دموکراسي که يک گروه منتقد ايران مستقر در واشنگتن است، در گفتوگو با والاستريت ژورنال از اينکه دونالد ترامپ شبيه «ببر توييتر» است، ابراز نگراني کرده است: «اگر لفاظيها با يک تهديد باورپذير و حضور قابلاعتماد قدرت نظامي آمريکا حمايت نشود، اين خطر وجود دارد که ايران اينطور ارزيابي کند که آمريکا آنچنان پشت اين لفاظيهاي آتشين رئيسجمهوري نيست».
مدافعان دولت ايالاتمتحده در اين زمينه ميگويند که فشارهاي لفظي در کنار تحريمهاي ايالاتمتحده اشکالي از بازدارندگي هستند که ميتوانند ايران را به سمت مذاکره سوق دهند؛ در واقع مانند استراتژي رئيسجمهوري آمريکا در قبال کرهشمالي. جان بولتون، مشاور امنيت ملي کاخ سفيد، هفته گذشته مدعي شد که واشنگتن انتظار دارد که در رفتار ايران «تغييرات زيادي» مشاهده کند. بهرغم استراتژي امنيت ملي آمريکا، کاخ سفيد ايران را بهعنوان تهديد امنيت ملي ايالاتمتحده برشمرده است. دونالد ترامپ هفته گذشته بخش زيادي از سخنراني خود را در مجمع عمومي سازمان ملل به انتقاد از ايران اختصاص داد.
وزارت خارجه آمريکا هم روز جمعه مدعي شد که به دليل تهديدهاي گروههاي تحت حمايت ايران، کنسولگري خود در بصره عراق را تعطيل کرده است؛ ادعايي که مقامات ايران آن را رد کردند. مايک پمپئو، وزير خارجه آمريکا، به ايران هشدار داد که آمريکا در صورت حمله به کنسولگري آمريکا پاسخ مناسبي خواهد داد.
با وجود تهديدات آمريکا عليه ايران، در استراتژي امنيت ملي آمريکا مقابله و رقابت با چين و روسيه اولويت اصلي آمريکا به شمار رفته که «نيازمند سرمايهگذاري بيشتر و پايدارتر» است. روسيه و چين هر دو اين استراتژي ايالاتمتحده را محکوم کردهاند و مسکو هم آن را نشئتگرفته از طبيعت امپرياليستي عنوان کرده است.
پنتاگون پيشتر گفته بود که ناو هواپيمابر کافي در اختيار ندارد که به طور همزمان در آبهاي خاورميانه، اروپا و آسيا حضور داشته باشند. يکي از مقامهاي مذکور گفته است که آمريکا برنامهاي براي جايگزينکردن سامانههاي خارجشده ندارد و آنها براي تعمير و ارتقا به آمريکا بازگردانده ميشوند. به گفته اين مقام، ناوهاي هواپيمابري که براي تعمير به آمريکا فرستاده شدهاند پس از تعمير به سوي اقيانوس آرام و آتلانتيک فرستاده ميشوند. آنها همچنين گفتند با وجودي که برخي سامانههاي پاتريوت در منطقه باقي خواهند بود، اما خروج چهار سامانه به مثابه کاهش چشمگير در قابليت تأمين سامانههاي دفاع موشکي پاتریوت در منطقه است. سامانههاي پاتريوت براي دفاع موشکي طراحي شدهاند، اما ميتوان به شکل مؤثري از آنها براي حفاظت از پايگاهها و تأسيسات آمريکا در کشورهاي مذکور و نيز دفاع از متحدان واشنگتن استفاده کرد.
بحرين مقر بزرگترين پايگاه دريايي آمريکا و ناوگان پنجم پنتاگون است که عمليات در سراسر منطقه خليجفارس و خاورميانه را برعهده دارد. هزاران نيروي نظامي آمريکا در کويت مستقر هستند و نيروهاي ويژه و ديگر نيروهاي اين کشور در داخل خاک اردن حضور دارند. متحدان آمريکا در منطقه سالها به چنين سامانههاي دفاع موشکي وابسته بودهاند. اين سامانهها در مقابله با تهديدها نقش واقعي و نمادين دارند.
متيس ماهها بعد از ورود به پنتاگون به ژنرال جوزف وتِل، رئيس فرماندهي مرکزي ارتش آمريکا، اطلاع داد که اکنون وقتش رسيده که تعداد نيروها و قابليتها در خاورميانه و جنوب آسيا را کاهش دهيم تا امکان همسويي براي مقابله با رقباي جهاني، از جمله روسيه و بهويژه چين حاصل آيد. دونالد ترامپ در سخنراني امسال خود در مجمع عمومي سازمان ملل متحد گفت که کشورهاي صادرکننده نفت (اوپک) که کويت هم عضوي از آن است، بايد براي دفاع از خود، کمک مالي کنند. تصميم آمريکا براي خارجکردن سامانههاي دفاع موشکي خود از خليجفارس همزمان با افزايش اختلافات واشنگتن با روسيه و جنگ تعرفهاي با چين اتخاذ شده است. به غير از تنش در روابط آمريکا و چين بر سر تعرفهها، به دنبال تحرک ناوهاي آمريکايي در درياي جنوبي، پکن به واشنگتن هشدار داد که حضور ناوهايش، منطقه درياي جنوبي را بهشدت ناامن کرده است. واشنگتن دائما از انتقال سامانههاي تسليحاتي پيشرفته خود به کشورهاي متحدش بهعنوان يک ابزار چانهزني درخصوص کشورهايي استفاده ميکند که علاقهمند به افزايش توان دفاعي خود هستند؛ براي مثال در سال 2013 وقتي ترکيه درباره تهديد جنگ کشور همسايهاش، سوريه، شکايت
کرد، آمريکا، آلمان و هلند سامانههاي پاتريوت خود را به ترکيه اعزام کردند. با وخيمشدن روابط ترکيه با آمريکا و متحدان اروپايياش، تأمينکنندگان اوليه سلاح در اين کشور، از جمله اسپانيا و ايتاليا دارايي نظامي خود را از اين کشور بيرون کشيدند.
به گفته يکي از مقامهاي نيروي دريايي آمريکا، کمبود ناو هواپيمابر دستکم دو سال ديگر زمان ميبرد. آنطور که اين مقام آمريکايي گفته، مقامهاي نيروي دريايي آمريکا پيشتر از اين مشکل آگاه بودهاند، اما به صورت عمومي آن را مطرح نکرده بودند. اين مقام آمريکايي گفته است با توجه به اينکه چين گفته به دنبال گسترش تواناييهاي نظامياش تا سال 2020 است، اين تجهيزات نظامي آمريکايي بايد سريعا تعمير شوند: «آنها بايد براي مقابله با چين آماده شوند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.